* sablo 〔名詞〕 砂。《「新選エス和」》 … 必須の名詞です。 Penu ĉiam meti oleon sed ne sablon inter la radojn de rilato. Laŭdu ion laŭdindan; trovu ion afablan por diri. Hezitu kritiki; se vi vere devas ion kritiki, serĉu modestan, taktan, kiel eble malplej vundan metodon fari tion. Se vi malsamopinias pri io grava, tio ne necese detruas amikecon. Dume, kiam ni diskutas, ni memoru, ke ni, leterskribantoj, similas ne al generaloj, sed al diplomatoj. … el "Faktoj kaj fantazioj" en "Vojaĝo en Esperanto-lando" (関係を深めてゆく車輪には、いつも砂でなく油をさすように努めなさい。何かほめることがあればほめ、話せば楽しくなるようなことを見つけなさい。なるべく相手の非をとがめないように。もし、ほんとうにそうしなければならない時には、できるだけ傷つけない、控えめな、よく考え抜いた方法を探しなさい。何かだいじなことで、意見が食い違っても、必ずしもそれで友情が損なわれてしまうことにはなりません。そしてまた、議論をする時には、私たち文通者は、将軍たちではなく、外交官と同じようなものであることを思い出すように。)(2003.7. 21)
* safiro 〔名詞〕 サファイア。《「新選エス和」》 … 私には縁のない単語だが、ファンタジーが好きだとよく出っくわす。 Ho, kia bela, blua safiro! Kaj kia rubeno, tiel fajre ruĝa! Kaj, ho, mia perlo de granda prezo! (おお、何と美しい、青いサファイア! そして、なんというルビーだろう、この燃えるような赤は! さらに、おお、私の高価な真珠よ!) (2002.11.21)
* sago 〔名詞〕 [軍事] 矢;[数学] 正矢。《「新選エス和」》 … 重要単語です。下例では vorto(単語)と結んで合成語としています。Baza E Radikaro 「とがった先端を持つ棒、弓でそれを射る;何か指し示すための印、だいたいは矢(の先端)に似ている(→)(stango kun pinto, kiun oni pafas per arko; signo por montri al io, pli-malpli simila al (pinto de) sago (→))」です。昨日の celi の用例に続く文章です。
Li kredis ke la knabineto ege deziras ekludi, kaj tiun tagon li ankaŭ ne emis voki ŝin de ŝia ludo por instruado, ĉar li mem estis ege okupita, li ĵetis vortsagojn al la koro de aliaj personoj.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (彼はその女の子が<他の女の子を呼ぶのは>たいそう遊びたがっているからだと思った。そして、その日は彼も彼女の遊びを止めさせ勉強しようと言う気にはなれなかったのだ。というのも、彼自身とても忙しかったからだ。彼は<女の子とは>別の人たちの心に言葉の矢を放っていたのである。)(2005. 2. 17.)
* saĝa 〔形容詞〕 @賢い、賢明な。A(古い語義)= inteligenta(知能の高い)。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'wise' に相当します。Baza E Radikaro では「人生のいろいろな問題について答えを知っていて、善と悪との違いを知っている(kiu konas respondon al multaj demandoj pri la vivo, kaj la diferencon inter bono kaj malbono)」です。先週末の krom の用例に続く文章です。
Mi ne trovas kontentigan klarigon. Meze de la plej saĝa pripensado enpenetras en mian cerbon superstiĉa medito: Laplando estas sorĉa lando, ĝiaj misteroj estas grandaj, ĝiaj sorĉoj fortaj. Kiel mi povas scii, ke estis homa aŭ besta estaĵo malantaŭ la kabana pordo en tiu magia lunonokto en Septembro 1959?
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" (私は満足できる解釈を見つけられなかった。私の頭の中にある一番賢明と思われる考察のただなかに、迷信的な瞑想が入りこんできた。すなわち、ラップランドは魔法の国なんだと。その不思議さはとても大きなものだと。その魔術の力はとても強いのだと。1959年の9月、この魔法のような月の明るい夜に山小屋のドアの後ろに人のような、あるいは、動物のような生き物がいたのかどうかを、どうしたら私は知ることが出来るのか?)(2006. 11. 21.)
* sako 〔名詞〕 @袋、バッグ。A袋の形のもの。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'sack, bag' に相当します。「ポリ袋」は 'plasta sako' です。下例では 'dormi (寝る)' と合わせ「寝袋」として使っています。複数語尾と対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「柔らかい材質(例えば、布)か紙からできた入れ物 (ujo el mola materialo (ekzemple: el ŝtofo) aŭ el papero)」です。先週末の brokanti の用例に続く文章です。
Ankaŭ Friedrich Schmidt akcentis la neceson havi bonan veturigiston kaj li kontribuis pluajn konsilojn por helpi la novicojn. "Mia kampadejo estas komplete ekipita, do vi devas alporti nur dormsakojn kaj, nature, provianton por la daŭro de via restado."
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (フリードリッヒ・シュミットも優れた運転手が不可欠なことを強調した。そして、彼は新米二人の役に立つようにさらに助言を加えた。「私のキャンプ場は完全装備だから、皆さんはただ寝袋を持参されたら良いです、そして、もちろん、滞在期間中の食料は持参してください」)(2007. 1. 30.)
* salo 〔名詞〕@ 塩、食塩。A〔比ゆ的に〕塩、刺激物。B [化学] 塩(えん)〔酸の水素原子を金属原子で置換した化合物〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'salt' に相当します。ちなみに、エスペラントで「砂糖」は 'sukero' です。Baza E Radikaro では「塩化ナトリウム(NaCl)のことで、料理に味を付けるためや、食物を保存するのに使われる (natria klorido (NaCl), uzata por doni guston al manĝaĵo aŭ por konservi manĝaĵojn)」です。昨日の elekti の用例に続く文章です。
"Vi povos provgustumi ĝin por ekscii, ĉu ĝi enhavas sufiĉe da salo," li diris, kiam li preteriris la kabanon de Mildred. Pro scivolo ŝi elvenis kaj akompanis lin.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「塩が十分入っているかどうか、味見してくれても良いぜ」と、彼はミルドレッドの小屋を通りすぎる時に言った。好奇心から彼女は外へ出てきて、彼について行った。)(2007. 4. 28.)
* salajro 〔名詞〕 給料、賃金、固定給。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'salary' に相当します。「人」を示す接尾辞 '-ul' をつけた 'salajrulo' は「サラリーマン」、「余分」を示す接頭辞 'krom-' をつけた 'kromsalajro' は「ボーナス」です。Baza E Radikaro では「なされた仕事に対する(毎週の、毎月の)人への支払い ((ĉiusemajna, ĉiumonata) pago al homo pro farita laboro)」です。火曜日の iluzio の用例に続く文章です。
Ke mi estas mi, sinjoro X, plej aĝa viro de sinjoro Y, kaj ke mi ĉiumonate ricevas kvarcent kvindek rupiojn kiel salajron, kaj ke mi laboras kiel kolektisto de kotonimposto, kaj ke mi ĉiutage vestas min kiel eŭropano kun ĉapelo sur la kapo, kaj ke ĉiutage mi mem kondukas mian ĉevalveturilon al mia oficejo -- ĉio ĉi ŝajnis al mi ridinda kaj nereala afero.
… "Malsata ŝtono" (私は私であり、Xという男であり、Yという男の長男であり、私は毎月給与として450ルピーをもらっており、綿税の徴収人として働いていて、毎日、帽子をかぶり西洋人としての服装をして、毎日、自分で自分の馬車で事務所へ通っているが、そういった全ての事が馬鹿馬鹿しいことで、現実のことではないように私には思えた。)(2006. 1. 27.)
* salivo 〔名詞〕 [医学] つば、唾液(だえき)。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'saliva' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'likvaĵo produktata en la buŝo' です。昨日の kapitano の用例に続く文章です。
Penelon irigis sian tabakmaĉaĵon de la dekstra vango al la maldekstra, metis sian manon antaŭ la buŝon, forturniĝis, lanĉis en la antaŭĉambron longan kraĉaĵon el nigraĉa salivo, antaŭenigis la piedon kaj balanciĝante sur la koksoj;
- Jen do, sinjoro Morrel, li diris.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" (ペヌロンは噛煙草を右の頬から左の頬へうつし、口を手でおおいながら後をふり向き、次の間のほうへぴゅっと黒ずんだ唾を飛ばしてから一足踏み出し、腰を揺すりながら(話し出した。)(「それでは、モレルさま。」と、彼は言った。):山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。)(2011. 7. 29.)
salivo 〔名詞〕 [医学] つば、唾液。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'saliva' に相当します。下例では 'veki(引き起こす)' と合わせ「食欲をそそる」の意味の合成語とし、それを形容詞に変えて使っています。複数語尾と対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「口中で作られる液体 (likvaĵo produktata en la buŝo)」です。先週末の voki の用例に続く文章です。
Ne nur ĉerizo-torton ŝi povis mirinde prepari, sed aliajn salivovekajn delikataĵojn, per kiuj de tempo al tempo ŝi poste regalis lin. Tiel ĉarme ŝi povis proponi la tortojn kaj bongustaĵojn, ke Bart ne povis rifuzi.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" (彼女がすばらしく美味しく料理するのはサクランボのトルトばかりでなくその他にも食欲をそそるいくつかの料理があって、時々、仕事が終わった後彼女はその料理で彼をもてなしてくれた。彼女がトルトや美味しい料理をとてもチャーミングに勧めるので、バートは断ることができなかった。)(2009. 10. 14.)
* salono 〔名詞〕@ 客間、リビング、サロン;〔美容院などの〕サロン; [海洋] 〔客船などの〕サロン、一等船客共用の大船室。A〔芸術家や芸術愛好家のサークルである〕サロン。B〔la Salono 〕[美術] ル・サロン展〔パリの〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'drawing-room, salon' に相当します。下例では「警備員」を意味する 'gardisto' と合わせ合成語(名詞)として使っています。複数語尾がついています。Baza E Radikaro では「(家の中の、あるいは、会合のための)大きな部屋 (granda ĉambro (en loĝejo aŭ por kunvenoj))」です。先週末の havi の用例に続く文章です。
Tiumomente alproksimiĝis unu el la salongardistoj por atentigi nin, ke nia vigla diskutado fariĝis iom tro laŭta kaj komencis ĝeni aliajn vizitantojn.
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" (その時、美術館の警備員の一人が私たちに注意をするために近づいてきた。私たちの生き生きした議論が少しばかり大声になりすぎて、他の見物客の迷惑になり始めていたのだった。)(2007. 10. 2.)
… salono 〔名詞〕 @客間、リビング、サロン;(美容院などの)サロン; [海洋] (客船などの)サロン、一等船客共用の大船室:A(芸術家や芸術愛好家のサークルである)サロン:B [la Salono] [美術] ル・サロン展(パリの):《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'drawing-room, salon' に相当します。下例では「芸術」を意味する 'arto' と結び、「画廊」の意味にしています。Baza E Radikaro では「(住居の中の、あるいは、会合用の)大部屋(granda ĉambro (en loĝejo aŭ por kunveno))」です。昨日の branĉo の用例に続く文章です。
En neniu artsalono mi iam vidis tian artaĵon, kiun al mi en tiu frosta laplanda aŭtunonokto montris Majstro Naturo.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" (どのような画廊においても、「自然」という巨匠がこの凍えるラップランドの秋の夜に私に見せてくれた、そのような芸術作品を私は今までに見たことがなかった。)(2006. 8. 23.)
* salti 〔動詞〕 跳ぶ;はねる; p. f. 飛躍する。《「新選エス和」》 p. = 本義。f. = 転義。 …重要単語です。名詞の 'salto' は「跳躍」。鉄棒の「ムーンサルト(月面宙返り)」で覚えましょう。Baza E Radikaro は「人あるいは動物の場合:(その場所で、あるいは、一つの場所から他方へと)どの足も何かに触れることなく(突然)動く。物の場合:一つの場所から他の場所へと動く、それらの間にある場所に触れないで(homo aŭ besto: (ek)movi sin tiel, ke neniu piedo tuŝas ion (surloke aŭ unu loko al alia); aĵo: moviĝi de unu loko al alia loko, ne tuŝante la lokojn inter tiuj)」です。昨日の kvar の用例に続く文章です。
La policestro en hindustana lingvo uzis insultvorton al li kaj momente Sasivusan saltis de sur la bordo en la boaton kaj sin ĵetis al la policestro. Kiel knabo li freneze batis la policestron.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (その警察署長はヒンドゥスタン語で彼をののしった。そこで、一瞬のうちにサシヴサンは岸から船へと身を踊らせ、警察署長にぶつかっていった。彼は警察署長を子どもがするように、めちゃくちゃなぐった。)(2005. 7. 15)
* saltomorto 〔合成語・名詞〕 とんぼがえり。 … mortosalto とも言う。へたをすると死んでしまうから? Fine Pipi tamen faris novan saltmorton kaj diris: -Sed ĉivespere ni faros ĉi tie en Vilao Vilaltao adiaŭan festenon. (最後にピピは、あらためてとんぼ返りをした後で、「でも、今晩、このヴィラルタオ荘でさよならパティーをするんだ」と、言った)(2002.12. 2)
* saluti 〔動詞〕(iun) {注意:saluti al iu とは言わない} @あいさつする。A [軍事] [海洋] 礼砲を撃つ;[軍事] 敬礼する。B〔公の席で〕あいさつを述べる、敬意を表する、祝辞を述べる、歓迎する。C [コンピュータ] ログインする、ログオンする。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'greet, salute, welcome' に相当します。Baza E Radikaro では「『こんにちは』あるいは『さようなら』を言う、あるいは、身振りで示す (diri aŭ signi "bonan tagon!" aŭ "ĝis revido!")」です。昨日の ankaŭ の用例に続く文章です。
"Li muĝe salutas la okupantojn kaj poste foririas. Li neniam transsaltis la barilon, kiu estas tro alta por li. Krome, pli bongustaj predoj troviĝas tie ekstere."
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「奴(拙注:ライオン)は、居住者にうなり声であいさつし終えたら遠ざかってしまいます。自分には高すぎるあの柵を、一度も飛び越えたことはありません。しかも、あちらの外にはもっとおいしい獲物がいるのです」)(2007. 7. 4.)
* saluti 〔動詞〕(iun) 《注意;saluti al iu とは言わない》@あいさつする。A [軍事] [海洋] 礼砲を撃つ;[軍事] 敬礼する。B〔公の席で〕あいさつを述べる、敬意を表する、祝辞を述べる、歓迎する。C[コンピュータ] ログインする、ログオンする。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'greet, salute, welcome' に相当します。<サルートン 'Saluton!' >は英国語の「ハロー!」、日本語の「やあ!」です。下例では過去形になっています。Baza E Radikaro では「『今日は!』あるいは『さようなら!』と言う、あるいは、合図する (diri aŭ signi "bonan tagon!" aŭ "ĝis revido!")」です。昨日の stoplo の用例に続く文章です。
Ĉirkaŭ la deka horo subite haltigis lin voko. -- Hola, Nilsson, atendu, atendu! -- kriis voĉo malantaŭ li. Venis al li nekonata persono, kiu salutis kaj demandis, ĉu li estas Johano Nilsson. La maljunulo respondis angle, ke li estas tiu persono, kaj krome li diris kelkajn aliajn konfuzitajn frazojn en la sama lingvo.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (10時ごろに突然声があり彼を呼び止めた。「おーい、ニスルソン、待って、待って!」彼の後ろで呼び声があがった。知らない男が彼に近づいてきて、あいさつし、ヨハン・ニルソンかとたずねた。老人は英語で彼がその本人だと答え、その上、同じ言語で彼はさらにいくつか意味不明なことを話した。)(2008. 4. 9.)
* sama 〔形容詞〕 同一の;同様の。 《「新選エス和」》 …重要単語です。「同」を示す接頭語として使われることもあります。英国語の 'same' に相当します。下例では前置詞省略(ここでは 'en')のため('nokton' に合わせて)'-n' をつけています。Baza E Radikaro では「他のでない (ne alia)」です。昨日の plu の用例に続く文章です。
La saman nokton mi aŭdis sonon en noktomezo kaj mi sidiĝis sur la lito; iu ekploris. Kia dolorplena plorado!
… "Malsata ŝtono" (その同じ日の夜、私は真夜中に物音を聞き、ベッドの上に座した。誰かが泣きだしていた。何という悲痛な泣き声なのだろう。)(2006. 4. 6.)
* sango 〔名詞〕 血液;血統。《「新選エス和」》 …重要単語です。「血液型」は '-grupo(グループ)' をつけた 'sangogrupo' です。Baza E Radikaro では「人や動物の体の中にある赤い液体(ruĝa likvo en la korpo de homoj kaj bestoj)」です。先日の mueli の用例に続く文章です。
Varma sango bolis en la koro de Sasivusan. Jurproceso estas malrapida afero, ĝi estas kiel komplika maŝino; sur pesilo ĝi kolektas faktojn, senemocie disdividas punon, en tio ne trovĝas homa koro.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (赤い血がサシヴサンの心の中で煮えたぎった。訴訟はゆっくりとした手続きだ。複雑な機械のようなもので、はかりの上に事実を集め、感情を抑えて罰を振り分けるのだが、それには人間の心は見出せないのだ。)(2005. 5. 3.)
* sankta 〔形容詞〕 @〔宗教上〕聖なる、神聖な。A〔倫理・伝統・歴史上〕神聖な。B〔人名とともに〕聖…。C [地名] 〔「聖、聖人」の意味で地名の頭につく〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'holy, sacred' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'respektinda pro religio; netuŝebla' です。昨日の ĵuri の用例に続く文章です。
- Bone! Adiaŭ, fraŭlino. Ĉiam estu bona kaj sankta filino kia vi estas kaj mi ne dubas, ke Dio rekompencos vin donante al vi Emmanuel-on kiel edzon.
Juliino elgis krieton, ruĝiĝis keil ĉerizo kaj alkroĉiĝis al la ŝtupara relo por ne fali.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" (「よろしい! さようなら、お嬢さん。いつまでも、いまのようにやさしい清らかなお嬢さんでいらしってください。わたくしは、神さまが、あなたにエマニュエルさんを(ご主人として)お与えくださることによって、あなたに御褒美をくださることを祈っております(疑いません)。」ジュリーは、あっとかすかな声をあげ、桜んぼのように赤くなった。そして、危うく足を踏みすべらしそうになって(落ちないようにと階段の)欄干(手すり)につかまった。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。)(2011. 9. 10.)
Li faris fajron en la forno, starigis la samovaron antaŭ ĝin, alĝustigis tubeton, kies finon li metis en la aperturon de la forno. Tie estis forta aertiro. Poste li pretigis ĉion por la sinlavado de la leŭtenanta moŝto; malplenan sitelon, sapon kaj glason da akvo.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (彼はストーブに火をいれ、その前にサモワールを立て、その小さな管の端がストーブの開口部にくるように調節した。そこは強い空気の出入りがあった。それから彼は中尉閣下の洗面に必要なもの全部を用意した。空っぽのバケツ、石鹸、そして、グラス一杯の水。)(2008. 8. 22.)
* sarki 〔動詞〕 除草する。《「新選エス和」》 … 今は草刈も機械化されて、あまり使う場所がない単語になってしまったかも知れぬ。 "Ni ne okpiĝas de tiom da monatoj pri la sarkado kaj la rikoltado, nur por lasi la grenon ĉi tie, kie tiuj romaj rabistoj povus akapari ĝin," ŝi diris. (「私たちが何ヶ月も一生懸命に草を刈り収穫までしたのは、あのローマのどろぼう共がその穀物を独り占めできるようここに放り出しておくためにではなかった」と彼女は言った)(2003.1. 13)
"Vi vere estas la ŝakmajstro, Ŝakmato. Mi konsentas vian nekontesteblan superecon," respondis Partridge kun paciga rideto. "Neniam mi havos bonŝancon denove."
"Sarkasma bastardo! Kial vi rikanas kiel damna ĉimpanzo? Vi ne gajnis antaŭe -- mi jam diris, ke tio estis ŝerco maiparte. Mi lasis vin gajni!"
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (「君は偽りなしにチェス名人だよ、チェックメイト君。私は君が無敵で優れているということには同意見だよ」と、パルトリッジは鎮めるような微笑を浮かべて返事した。「もう決して私は再び幸運に恵まれることはないよ」「いやみな私生児め! 何であんたはチンパンジーの畜生のように冷やかし笑いをするんだ? あんたが勝ったんではないんだこの前は--もう言っただろうが、あれは俺の方の冗談だと。俺があんたに勝たせてやったんだ!」)(2010. 12. 9.)
* sata 〔形容詞〕 満腹した;満ち足りた。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'satisfied, satiated, full' に相当します。下例は「正反対」を示す接頭辞 'mal-' をつけ「空腹の;飢えた」の意味に変えたものです。このお話の題名は "Malsata ŝtono" です。いよいよ、このお話の終わりが近づいてきました。Baza E Radikaro では「十分食べた (sufiĉe manĝinta)」です。昨日の ĉio の用例に続く文章です。
Mi pensis, ke eble Meher Ali iam loĝis en ĉi tiu kastelo, kaj eliris kiel frenezulo, kaj pro la nerezistebla altiro de malsata ŝtono de la kastelo ĉirkaŭiris la kastelon.
… "Malsata ŝtono" (多分、メヘール・アリはかってこの城に住んだことがあるのだと私は考えた。そして、狂人となってこの城から出て行き、この城の飢えた石による抗しがたい引力のせいでこの城の周りをさまよっているのだと。)(2006. 6. 3.)
Morrel ne turniĝis, li atendis tiujn vortojn de Coclès:
"La komisiito de la firmao Thomson kaj French."
Kaj li proksimigis la armilon al sia buŝo...
Subite li aŭdis krion: tio estis la voĉo de lia filino.
Li turniĝis kaj ekvidis Juliinon, la pistolo falis el liaj manoj.
- Mia patro! ekkriis la junulino spiromanke kaj preskaŭ mortanta pro ĝojo, savita! Vi estas savita!
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (モレル氏は、ふり向こうともしなかった。彼は、コクレスによって「トムスン・アンド・フレンチ商会の代表者の方が」と、呼ばれるのを待っていた。そして、武器を口へ近づけていた... と、突然、彼は一つの叫び声を耳にした。それは娘の声だった。彼は、ふり向いてジュリーの姿を見た。そして、思わずピストルを取り落とした。「お父さま!」と、娘は息せき切り、喜びに気も失わんばかりの声で叫んだ。「助かりましたわ! お父さま、助かりましたわ!」:山内義雄氏のフランス語からの訳(岩波文庫)による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。)(2011. 12. 30.)
savi 〔動詞〕 救う;救助する;保全する;[宗教] 済度する。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'save, rescue, spare' に相当します。下例は過去受身形の典型例です。Baza E Radikaro では「危険から逃れさす(eldanĝerigi)」です。昨日の vivi の用例に続く文章です。
Sasivusan reveturis hejmen kune kun tiuj, kiuj estis savitaj. La droninta boato enhavis juton kaj Sasivusan sendis virojn por eligi la juton el la akvo kaj diris al la boatisto, ke tiu informu la policon pri la ago de la ŝipgvidanto.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (サシヴサンは助かった人たちと一緒に船で故郷に戻った。沈んだ船にはジュートが積んであった。それで、サシヴサンは男たちをやってジュートを川の中から引き上げさせ、船主にはあの船長の行為を警察に知らせるようにと言った。)(2005. 5. 12.)
* Savarmeo 〔合成語・名詞〕 救世軍。 … どこかの地名かと思った。 savi (救う)+ armeo(軍隊)。12月の単語。 La preterpasantoj restadis aŭskulti kaj ĵetis moneron en la kupran kaldronon de la Savarmeo. (通りがかった人たちは立ち止まって救世軍の楽の音に耳をかたむけ、銅の大なべの中に硬貨を投げていた)(2002.12. 5)
* sceno 〔名詞〕 @ [演劇] 〔映画や芝居の〕シーン、場面、場。A光景。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'scene' に相当します。下例では対格語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'aparta parto de teatraĵo; eksterordinara okazaĵo' です。先週末の veki の用例に続く文章です。
Ŝi malsupreniris, rakontis al li kio okazis al ŝi la tagon kiam la komisiito de la firmao Thomson kaj French vizitis ŝian patron; ŝi rakontis al li la scenon en la ŝtuparo, ripetis al li la promeson, kiun ŝi faris kaj montris al li la leteron.
- Necesas iri tien, diris Emmanuel.
- Iri tien? murmuris Juliino.
- Jes, kaj mi akompanos vin.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (階下へおりて行った彼女は、彼に、トムソン・アンド・フレンチ商会の代表者が父の許を訪れた日に起こったことを話してきかせた。彼女は階段でのできごとを話し、彼女がした約束のことを(くり返し)話してから、手紙を出して見せた。「(お嬢さま、)おいでにならなければいけません。」と、エマニュエルが言った。「行くの?」と、ジュリーはつぶやくように言った。「そうです。このわたしがお伴しましょう。」:山内義雄氏のフランス語からの訳による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。)(2011. 11. 15.)
sceno 〔名詞〕 [演劇] 場;p. f. シーン;p. f. = scenejo(舞台)。《「新選エス和」》p. = 本義。f. = 転義。 … 英国語の scene(「シーン」)に相当する単語ですが、エスペラントでは子音を一つ一つ発音するので注意が必要です。 Baza E Radikaro では「演劇のそれぞれの場面;異常な出来事;劇場で人が演じる場所;何かが起きる場所(aparta parto de teatraĵo; eksterordinara okazaĵo; la parto de teatro, kie oni prezentas; la loko, kie io okazas)
」です。昨日の peniko の用例に続く文章です。
Kiam sur la ĉiela sceno la nubo kaj la suno -- du aktoroj -- ludis siajn proprajn rolojn, tiam sube sur la tera sceno nekalkuleblaj homoj ludis diversajn rolojn en diversaj lokoj.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (天上の舞台で雲と太陽が -- 二人の役者が -- 自分たちそれぞれの役割を演じているときに、下界の地上の舞台では数え切れないほどの人々がさまざまな場所でさまざまな役割を演じていた。)(2004. 9. 4.)
* scii 〔動詞〕 @ (ion, ke, ĉu) 知っている。A (-i) <…する>すべを心得ている、<…>できる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'know' に相当します。Baza E Radikaro では「頭の中に情報、アイデアがある (havi informon, ideon en kapo)」です。昨日の rezigni の用例に続く文章です。
Post la foriro de Mildred kaj Jerry, Raffaele serioziĝis kaj demandis min, kiel mi scias, ke Paul havas pafilon. Mi rakontis pri la okazintaĵo en la hotelĉambro. John aŭskultis kun streĉita atento.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (ミルドレッドとジェリーが行ってしまってから、ラファエルはまじめな顔つきになってポールが拳銃を持っていることをどのようにして私が知ったのかと私に聞いた。私はホテルの部屋での出来事を話した。ジョンは注意を集中させて聞いていた。)(2007. 6. 27.)
* scienco 〔名詞〕 学問;科学;理学。《「新選エス和」》 …重要単語です。見てすぐ分かるのですが、英国語の 'science' に相当します。しかし、発音はカタカナ語の「サイエンス」とはかなり違い、<スツィエンツォ>です。英単語の綴りを覚えるのに、エスペラントが役立ちます。Baza E Radikaro では「自然の法則について、あるいは、ある確かな項目についての知識の全て(及び、検証可能な実験の全て)(tuto de scioj (kaj kontroleblaj esploroj) pri la naturleĝoj aŭ pri certa temaro)」です。先週末の ekskurso の用例に続く文章です。
Ni studis nek sciencon, nek Vedon, nek persan literaturon. Pro tio nia respekto al la sinjoro daŭre kreskis.
… "Malsata ŝtono" (私たちは科学も、ヴェーダも、ペルシャ文学も勉強していなかった。それだから、その男に対する私たちの尊敬の念はますます大きくなった。)(2005. 11. 1.)
* scivola 〔合成語・形容詞〕 好奇心のある。《「新選エス和」》 … scii(知る)+ voli(欲する)から。でも、ひとつの単語として覚えてしまいましょう。 "Kiel iras la murdo?" ŝi scivolas. "Bone. Li restas murdita." La humoro de Jankeus estas konata kiel iom aparta. "Oni trovis forlasitan aŭton en tiu regiono. Danan Ford Sierra. En Sjunnamala. Ĉu tio povos servi al io?" "Serĉu la posedanton kaj sendu lin al mi. Se li vivas." "Kaj se ne estas li, sed ŝi?" "Des pli bone." … el "Falĉita kiel fojno" (「殺人事件はどんな具合?」と、彼女は好奇心一杯でたずねる。「ぼちぼちさ。彼は、まだ死んだままだよ」ヤンケウスのユーモアはちょっと特別であることで知られている。「その地方で、放置自動車が見つかったんだけど。デンマーク製のフォード・シエラよ。シンナマーラで。何かの役に立つ?」「所有者を探して、私のところへよこしてくれたまえ。もし、彼が生きていたらだが」「で、彼でなくて、彼女だったら?」「ますます結構だよ」)(2003.6. 28)
* sed <対立的関係>〔等位接続詞〕@しかし、だが。A〔否定の表現に続いて〕…ないで、(…では)なくて(むしろ)。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'but' に相当します。Baza E Radikaro では「((それでなくて、あれ;そんな風でなくて、あんな風;自動車でなくて自転車;赤いのではなくて緑の)) ((ne tiu, sed tiu; ne tiel, sed tiel; ne aŭto, sed biciklo; ne ruĝa, sed verda))」です。昨日の nu の用例に続く文章です。
Kiam la maljunulo estis ricevinta necesan prizorgon, revenis al li la prokuroro. -- Mi ĵus parolis telefone kun la prokuroro en via distrikto -- li diris. -- Via filo jam estas vokita kaj venos hejmen jam hodiaŭ aŭ morgaŭ. Sed nun vi devas unue dormi kaj morgaŭ vi povos veturi hejmen.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (その老人が必要な手当てをしてもらうと、検察官が彼のところへ戻ってきた。「私はたった今あなたがお住まいの地区の検察官と電話で話してきたところです」と、彼は言った。「あなたの息子さんはもう呼び出されて、今日か明日にはもうお家へ出かけているでしょう。でも、今は、あなたはまず睡眠をとらねばなりません。そうすれば、あなたは、明日、お家へ車で帰れるでしょう」)(2008. 4. 26.)
* sedi 〔動詞〕 しかしと言う。反抗する。 … 接続詞の動詞化! エスペラントのしなやかなこと! -Guŝo! Ĉu vi surdiĝis?! Kiomfoje mi voku vin? -Sed panjo... -Ne sedu! Malvarmiĝas tagmanĝo. (「グーショ! 聞こえないの? 何回呼んだらわかるの?」「だって、お母さん...」「だって、なんて言わないの。お昼ごはんが冷めてしまいますよ」)(2002.12. 27)
* segi 〔動詞〕 (ion) 〔のこぎりで〕ひく、切る。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'saw' に相当します。下例では「用具・手段」などを示す接尾辞 '-il' をつけ「のこぎり」の意味で使っています。Baza E Radikaro では「鋭い歯を持つ道具(のこぎり)でばらばらにする (dispartigi per ilo kun akraj dentoj (segilo))」です。先週末の disponi の用例に続く文章です。
Liaj pensoj reiris al la hejmo. Ĉu la kanajlinoj jam malkovris lian ŝtelon? Se jes, ili tamen ne suspektas la veran interrilaton. Ili ne havis iun ajn kaŭzon iri al la lignejo, ĉar multe da ligno li enportis en la kuirejon. Ili ankoraŭ ne trovas, ke hakilo kaj la segilo restas hejme.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (彼の思いは家のことに及んだ。あの性悪女どもはもう彼が盗んだことに気がついただろうか?もし、そうだったとしても、彼女らはそれが本当は何と関係しているかまでは疑わないだろう。彼女らは材木置き場へ行く理由など何もないはずだ。十分な薪を台所へ運んでおいたのだから。斧とのこぎりが家に置いたままになっているのにもまだ気がつかないだろう。)(2008. 2. 5.)
* seĝo 〔名詞〕 @いす、腰掛け。A〔乗り物・劇場・レストランなどの〕座席、席。B〔いすが象徴する重要な〕ポスト、地位。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'chair, seat' に相当します。「車椅子」は 'rulseĝo' です('ruli(転がす)')。Baza E Radikaro では「(一人用の)(文字 'h' の形をした)座るための家具 (meblo por sidi (por unu homo) (en formo de la litero "h"))」です。昨日の teraso の用例に続く文章です。
"Ĉu vi ne volas matenmanĝi, Paul?" demandis s-ro Feldman, proponante seĝon al Cunningham. En tiu momento estis evidente, ke Cunningham ne povis toleri eĉ la vidon de manĝaĵo.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「ポール、朝食を食べたくはないかい?」とフェルドマン氏が、カニンガムに座席を示しながら聞いた。その時、カニンガムが食べ物を見るのさえ我慢ができないということは明らかだった。)(2007. 3. 9.)
* seka 〔形容詞〕 乾いた; f. 無味乾燥の;そっけない、非情の。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。「ぬれた」は 'mal-(正反対を示す)' をつけた 'malseka' です。下例では、この「ぬれた」に接尾辞 '-ig(その状態へ変わらせる)' をつけ、動詞の過去形として使っています。関連した単語が簡単に作れるのはエスペラントの特徴の一つです。Baza E Radikaro では「水のない、液体のない(senakva, senlikva)」です。昨日の longa の用例に続く文章です。
Ŝi eĉ ne rigardis, nur silentaj plorgutoj malsekigis ŝian vizaĝon.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (彼女は見さえもしなかった。ただ、声をださずに自分の顔を涙でぬらしていた。)(2005. 6. 4.)
* sekcio 〔名詞〕 @〔役所・会社などの〕部、課、セクション;〔病院の〕科;〔百貨店の種別〕売場。A〔著作の〕節、部分。B [生物] 〔分類階級の〕節〔亜属の下位区分〕C [音楽] 〔ソナタ形式などの〕部。D [電気] 巻線、セクション。《「エスペラント日本語辞典」》 … Cランクの単語です。英国語の 'section' に相当します。下例では対格語尾がついています。Baza E Radikaro では 'iel aparta dividaĵo de organizo, libro (laŭ temo, laŭ lingvo,...), (fer)vojo,...' です。昨日の spite の用例に続く文章です。
"Ludu -- en la posttagmezo? Mi havas tro por fari. Mi ĵus komencis novan sekcion de la raporto."
"Vi povos fini ĝin poste. Vi havas la tutan vintron. Mi promesas, ke unu ludo kontentigos min. Nur unu. Krome, vi ŝuldas ion al mi,ĉu ne?"
"Ŝuldas?"
Partridge rigardis lin kun surprizo.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (「ゲームを、この昼過ぎにって? 私は一杯することがあるんだ。ちょうど報告書の新しい節を書き始めたところなんだ」「そいつは後回しにしてもいいだろう。あんたはまるまるこの冬があるんだ。一試合してくれれば俺は満足するよ、約束する。たった一試合だ。それに、あんたは俺にちょっとした借りがある、そうだろう?」「借りがある?」パルトリッジは驚いて彼を見た。)(2010. 9. 17.)
* sekreto 〔名詞〕秘密、機密。《「エスペラント日本語辞典」》 … Bランクの単語です。英国語の 'secret' に相当します。英国語では名詞と形容詞は同形ですが、エスペラントでは形容詞は 'sekreta' です。Baza E Radikaro では「誰にも知られてはいけないある物;誰にも話してはいけないある物 (io, pri kio neniu sciu; io, kion oni rakontu al neniu)」です。昨日の fonto の用例に続く文章です。
Kvankam mi fidis lin kaj danke akceptis la informojn, tamen mi ne kuraĝis uzi tiujn donitaĵojn en mia tezo sen povi citi skribajn dokumentojn. Iun tagon li makovris al mi sian sekreton.
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" (私は彼を信用しており、ありがたくそれらの情報を受入れてはいるが、しかしながら、文書になった記録を引用できない限り、それらの提供されたものを私の論文に採用するだけの勇気はなかった。ある日、彼は私に秘密を明かしてくれた。)(2007. 8. 23.)
* sekundo 〔名詞〕 @〔時間の〕秒〔記号:s 〕;<転義>短い間。A [数学]〔角度の〕秒〔記号:”〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の '(of a minute) second' に相当します。下例では複数語尾と対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「(時間の単位)1分の60分の1 (60-ono de minuto [mezuro por tempo])」です。昨日の sperta の用例に続く文章です。
La okuloj de Rafaele migris ĉirkaŭ la tablo kaj ĉiam haltetis unu-du sekundojn ĉe s-ino Feldman. Ĉu la artisto trovis ŝin inda modelo por unu el siaj delikataj paŝtelportretoj?
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (ラファエルの目はテーブルの辺りをさまよい、いつもフェルドマン夫人のところで一、二秒止まった。この画家は彼女がパステルを使って描く自分の優美な肖像画のモデルにふさわしいと気づいたのだろうか。)(2007. 1. 13.)
* sekura 〔形容詞〕 安全な。《「新選エス和」》 … sekur+ plumbo(鉛)で、フューズ、だそうです。 La Hedeano sciis, ke li estas sekura, kaj li kuŝis tie ridante al la lupoj. Sed post kelka tempo li serioziĝis. 'Tuj kiam mi venos en embarason ekde nun', li diris, 'mi memoros ĉi tiun bierkuvon. Mi pensos pri tio, ke mi ne devos fari maljustaĵon al mi mem, nek al iuj aliaj. Ĉiam troviĝas tria eliro, se oni nur kapablas trovi ĝin!' (ヘルデの人は自分は安全だということが分かり、そこ(ビールだるの中)に横になって狼どもを笑ってやりました。しかし、しばらくしてからまじめになって考えました。「今後困ったことにぶつかった時には」と、彼は言いました。「このビールだるのことを思い出そう。自分にも他人にも、決して道にはずれたことをしないように、と考えるようにしよう。一生懸命に解決法を考えれば、きっと第3の道が見つかるのだ」)(2003.4. 9)
* sekvi 〔動詞〕 [1] 〔他動詞〕@ (ion) <…に>ついて行く、<…の>後を追う、<…に>続いて行く〔比ゆ的にも〕。A (ion) <手本・基準などに>従う、習う、たどる、追随する;帰依する。B (ion) <人の考え方などに>ついて行く;言っていることが分かる。[2] 〔自動詞〕@ (post io) <…の後に>起こる;<…のあとを>継ぐ;次になる。A (el/de io) <…の論理的な結果として、…の成りゆきで>起こる、なる、結論できる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'follow' に相当します。下例では過去形の語尾がついています。Baza E Radikaro では「ある者/ある事について行く;別のある者/ある事の後から来る (iri post iu/io; veni post iu/io alia)」です。先週末の aserti の用例に続く文章です。
-- Mi tamen iros eksteren. Mi volas iom rigardi, kiel fartas la kampoj. Li levis sin kaj eliris, kaj la kato sekvis lin.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (「それでも、私は外へ出てみるよ。畑がどうなっているか少し見てみたい」彼は立ち上がって出て行った。猫が彼の後からついて行った。)(2008. 7. 2.)
sekvi 〔動詞〕 従う;後について行く;続いて行く;(例に)ならう;結果になる。《「新選エス和」》 … 語義がたくさんあります。大切な、使いでのある単語です。英国語の follow に相当します。Baza E Radikaro では「誰か/何かのあとから行く;誰か/何か他のものの後から来る(iri post iu/io; veni post iu/io alia)」です。昨日の pacienco の用例につづく文章です。
-- Poste sekvis aliaj. Unu post la alia ili fariĝis miaj, kreante mian kolekton. Sita sidis senmova aŭskultante min. Ŝia patro proponis al ŝi oranĝon, sed ŝi malakceptis. Ŝi estis tro okupita per la rakonto. --Kaj ĉu vi havas multajn ĉielarkojn, sinjoro? Kiaj ili estas?
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" (「そのあと、ほかの虹がいくつか加わったのさ。一つ、また一つと、それらはコレクションを増やしながら私のものになったんだ」シタは、身動きもせずじっと座って私の話に聴き入っていた。彼女の父がオレンジをすすめたが、彼女は受けとりもしなかった。下は話のとりこになっていた。「じゃあ、おじさんは虹を沢山持っているのね。どんなのがあるの?」)(2004. 5. 28.)
* semajno 〔名詞〕@週。A〔時間の単位としての〕週。B〔週のうち、仕事や授業のある期間、すなわち日曜日を除く6日間または土曜日曜を除く5日間〕。C〔特別な活動・キャンペーンなどの〕週間。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'week' に相当します。「週刊誌(紙)」は 'semajna gazeto' です。Baza E Radikaro では「7日 (7 tagoj)」です。昨日の reflektoro の用例に続く文章です。
John, la gardisto, estis feliĉa pri la novaĵo, ke aliaj homoj estos en la kampadejo dum la sekva semajno. Li tuj ekbruligis petrol-lampojn kaj montris al ni la dormkabanojn kaj kuirejon.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (番人のジョンは次の週の間キャンプ場に他の人たちが居てくれるという新しい事態を幸せに思っていた。彼はすぐに石油ランプを灯し、私たちに宿舎になる小屋や台所を見せてくれた。)(2007. 4. 6.)
* sendi 〔動詞〕@ (ion (+ al iu))送る、送り出す;発送する、送付する;差し出す;届ける。A (ion) 〔視線・光などを〕向ける、放つ;〔神が〕<運命などを>与える。B (ion) <放送・通信などを>送信する、発信する;放送する、= dissendi;送電する。C (iun (+ ien)) <人を><他の人・所へ>遣わす、使いに出す;派遣する;代理・代表として<よそへ>やる;差し向ける。D ((por) -i) 〔人を派遣して〕<…することを>依頼する〔Cの (iun) が省略された形〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'send' に相当します。Baza E Radikaro では「(人、物、メッセージ、信号を)どこかへやる;郵送する (irigi ien (homon, aĵon, mesaĝon, signalon); alpoŝtigi)」です。先週末の lasta の用例に続く文章です。
Poste li kondutis pli singarde kaj sukcesis sekrete poŝti leteron kun ankoraŭ pli insista peto. Ĉar respondo ne venis, li sendis ankaŭ duan. Sed vane li atendis la filon. Eble perdiĝis la leteroj.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (その後はかれはもっと用心をし、もっと強い願いを込めた手紙をこっそりポストへ入れることに成功した。返事が来なかったので、次の手紙も出した。しかし、彼は息子を空しく待つのみだった。たぶん、手紙は失われてしまったのだ。)(2008. 3. 4.)
* seniluziiĝi 〔合成語・動詞〕 幻滅する、覚醒する。《「新選エス和」》 … sen(無を示す)+iluzio(錯覚)+iĝi(その状態が生じる)。「ガッカリする」にあたる単語です。 "Estas tre bela planedo. Ĉu estas oceanoj sur ĝi?" "Mi ne povas scii tion," diris la geografo. "Ha!" La eta princo tiam seniluziiĝis. "Kaj montoj?" "Mi ne povas scii tion," diris la geografo. "Kaj urboj, riveregoj, dezertoj?" "Ankaŭ tion mi ne povas scii," diris la geografo. "Sed vi estas geografo!" "Ĝuste," diris la geografo, "sed mi ne estas esploristo. Esploristoj tute mankas al mi. Ne geografo kalkulas urbojn, riveregojn, montojn, marojn, oceanojn kaj dezertojn. Geografo estas tro grava persono por vagadi." … el "La eta princo " (「あなたの星、とてもきれいですね。大きな海がありますか、ここには?」「知らんよ、そんなこと」と、地理学者はいいました。「へええ!」王子さまは、それを聞いてガッカリしました。「じゃ、山は?」「知らんよ、そんなこと」と、地理学者はいいました。「じゃ、町だの、大きな川だの、砂漠だのってものは?」「それも知らんよ」と、地理学者はいいました。「だって、おじさんは地理学者でしょう?」「そりゃそうだ」と、地理学者はいいました。「だが、わしは探検家じゃない。探検家なんか、わしにはまったく御縁がないよ。地理学者は、町や大きな川、山や海や、大きな海や、砂漠のかんじょうなんか、しようとはせん。地理学者はとてもえらいのだから、そこらをぶらついてなんかおられんのだ。)(『星の王子さま』から。内藤 訳に少し補足。)(2003.5. 19)
* senti 〔動詞〕 感じる; = sensi(知覚する)。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'sense; feel' に相当します。下例では語尾を変えて名詞にしています。Baza E Radikaro では「指で、皮膚で、あるいは、体の内部で痛みの、あるいは、喜びの感じを持つ;快、あるいは、不快な印象を持つ;理屈では説明できない印象を抱く (ekhavi per la fingroj, per la haŭto aŭ interne en la korpo impreson doloran aŭ plezuran; ekhavi impreson agrablan aŭ malagrablan; ekhavi impreson ne racie klarigeblan)」です。昨日の floro の用例に続く文章です。
Mi ŝanĝis vestojn en vestoĉambro kaj kun sento de plezuro mi iris en mian liton en la apuda dormoĉambro kaj ekdormis.
… "Malsata ŝtono" (私は衣装部屋で衣服を着替え、歓喜の感情に満たされて近くにある寝室の自分のベッドへ行き眠りについた。)(2006. 3. 25.)
* septembro 〔名詞〕 9月: la atenco de la 11a de septembro 9月11日の攻撃〔日本で「同時多発テロ」と呼ばれる、2001年のニューヨーク世界貿易センタービルなどへのテロ攻撃〕《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'September' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'monato de la jaro inter aŭgusto kaj oktobro' です。昨日の brusto の用例に続く文章です。
Ambaŭ postaj tagoj forpasis proksime simile. La 4-an de septembro vespere, S-ro Morrel petis de sia filino la ŝlosilon de sia kabineto.
Juliino ektremis je tiu demando, kiu ŝajnis al ŝi malbonaŭgura. Kial ŝia patro petas de ŝi tiun ŝlosilon, kiun ŝi ĉiam havis, kaj kiun oni reprenis de ŝi en ŝia infanaĝo nur por puni ŝin?
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (おなじようにして、さらに二日が過ぎた。九月四日の晩、モレル氏は娘に向かって、事務室の鍵を返せと言った。それを聞いたジュリーは、何か不吉なことが起こりそうに感じ(体が震え)た。いつも肌身離さずつけていて、子供のじぶん、お仕置きのためだけに取りあげられたその鍵を、なぜ父が返せと言うのだろう?:山内義雄氏のフランス語からの訳による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。)(2011. 10. 27.)
* serĉi 〔動詞〕(ion) @探す、捜す、捜し求める;〔コンピュータ〕検索する。A得ようと努める、希求する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'search, look for, seek ' に相当します。下例の一つ目は過去形の語尾をつけています。二つ目は「くり返し行為など」を示す接辞 '-ad' をつけています。Baza E Radikaro では「見つけようと(あらゆる所へ)行って注視する (iri kaj rigardi (ĉie) por trovi)」です。昨日の parto の用例に続く文章です。
Kiam li vekiĝis post kelkaj horoj, la jako kaj la ŝuoj estis for. Aŭ iu vaganto ŝtelis ilin, aŭ iu pro stulta ŝercemo ie kaŝis ilin. La maljunulo longe serĉis, sed kiam la serĉado restis vana, li sidiĝis sin sur la teron.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (数時間後に彼が目を覚ますと、上着と靴がなくなっていた。風来坊が盗んだのか、馬鹿げた冗談が好きな誰かがどこかに隠したのだ。老人は長いこと捜し、捜し続けても無駄だと分かって、地面に座り込んだ。)(2008. 4. 2.)
serĉi 〔動詞〕 捜す、求める、探求する。《「新選エス和」》 … -ant(現在分詞能動)をつけて副詞にしています。「捜す」は見えなくなったもの
を、「探す」は欲しいものを「さがす」のだそうです。日本語も難しいですね。昨日の ĉevalo の用例に続く文章です。 La ĝendarmo, sen formovi sin de la loko, kaptis lin fiksefirme ĉe la nazo (ĝi estis ekstreme granda nazego, ŝajne farita por tio, ke ĝendarmoj kaptu ĝin), kaj transdonis lin ĝuste en la manojn de Ĝepeto, kiu, por instrui al li bonan konduton, volis tuj tiri liajn orelojn. Sed imagu, kiom li ekmiris, kiam serĉante la orelojn, li ne trovis ilin: kaj ĉu vi scias, kial? Ĉar en la hasto, skulpti la marioneton, li forgesis fari ilin. … el "La aventuroj de Pinokjo" (憲兵はその場所から少しも動かず、人形の鼻をしっかりと捕らえました(人形の鼻はとても大きくて、憲兵がそれを捕らえるようにと作られたかのようでした)。それから、憲兵は人形を正しくジェペットさんの手にわたしました。ジェペットさんは、すぐに人形の耳を引っぱって行儀作法を教えようとしました。でも、耳をさがしても耳が見つからないことが分かったときに、おじいさんがどれほどびっくりしたか想像してみてください。なぜだか分かりますか? あまりに急いで操り人形を作ったので、おじいさんは耳を彫るのを忘れたのです。)(2003.12. 26)
La 1-an S-ro Morrel revenis; lin atendis lia tuta familio kun granda malsereneco; el tiu vojaĝo al Parizo devis elŝpruci lia lasta sava elirejo. Morrel pensis pri Danglers, nun milionulo kaj antaŭe lia ŝuldanto, ĉar danke al la rekomendo de Morrel, Danglers dungiĝis ĉe la hispana bankisto, en kies servo li komencis sian grandegan riĉiĝon.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (モレル氏は一日に帰ってきた。一家は、大きな不安を抱きながら彼の帰りを待っていた。このパリへの旅は、彼にとって最後の救いを生むはずのものだった。モレル氏は、ダングラールを当てにしていたのだった。ダングラールは、いまでこそ百万長者だが、昔は彼の恩を蒙った人間なのだ。彼は、モレル氏の推薦によってスペインの銀行家の下に奉職することになり、それによって莫大な財産へのいとぐちが開かれたのだ。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第30章 九月五日。)(2011. 10. 5.)
* serioza 〔形容詞〕 @まじめな;真剣な。A重大な、= grava 。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'serious' に相当します。Baza E Radikaro では「笑い、あるいは、冗談抜きで;笑ったり、あるいは、冗談を言ったりではなく(というのも、ある重大なことが問題になっているから) (sen rido aŭ ŝerco; ne por ridi aŭ ŝerci (ĉar temas pri io grava))」です。昨日の flari の用例に続く文章です。
"K-k-kion d-d-diable ni f-f-faros, se li v-v-venos en la k-k-kampadejon?" Cunningham demandis, direktante siajn vortojn al Raffaele. "Ni proponos al li porcion de via rizo," mi sugestis kun serioza tono.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「ち、畜生、もし、奴がキャ、キャンプ場に、は、入ってきたら、俺たちは、ど、どうしたらいいんだ」とカニンガムがラファエルに向かってたずねた。「君の作った米料理の奴の分を提供しようよ」と私がまじめな調子で提案した。)(2007. 6. 2.)
* serpento 〔名詞〕 [動物名] へび;[音楽史] へび状楽器。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'snake; serpent' に相当します。語尾を '-i' に変えて動詞にすると「蛇(だ)行する」という意味になります。Baza E Radikaro では「長い円筒形の体を持つ、足のない動物(這う生物) (senpieda besto (rampulo) kun longa, cilindroforma korpo)」です。昨日の tre の用例に続く文章です。
Iom post iom ŝi kiel sorĉa serpentino tiel ĉirkaŭpremis min, ke mi tute ebriiĝis kaj mi elspiris profunde pro plezursento kaj tiamaniere mi endormiĝis profunde.
… "Malsata ŝtono" (彼女は魔法のメス蛇のように少しずつだがだんだんと私に強く巻きついてきたので、私は完全に酔ってしまい、歓喜のうちに深く息を吐き、そんな風にして、私は深い眠りに落ちた。)(2006. 3. 30.)
* seruro 〔名詞〕 錠、錠前:《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'lock' に相当します。英国語は名詞と動詞が同じなのですね。Baza E Radikaro では「物を(良い状態で、無事に閉じ込めるために)鍵をかけるための装置(aparato por ŝlosi (bone, sekure fermi) ion)」です。昨日の ŝlosi の用例に続く文章です。
La ŝlosilon ili trovos en la seruro eksterflanke de la pordo. Ĉi tie estis nur ekskursantoj. Oni ne devis esti singardema pro ili.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" (同僚たちはドアの外側の錠前の中に鍵があるのを知るだろう。ここに来ているのは遠足客だけだった。その人たちのことで用心深くなる必要はなかった。)(2006. 9. 14.)
* servi 〔動詞〕 仕える;役立つ。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'serve' に相当します。下例では接尾辞 '-ist(職業人を示す)' をつけて名詞にしています。Baza E Radikaro では「誰か他の人の願いを果たすために働く(主人(雇用者)に仕える;客にサーヴィスする;大衆に奉仕する)(labori por plenumi la dezirojn de iu alia (servi al mastro (dunginto); servi al klientoj; servi al la publiko))」です。昨日の ĝusta の用例に続く文章です。
Servisto eliris el la veturilo kaj demandis al li: "Ĉu vi estas Sasivusanbabu?"
Li respondis : "Jes."
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (使用人が乗物から出てきて彼にたずねた。「あなたはサシヴサンの旦那ですか?」彼は答えた。「そうです」)(2005. 8. 24)
* setaro 〔名詞〕 シタール。 《「新選エス和」に載っていない》 …さおの長いインドの撥弦楽器です。英国語の 'sitar' に相当します。昨日の fenestro の用例に続く文章です。
En tiu nelumigita senhoma granda ĉambro, starante inter la ŝtonkolonoj, mi ekaŭdis sonon de akvo ŝprucanta el la fontano sur blankan ŝtonon, de nekonata meldio ĉe akompano de setaro; aŭdiĝis ankaŭ muziko de sonorilo ĉirkaŭ maleolo.
… "Malsata ŝtono" (その明かりがなく人気もない大きな部屋で、石柱の間に私は立っていたが、突然、噴水から白い石の上に撒き散らされる水の音と、シターの伴奏による聞いたことのないメロディーを耳にした。また、くるぶしに巻きつけた鈴の音が奏でる音楽も聞こえてきた。)(2006. 1. 19.)
* severa 〔形容詞〕 きびしい、厳格な、厳重な、はげしい。《「新選エス和」》 … 英国語の severe に相当。しかし、発音のちがいは「シヴィア」です。Baza E Radikaro では「(ヒトの場合)許せない、したがわせる、強く罰する(nepardonema, obeiganta, forte punanta);(天候の場合)きびしい、ほとんど耐え難い(malmilda, preskaŭ neeltenebla)」です。昨日の snufi の用例につづく文章です。 "Vi devas esti pli zorgema. Kiam butono malfiksiĝis, ne ĝin forĵetu." "Se vi tiel parolos," li diris iom severe, "mi donos al vi ĉion, kio bezonas flikadon. Vi perdiĝos en la granda amaso." "Nun ni vere iras ien," ŝi rimarkis. "Mi opiniis, ke vi kaŝas ion. Pli bone, ke vi plenigu kelkajn valizojn, kaj sendu al mi." "Estus tro multe por vi," li diris. … el "Sur la bordo" (「あなたはもっと気をつけなければだめです。ボタンが取れたらそれを捨てないようにしてください」「そんなにおっしゃるなら」と、彼は少しばかりきびしくいった。「私はあなたに繕い物を全部お渡しすることにしましょう。あまりに多くて、あなたはその中に埋まってしまいますよ」「やっとまともに結論に達しそうね」と、彼女が意見を述べた。「私はあなたが物を隠しておられるように思いました。二つ三つのスーツケースを一杯にして、私に送ってくだされば良いわ」「あなたには多すぎるのじゃないかな」と、彼がいった。)(2004. 3. 13.)
* sezono 〔名詞〕 p. f. シーズン。《「新選エス和」》 p. = 本義。f. = 転義。 … 重要単語です。下例では pluvi(雨が降る)とくっつけて「雨季」の意味で使われています。漢字の組み合わせによる漢語に似ていますね。Baza E Radikaro では「[春、夏、秋、冬] あるいは [雨季、乾季] ([printempo, somero, aŭtuno, vintro] aŭ [pluva sezono, seka sezono] )」です。先週末の plena の用例に続く文章です。
Sur la ĉielo la nuboj kolektiĝis, ĉar tiam estis pluvsezono. Giribala ekstaris sub arbo apud la vojo kaj ploris. Nu, multaj knabinoj en la mondo ĉiutage tiel ploras pro nenio, ĉu ne? * * *
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (お空の上では、雨季になって、雲が集まっていました。ギリバーラは道端の木の下に立って泣いていました。そう、世界中で沢山の女の子が、毎日、理由もなくそんな風に泣いているのですよね。)(2005. 3. 1.)
* si 〔代名詞〕 〔三人称の再帰代名詞。単数・複数同形。対格は sin 〕自分。@〔動詞の修飾語の中で、その動詞の(意味上の)主語と同じものを表す〕《語法:主語が複数の場合、 si は「お互い」の意味になることがある。ただし、相互関係を表すことを明確にするために reciproke を付加することが多い》。A〔動詞に対する用法の延長として、形容詞や名詞と共に用いる〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'himself, herself, itself, themselves, oneself' に相当します。最初の例では対格語尾をつけ、三番目の例では形容詞語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'la aganto mem se ne temas pri la parolanto aŭ la alparolanto(j): (li vidas lin (= alian viron) - li vidas sin (= la propran korpon, en spegulo); ŝi portas ŝian valizon (= de alia virino) - ŝi portas sian valizon (= la propran) - sed: mi portas mian valizon; vi portas vian valizon)' です。昨日の miliono の用例に続く文章です。
Tial, reveninte, Morrel elbuŝigis neniun plendon, eldiris neniun riproĉon; plorante li kisis siajn edzinon kaj filinon, etendis amikan manon al Emmanuel, enŝlosis sin en la kabineto de la dua etaĝo kaj alpetis Coclès-on.
- Ĉi-foje, diris ambaŭ virinoj, al Emmanuel, estas la fino por ni.
Poste, en mallonga interparolado inter si, ili konsentis pri tio, ke Juliino skribos al sia frato, soldato en Nimo, por ke li tuj venu.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" ((だから)家に帰ってきたモレル氏は、愚痴をいったり、罵ったりしなかった。彼は泣きながら妻と娘に接吻し、エマニュエルの手を親しげに握り、三階の居間に引きこもって、コクレスを呼んだ。「今度こそ、いよいよわたしたちおしまいなのよ。」と、二人の女はエマニュエルに言った。それから、婦人たちはちょっと相談した後で、ジュリーから、ニームの兵舎にいる兄へあてて、すぐ来るように手紙を出すことにきめた。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第30章 九月五日。)(2011. 10. 7.)
Sed li pene leviĝis kaj senvide sin ŝovis antaŭen kontraŭ la sieĝantaj neĝosagetoj. Li kriis, li aŭskultis. Sed nur la ĝisoste frosta vento respondis kun diabla mokado.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (しかし彼は必死の思いで立ち上がり、包囲網から飛んでくる小さな矢のような雪に向かって視界が閉ざされたまま体を前へと進めた。彼は大声で叫び、耳をすました。しかし、わずかに悪魔が嘲笑しているように骨まで凍えるような風が答えるのみだった。)(2010. 4. 28.)
* signo 〔名詞〕 @合図、信号。A記号。B印、目印。C兆候。D〔黄道十二宮の〕獣帯記号;〔占星術の〕宮。E [コンピュータ] 文字、 = karaktro. F [数学] (より望ましい→)signumo(〔正負の〕記号)。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'sign' に相当します。下例では動詞とし、その過去形として使っています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'eta skribaĵo, simpla desegnaĵo, movo de mano,... donanta informon; ekkonilo; rekonilo; avertilo; ankaŭ: io, kio antaŭanoncas ion' です。昨日の emocii の用例に続く文章です。
- Almenaŭ estas ĝis revido, ĉu ne, sinjoro Morrel? diris Penelon.
- Jes, miaj amikoj, mi almenaŭ esperas tion, iru.
Li signis al Coclès, kiu paŝis antaŭ ili. La maristoj sekvis la kasiston, kaj Emmanuel sekvis la maristojn.
- Nun, diris la ŝipekipisto al siaj edzino kaj filino, lasu min sola dum momento, mi devas paroli kun tiu sinjoro.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" (「(少なくとも)またお目にかかれるんでしょうねえ、モレルさん?」と、ペヌロンが言った。「ああ、会いたいと思っているが。さ、行きたまえ。」そしてコクレスに合図した。コクレスは先へ立って歩いて行った。船員たちは会計係の後に従い、エマニュエルは船員の後から歩いて行った。「さ、しばらく一人きりにしておいてもらいたい。」と、船主は妻と娘に言った。「この方とお話しすることがあるのだから。」:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。)(2011. 8. 31.)
signo 〔名詞〕 符号、合図、徴候。《「新選エス和」》 … 英国語だと、g を読まないのですが、エスペラントでは書かれてある通りに読みます。すなわち、<スィグノ>です。下例は副詞に変えています。昨日の ĵuri の用例に続く文章です。 "Do kamarado Ĝepeto," diris la lignaĵisto signe de la restarigita paco, "kian komplezon vi deziras de mi?" "Mi volus malgrandan lignopecon, por fari al mi pupon, ĉu vi donos al mi unu?" Majstro Antono, kontenta en si, iris tuj preni de la tablo la lignopecon, kiu kaŭzis al li tiom da timoj. … el "La aventuroj de Pinokjo" (「じゃあ、ジェペットくん」と、指物師は仲なおりのしるしに言いました。「何がしてほしいんだね」「人形を作るために、ちょっとした木切れがほしいんだ。一本くれるかい?」アントン親方は、すっかり満足して、すぐに机の上のあの木をとりに行きました。親方をあんなに怖がらせたあの木です。)(2003.12. 8)
* signifi 〔動詞〕 意味する;表明する。《「新選エス和」》 … 下例では、sen-(無を示す接頭語)をつけて形容詞にしたものと、-plena(「一杯の」)をつけた合成語が出ています。Baza E Radikaro では「正確な意味を持つ(havi kiel precizan sencon)
」です。昨日の kaŝi の用例に続く文章です。
Sur la ĉielo la ludado kaj de nubo kaj de suno estas sensignifa, tiel ankaŭ la ludado de du homidoj estas malgranda kaj momenta afero. Alie oni povas diri ke la ludo de nubo kaj suno estas signifoplena kaj tute ne estas ludo. Tiel ankaŭ la ludo de du homidoj nekonataj dum pluvperiodo povas ŝajni sensignifa inter la sensignifaj okazantaĵo de la mondo kaj tamen vere ne estas tiel.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (天上では雲と太陽のいたずらは意味のないものだが、同じように二人の人の子たちの遊びも小さなもので、ほんの一時の出来事である。あるいは、雲と太陽の戯れは意味の深いもので、全く遊びごとではないと言うこともできる。そんな風に、雨季の間の二人の見知らぬ人の子の戯れも、世界の多くの無意味な出来事の中では無意味なものに思えるだろう。それでも、しかし、本当はそうではないのだ。)(2004. 10. 2.)
* silenti 〔動詞〕 黙っている;静まっている; f. おとなしい。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'be silent' に相当します。「傾向・好み」を示す接尾辞 '-em' をつけた 'silentema' は「無口な」です。Baza E Radikaro では「話さない、騒音をださない、音を立てない(ne paroli, ne brui, ne fari sonojn)」です。昨日の rapida の用例に続く文章です。
Hodiaŭ ĉio silentis. La mallumaj ĉambroj estis kvazaŭ ĉagrenitaj.
… "Malsata ŝtono" (今日は全てが静まっていた。あの薄暗い数々の部屋はまるでいらだっているかのようだった。)(2006. 5. 13.)
* silko 〔名詞〕 @絹糸。A絹布、絹織物。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'silk' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では '(tre delikata ŝtofo el) fadenoj produktitaj de silkraŭpo' です。昨年末の savi の用例に続く文章です。
Kaj ŝi impetis en liajn brakojn levante en sia mano ruĝan monujon el reta silko.
- Savita, mia infano! diris Morrel, kion ci diras?
- Jes, savita! Vidu, vidu, diris la junulino.
Morrel prenis la monujon kaj ektremetis, ĉar svaga rememoro indikis al li, ke tiu objekto iam apartenis al li.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (そう言った彼女は、手に緋絹の(赤い、絹糸で網状にした)財布を高くかかげながら、父の胸に飛びこんできた。「娘! 助かったと? それはまたどうして(お前はなにを言ってるんだ)?」(と、モレル氏は言った。)「(そうよ、)助かりましたの! ほら、ほら。」(と、娘は言った。)モレル氏は、財布を手にすると、ぎょっとした。それがかって自分の物だったことを、おぼろげながら思い出してのことなのだ。:山内義雄氏のフランス語からの訳(岩波文庫)による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。)(2012. 1. 10.)
* simbolo 〔名詞〕@象徴、シンボル。A記号、符号;[思想] [言語学] シンボル(象徴的記号)。《「エスペラント日本語辞典」》 … Cランクの単語です。英国語の 'symbol' に相当します。エスペラントでは '-y-' を使いません。Baza E Radikaro では「別の何かを呼び出す、あるいは、提示する何か(ライオンは力のシンボルだ;心臓は愛と感情のシンボルだ;旗は国の象徴だ);(合意された)記号(Fe は鉄の化学記号だ;%はパーセントの記号だ;緑の五稜星はエスペラントのシンボルだ) (io, kio elvokas aŭ prezentas ion alian (leono estas simbolo de forto; koro estas simbolo de amo kaj sentoj; flago estas simbolo de lando); (interkonsentita) signo (Fe estas la simbolo de fero; % estas la simbolo de procento; kvinpinta verda stelo estas la simbolo de Esperanto))」です。昨日の kompleksa の用例に続く文章です。
"Kaj kiel ĉiuj simboloj, ĝi ne kapablis daŭre ŝirmi tiun torditan personecon..." "... eĉ ne kontraŭ la muĝado de tiu olda leono," aldonis Mildred.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「そして、どんなシンボルも同じだが、そいつはあのねじれた性格をかばい続けてやることができなかったのだ...」 「...あの老いぼれのライオンのうなり声に対してさえもね」と、ミルドレッドが付け加えた。)(2007. 7. 25.)
Sed momenton poste s-ino Tonkins venis el la domo.
"Ha, ĉu vi ĵus finis la arbon?" ŝi admire vokis. "Vi tre lerte pritondis kaj segis. La tuta arbo nun havas belan simetrion -- pli da harmonio kun la domo kaj la arbustoj. Vi certe scias vian metion, s-ro Redman."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" (しかし、そのすぐあとトンキンスさんが家から外に出てきた。「あら、もう木は終わってしまったのですね」と、彼女は感心して声をかけた。「あなた、とてもうまく刈り込んで、のこぎり作業もしてくださったのね。この木全体がもうすっかり美しいほどに左右対称で、家や潅木ともますますうまく調和していますわ。あなたは本当によくご自分の仕事を心得ていらっしゃるのね、レドマンさん」)(2009. 7. 17.)
* simila 〔形容詞〕@ (al io) <物事に>似た、類似の。A [数学] 相似な。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'similar, like' に相当します。下例では「似ている」という動詞として、現在形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では「全く同じではないが、ある(いくつかの)点で同じ (ne tute sama, sed sama laŭ iu(j) eco(j))」です。昨日の virga の用例に続く文章です。
Kaj meze inter la kampetoj kuŝis lia domo, kiu similas al neniu alia en la tuta regiono. Ĝi tute similas al tiuj domoj, kiujn li en sia junaĝo vidis kaj mem konstruis en Usono. Bela ĝi ŝajnis al li, kiam ĝi estis preta, kaj bela ĝi ankoraŭ ŝajnas.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (そして、彼の家は、その地域全体のどの家にも似ていないのだが、いくつもの小さな畑の真ん中に建っていた。それは彼が若いときに米国で見たもので、自分でも建てたことがある家とほとんど同じだった。それが完成したとき彼には美しいと思えたし、今でも美しいと思えた。)(2007. 12. 14.)
* simpatio 〔名詞〕 共感、共鳴;親近感、同情、思いやり。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'liking, sympathy, fellow-feeling' に相当します。下例では形容詞とし複数形の語尾 '-j' をつけています。Baza E Radikaro では「趣味とか感じ方が似ていることによる、他人への好意的な思いやり (favora inklino al alia persono, pro simileco de sentoj, gustoj,...)」です。昨日の sola の用例に続く文章です。
"Eble vi ne havas multe da amikoj, al kiuj vi povas vin turni. Ne estas bone, ke iu restu aparta -- for de simpatiaj homoj -- ke homa kunuleco manku. Vi vere estas tre fidinda viro, s-ro Redman kaj --. Ho, vi ne intencas ekiri?"
Ĝuste tion Bart intencis fari kiel eble plej senprokraste.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" (「おそらく頼りに出来る友だちを、あまり沢山はお持ちではないのでしょう。思いやってくれる人たちから離れ、人間同士で支えあうということがないといった風に、人が孤立しているのは良くないですよ。あなたは、本当に、信頼が置ける方ですわ、レドマンさん。それに...おや、お帰りになるつもりではないでしょうね?」まさにバートは即座にそうしようと思ったのだった。)(2009. 9. 19.)
* simpla 〔形容詞〕 @〔成り立ちが〕簡単な;わかりやすい、平易な、容易な。A質素な、簡素な。B〔それ以上でも以下でもない〕単なる;まったくの、純然たる。C無邪気な、気取りのない、純真な。D単一の、単独の。E [植物] 単葉の。F [経済] 単利の。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'simple' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'senkomplikaĵoj; facile solvebla; unu-parta' です。昨日の septembro の用例に続く文章です。
La junulino rigardis S-ron Morrel.
- Kion do malbonan mi faris, mia patro, ŝi diris, por ke vi reprenu tiun ŝlosilon?
- Nenion, mia infano, respondis la kompatinda Morrel, de kiu tiu tiom simpla demando elirigis larmojn el la okuloj, mi nur bezonas ĝin.
Juliino ŝajnigis serĉi ĝin.
- Mi verŝajne lasis ĝin en mia ĉambro, ŝi diris.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (娘は、じっとモレル氏(の顔)を見つめた。「この鍵をお取りあげになるなんて、お父さま、わたくしなにか悪いことをいたしまして?」と、彼女はたずねた。「なにもしないさ。」と、その無邪気な質問を聞いて涙を浮かべながら(哀れな)モレル氏が答えた。「(何もしやしないさ。)ただ、わたしにそれが入用だからさ。」ジュリーは、鍵をさがすようなふりをしながら、「わたくし、自分の室においてきたのかもしれませんわ。」と、言った。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。)(2011. 10. 28.)
simpla 〔形容詞〕 単純な;単一の;簡単な;簡素な;= nura「ただ単なる」。《「新選エス和」》 … 重要単語です。英国語の 'simple', カタカナ語の「シンプル」 に相当します。Baza E Radikaro では「楽々と行うことが出来る、あるいは、理解することが出来る(facile farebla aŭ komprenebla)」です。昨日の atesti の用例に続く文章です。
Tagmeze la viroj revenis kaj informis, ke neniu estis sendita por kolekti buteroleon kaj ke n a y e b (afergvidisto) tute simple mensogis. H a k i m* (administristo) ankaŭ ne plu dubis pri tio, kion la balaisto diris. ((*H a k i m estas vorto kutime uzata por administristo kaj juĝisto. /Tr.))
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (正午になると男たちが戻ってきて、バター油を集めるために誰も送られてはいず、ナイェブ(実務指導者)はただ単に嘘をついただけだと報告した。ハキム(長官)も、もはや、掃除人が言ったことを疑わなかった。((*ハキムは、いつも、長官と裁判官に対して使われる単語。/訳者)))(2004. 12. 11.)
* sincera 〔形容詞〕 誠実な、真心からの。《「新選エス和」》 … 形容詞は一般的に、どういう状況でその単語が使われるのかが、小さな辞書では分かりにくいものです。用例で覚えるのが一番です。昨日の tubo の用例につづく文章です。 Ŝi silente staris dum momento. "Mi esperas, ke ĉio estas en ordo," ŝi finfine diris. "Kial ne?" li diris. "Li estas sincera, kaj ŝi estas iom estiminda, se oni vere konatiĝas kun ŝi. Ili povus eĉ geedziĝi." Ŝi skuis la kapon. "Estas io stranga pri tio," ŝi diris. "Ankaŭ mi esperas, ke nenio malordiĝas." "Tio ne koncernas nin, ĉiukaze," li diris. "Multaj strangaj aferoj okazas en ĉi tiu stranga tempo." … el "Sur la bordo" (彼女はしばらくの間だまって立っていた。「すべてがうまく行くといいけれど」と、やっと彼女はいった。「うまく行くに決まってるさ」と、彼がいった。「彼は誠実な男だし、彼女の方も、よく知り合えばちょっとばかり尊敬してもいいような人柄なんだよ。彼らは結婚するかも知れないよ」彼女はかぶりを振った。「何か変なところがあるのよ」と、彼女は言った。「私だって、変な具合にならないことを願っているわ」「いずれにしても、僕たちには関係がないよ」と、彼がいった。「こんなわけの分からない時には、いろいろ変わった事が起きるものさ」)(2004. 2. 3.)
* singulti 〔動詞〕 しゃくりをする。《「新選エス和」》 … sin-(自身を)がついた合成語かと勘違いしそうですが、gulti という単語はないのですね。「しゃっくり」だと思うのですが、新選エス和、ときどき変です。昨日の kompati の用例に続く文章です。 Sume: tiom oni babilis, tiom oni parolis, ke la ĝendarmo lasis Pinokjon libera, kaj kondukis tiun malfeliĉulon Ĝepeto en la malliberejon. Ĉi tiu apenaŭ trovis vortojn, por defendi sin, kaj nur ploris, kiel infano, kaj proksimiĝante al la malliberejo li singulte balbutis: … el "La aventuroj de Pinokjo" (その結果、皆がワイワイ、ガヤガヤといろんなことを言ったので、憲兵はピノキオを自由にし、かわいそうなジェペットさんを牢屋につれてゆきました。おじいさんは自分を守るための言葉を何にも見つけることができないで、ただ子供のように泣きました。そして、牢屋に近づくにつれてしゃくりあげながらつぶやきました:<明日に続く>)(2003.12. 29)
Kapitano Gaumard, resaniĝis je la malsaneto, kiu retenis lin en Palma, kaj revenis siavice. Li hezitis sin prezenti antaŭ S-ro Morrel: sed tiu eksciis pri lia alveno kaj mem iris por viziti lin. La digna ŝipekipisto antaŭe konis danke al la rakonto de Penelon, la kuraĝan konduton, kiun havis la kapitano dum tiu tuta sinistro, kaj ja li provis konsoli lin. Li alportis al li la monon de lia salajro, kiun kapitano Gaumard ne kuraĝus enkasigi.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (ところへ、病気のためパルマに留まっていたゴーマール船長が、病気がなおったので帰ってきた。彼は、モレル氏を訪うことを躊躇した。だがモレル氏は、船長の帰ってきたのを知って自分のほうから会いに行った。尊敬すべき船主は、ペヌロンの話によって、災厄の折の船長の勇敢な行動を知り、自分のほうから慰めてやろうとしたのだった。そして、ゴーマール船長が受取りにこないであろうと思われた彼の給料を届けに行ってやったのだった。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第30章 九月五日。)(2011. 9. 28.)
* sinjoro 〔名詞〕@〔成人男性に対して〕。(1)〔略記:s-ro, S-ro〕…氏、…様、…さん〔男性の姓・称号・職名などに添える敬称〕。(2)〔男性への呼びかけ〕。(3)男の人、男の方。(4)〔主に複数で〕男性、殿方。A〔上に立つ男性〕。(1)〔旧封建制度下の〕領主、藩主、大名、主君。(2)富豪、支配者、主人。(3)〔キリスト教で〕主なる神。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'gentleman; Mr.; the Lord' に相当します。Baza E Radikaro では「男性(に対する呼びかけの言葉) ((alparola vorto por) viro)」です。昨日の gesto の用例に続く文章です。
-- Mihok, la sinjoro oficiro diris, ke al ĉiu vi donu du plenkulerojn. -- Jes -- sonis lia respondo, kvazaŭ per tiu vorto li estus preninta spiron kaj denove li longe kaptadis en la denso.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" (「ミホック、士官閣下は君が全員にひしゃく丸々二杯分を配らなければならないとおっしゃったのだ」「そうです」彼の返事が聞こえた。まるでその返事をすることで彼は呼吸を取りもどしたかのようだった。彼は再び長い時間をかけて実をすくい続けた。)(2009. 1. 8.)
- Ha! nu! mi diras post kvar horoj da laboro, ĉar ni sinkas, ni lasu nin sinki, oni mortas nur unu fojon!
- Ci tiel montras la ekzemplon, mastro Penelon! diris la kapitano, nu! Atendu, atendu!
Li iris por preni paron da pistoloj en sia kajuto.
- La unua, kiu forlasas la pumpilon, li diris, mi pafas al li!
- Bone, diris la Anglo.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" (『ええくそ! 沈むんなら沈んじまえ、人間一生に一遍しきゃ死なねえんだ!』四時間働いたあげく、こう言ったもんでさ。すると『ペヌロン、お前そんな手本を出すのか? ようし! 待ってろ!』と、船長が言いやした。船長は自分の室へ二挺のピストルを取りに行きやした。『誰でもポンプを離れた奴は頭に風穴を明けてくれるぞ!』と、こうでさ。」「うむ。」と、イギリス人は言った。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。)(2011. 8. 11.)
* sinuo 〔名詞〕 うよ曲折、曲がりくねり。《「新選エス和」》 … あまりお目にかからない単語ですが、知っていれば便利。 Sed se oni rigardis norden, estis tute alia afero. Tie la lando aspektis, kvazaŭ ĝi estus formita kun la plej granda amo kaj zorgo. Tiudirekte vidiĝis nur belaj montoj, molaj valoj kaj sinuaj riveroj ĝis la granda Veter-lago, kiu kuŝis senglacia kaj brile klara kaj lumis, kvazaŭ ĝi estus plena ne de akvo, sed de blua lumo. … el "La mirinda vojaĝo de Nils Holgersson" (でも、北のほうを見ると、事情はまったくちがっていました。北のほうの地形は、あたかも愛情を込めて一生懸命に形づくられたかのようでした。そちらには、美しい山々と、緑におおわれた谷のほかは何もなく、曲がりくねった川がヴェーテル湖に流れこんでいました。その湖は、氷はとけキラキラと輝いていました。まるで、水ではなくて青い光を一杯たたえているかのように。)(2003.5. 27)
* sistemo 〔名詞〕@方式、システム、装置。A制度、体制。B体系、方式。C〔自然科学の〕系。D系統。E [地学] T〔結晶の〕系。U〔地質区分の〕系。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'system' に相当します。下例では副詞語尾に変えています。Baza E Radikaro では「相互に関連した概念(あるいは、装置)を統一したその全体 (tutaĵo da interdependaj ideoj (aŭ aparatoj) kunordigitaj)」です。昨日の devi の用例に続く文章です。
Venu, kio devas veni! Ankoraŭ kelkaj funtoj da kandeloj pli aŭ malpli al Sankta Antonio ne multon diferencos kaj li sisteme komecis instrui Esperanton nomante ĝin angla lingvo.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (矢でも鉄砲でも持って来い(訳注:「来るものは何でも来い」だが、日本のこの言い回しに似ていると思う)。あと数ポンドそこそこのローソクを聖アントニオに捧げるのを追加してもたいして違いはないだろう。そんなことで、彼はエスペラントを英国語だと言って系統的に教え始めた。)(2008. 10. 11.)
* sitelo 〔名詞〕手おけ、バケツ。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'bucket, pail' に相当します。下例では対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「だいたい底が深くて、程度の差はあれ丸型の入れ物で、半円形の把手があり上部は覆わない (pli-malpli profunda, pli-malpli cilindra ujo kun duoncirkla tenilo je la nekovrita supro)」です。昨日の speciala の用例に続く文章です。
La demando estis direktita al ĉiu en la kuirejo kaj ĝi efikis tikle. Ĉiuj ekridis. Unu proponis al li la fortrinkon, la alia pli racie rekomendis la forvaporigon de la superfluo. Fine tiu, kiu spontane esprimis sian opinion pri la gusto de la supo, alportis sitelon da akvo, estingis per ĝi la fajron sub la kaldrono. La aliaj miregis.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" (「ミホックのその質問は台所にいた皆に向けられたので、好奇心をくすぐるような効果があった。皆は笑いだした。一人が彼に全部飲んでしまったらと提案し、別の一人が上のほうを蒸発させてしまったらというより理にかなった忠告をした。最終的に、スープの味について勝手に自分の意見を述べたあの男がバケツ一杯の水を持ってきて大なべの下にあった火をそれで消してしまった。彼を除く全員が仰天した。)(2008. 12. 12.)
* situacio 〔名詞〕 @〔政治・社会・経済などの〕情勢、局面。A〔個人の置かれた〕立場;状況。《「エスペラント日本語辞典」》 … Bランクの単語です。英国語の 'situation; state of affairs' に相当します。Baza E Radikaro では 'la tuto de la cirkonstancoj kaj kondiĉoj' です。昨日の breĉo の用例に続く文章です。
Nur unu fojon poste Ŝakmato parolis kaj tio okazis, kiam li kun granda streĉiĝo sukcesis eltiri sin el preskaŭ senespera situacio.
"Ha!" Li ĝojplene ekkriis. "Nun, kion vi faros? Ŝak!"
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (その後一度だけチェックメイトは口を開き、それは彼が懸命に集中してほとんど望み薄の状況から脱するのに成功したときのことだった。「はっ!」彼は喜びのあまり叫んだ。「さて、あんたはどうする? チェック(王手)だ!」)(2010. 8. 25.)
situacio 〔名詞〕 局面、情勢、事態。《「新選エス和」》 … カタカナ語の「シチュエーション」に相当します。-tu- を「テュ」と発音しないようにしましょう。 Kaj mi, mi kompreneble ne tre ŝatis la novan situacion, kaj, nu, eble, tion mi konfesas, mi ne aspektis tute gaja, ebleble eĉ iom kolereta, kiel mi fakte fojfoje faras, ankaŭ tion mi konfesas, kiam io estas iomete kontraŭ miaj deziroj. … el "Mokrokalvo" (そして私はといえば、もちろんその新しい状況をとても気に入っているというわけではありませんでした。そして、えーと、おそらくですね、白状しますが、私は非常に陽気だったというようには見えなかったでしょう。何かが少し私の意に反した場合に私が実際ときどきそうするように、おそらく多分、ちょっとばかり怒っていたでしょう。そのことも、私は白状しておきます。)(2003.8. 25)
* situi 〔動詞〕 位置を占める、位置する:《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'be situated' に相当します。Baza E Radikaro では「(ある環境に)ある(troviĝas (en iu ĉirkaŭaĵo))」です。先週末の kabano の用例に続く文章です。
Tri koleginoj kaj mi loĝis en eta kabano, kiu situis sufiĉe proksime de la centra konstruaĵo.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" (私は三人の同僚の女性たちと、中心となる建物に十分に近いところにある小さな小屋に泊まっていた。)(2006. 8. 29.)
* skeleto 〔名詞〕@〔動物の〕骨格。A〔人間の〕骨格標本、がいこつ。B〔建物や船などの〕骨組;〔かさの〕骨。C〔小説や映画などの〕あら筋、骨子;概要。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'skeleton' に相当します。下例では複数語尾がついています。Baza E Radikaro では「人間、あるいは、動物の全部の骨を一緒にした;ある動物の(あるいは、物の)堅固な部分 (ĉiuj ostoj de homo aŭ besto kune; la firmaj partoj de iuj bestoj (aŭ objektoj))」です。先週末の dividi の用例に続く文章です。
Servistaro de la kuirejo apenaŭ estis preta por komenci la dividan laboron, kiam Striĉikov denove aperis kaj post li viciĝis deknaŭ ĉifonvestitaj skeletoj. Mihok staris ĉe la kaldrono. En liaj manoj tremis la longa ĉerpkulero kaj lia rigardo saltadis jen al la mizeruloj, jen al leŭtenanto Striĉikov, kiu ŝajnis esti tre severa oficiro.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" (台所の料理人たちによる分配作業を始める準備がやっと整ったと思われたとき、ストリチコフが再び現れた。彼の後ろには十九人のぼろをまとった骸骨たちが並んでいた。ミホックは大なべのところに立った。彼に手に握られた長いひしゃくが震えていた。彼の視線は哀れな連中に注がれたかと思うと、次には、非常に厳格な士官であると思わせようとしているストリチコフ中尉に注がれた。)(2008. 12. 23.)
* skeptika 〔形容詞〕 疑い深い。《「新選エス和」》 … 少し難しい単語です。新 PIV には、同意語として nekredema(信じたがらない)があがっています。下例では副詞(-e)としています。先週末の pluvo の用例に続く文章です。
El proksima magazenvitrino al li skeptike ekridetas lia laca kulpesprima fizionomio. Kvardekjara, brunvizaĝa, nigrahara, li aspektas eble simpatia, sed verŝajne li jam malfruis en tiu ĉi nekutima rendevuo.
… 'Aŭtuna rendevuo' el "Mistera lumo" (近くの商店のショーウインドウに映った、疲れてその上悪いことをしているといった彼の顔がいぶかしげに微笑を彼に投げかけている。40歳の、黒髪の日焼けした彼はおそらく誰にも好かれそうだが、しかし、このような思いもかけないランデヴーをするには多分すでに歳を取りすぎているのだ。)(2004. 8. 10.)
* skizi 〔形容詞〕 (ion) @スケッチする、写生する;下絵をかく、略図をかく。A概略を書く、草案をつくる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。名詞形 'skizo' が英国語の 'draft, sketch, outline' に相当します。下例では過去形の語尾がついています。Baza E Radikaro では名詞形について「最初の(試しの、詳細がない)絵、後でより正確に直される;最初の(試しの、詳細がない)書き物のバージョン (unua (prova, sendetala) desegnaĵo, poste pliprecizigota; unua (prova, sendetala) versio de skribaĵo)」です。昨日の delikata の用例に続く文章です。
La vigla fantazio de Petroff ĵus skizis teruran situacion, en kiu la ruzaj ĥinoj kun la militkaptitoj konspiris kontraŭ la oficiroj. Kiam Mihok ektuŝis lin, ĝuste en tiu momento li vidis sin trapikita de sia servisto.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (ペトロフ(中尉)の真に迫った想像は、今まさに、あのずるい中国人たちが士官たちに対して戦争捕虜と密かに手を組むという恐ろしい状況にあった。ミホックが彼に触れた時に彼が見ていた一瞬は、丁度、彼が自分の下僕に刺し貫かれるという瞬間だった。)(2008. 9. 3.)
* sklavo 〔名詞〕@奴隷。A<転義>〔何かに心を〕とらわれている人。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'slave' に相当します。下例では「その状態へ変わらせる」ことを示す接尾辞 '-ig' をつけ動詞の過去形として使っています。Baza E Radikaro では「(まるで)物のように人に所有された人間 (homo posedata de alia homo kiel (kvazaŭ) objekto)」です。先週末の societo の用例に続く文章です。
Mihok zorge preparis sin por la publika konfeso. Ĉe la pordego de la domo ankoraŭ unu funto da kandeloj kaj Mihok kondukis sian leŭtenanton kaj la fremdan oficiron en la societon. Ilin surprizis la diversnacieco kaj tiu amika intimeco, kiu kvazaŭ sklavigis la vizitantojn. Mihok prezentis ilin al ĉiu ĉeestanto aparte.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (ミホックはみんなの前で告白するべく細心の準備を整えた。その家の大きな戸口のところでローソクをもう1ポンド捧げることにしてから、ミホックは自分の仕える中尉とよそ者の士官をその会へと導き入れた。あたかも訪れる人を囚われ人にしてしまうような国際的な雰囲気と、その会合の友だちを迎え入れるような親密さが彼らを驚かせた。ミホックは全ての参加者一人一人に彼らを紹介した。)(2008. 11. 26.)
sklavo 〔名詞〕 p. f. 奴隷。 《「新選エス和」》 p. = 本義。f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'slave' に相当します。Baza E Radikaro では「(まるで)物のように、他人に所有されている人 (homo posedata de alia homo kiel (kvazaŭ) objekto)」です。昨日の vendi の用例に続く文章です。
Tie en la sklavfoiro iu reĝa servisto vidis vian ĵusflorintan, timetan plenecon de junaĝo, kaj aĉetis vin per ormonero.
… "Malsata ŝtono" (そこの奴隷市で、ある王の従者がお前の今まさに花開いた、少しおどおどした、若さの盛りを目にし、金貨を払ってお前を買ったのだ。)(2006. 4. 15.)
* skribi 〔動詞〕@ (ion) <文字・記号、それらで書かれた文章・書類などを>書く、書き記す、記入する;[経済] 記帳する;[コンピュータ] 書き込む。A (ion) <文章・音楽作品・小説・論文・本などを>書く、書き著わす、執筆する。B (ion, ke (+al iu) 〔書いて、書き物によって〕<人に>意思を伝える、表明する;〔比ゆ的に〕<約束などを>交わす、契る;目に見えるように表す。C (ion) [法律] <法律・契約などを>成文化する、<判決を>下す。D (al iu) <人へ>手紙を書く、手紙を出す、便りする〔skribi leteron の意味だが、leteron を省略して用いる〕;<新聞・雑誌などへ>投書する、投稿する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。重要単語だけあって訳語が細かくたっぷりありますね。ここでは勿論Dの意味で過去形で使っています。英国語の 'write' に相当します。Baza E Radikaro では「(例えば)紙の上に単語や文章を置く (meti vortojn kaj frazojn sur (ekzemple) paperon)」です。先週末の afero の用例に続く文章です。
-- Cetere mi ja provis ankaŭ alian manieron. Tri fojojn mi skribis al vi. La unuan leteron prenis la virinoj, kaj mi havis mian punon pro ĝi. Sed poste mi sukcesis sekrete poŝti du aliajn. Ĉu vi ne ricevis ilin?
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (「それに、私は他の方法も試してみたんだ。三度、私はお前に手紙を出したんだ。一番目の手紙は女どもに取りあげられて、私はおかげでひどい目にあったよ。でも、次の時にはうまくいって二度、郵便をこっそり出したんだ。お前はそれらを受取らなかったのかな?」)(2008. 5. 27.)
"Mi ne volas eniri en la aferon, Bart, se vi havas dubon pri viaj sentoj. Ne plendu poste pri mia metodo. Mi estas sen skrupuloj. Donu al mi pundon. Ne demandu min, nur donu. Dankon. Mi akceptas ĝin, Bart, kiel partopagon pro mia helpo. Konsentite? Via estonta feliĉo estas mia sola deziro."
"Kion vi intencas fari?"
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" (「バート、君がまだ自分の感情に少しでも疑問を抱いているのなら、俺はこの事に関わりたくはないのだぜ。後になって俺のやり方に文句を言わないでくれよ。俺には良心の咎めなんてのはこれぽっちもないのさ。俺に1ポンドくれ。何も聞かないで、ただくれればいいんだ。ありがとう。君を助けてやるのの手付け金として受け取っておくぜ、バート。オーケーだな? 俺の唯一の願いは君のこれからの幸せなんだぜ」「何をするつもりなんだ?」)(2010. 2. 5.)
* skui 〔動詞〕(ion) @ゆり動かす、ゆすぶる。A〔左右に〕振る。B激しくふるわせる。C<転義>〈国や健康などを〉〔急激に〕危うくする、弱める。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'shake' に相当します。Baza E Radikaro では「(左右に、前後に、上下に)突然、急に、すばやくあちらこちらへ動かす;強く震えさせる (abrupte, subite, rapide movi tien kaj reen (maldekstren kaj dekstren; antaŭen kaj malantaŭen; supren kaj malsupren); forte tremigi)」です。昨日の rizo の用例に続く文章です。
John tuj venis por tiri Paul el la embarasa situacio. Skuante la fornelon, li diris: "Mankas brulaĵo." Rapide li plenigis la rezervujon, enpumpis aeron, kaj post kelkaj sekundoj supreniris siblantaj flamoj.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (ジョンがすぐに、ポールをやっかいな状況から引っ張り出そうとやって来た。彼は、コンロを振って「燃料がない」と言った。すばやく彼は燃料タンクを満たし、ポンプで空気を入れた。それで、数秒後にはシュウッと音を立てて炎が上がった。)(2007. 4. 13.)
* skulpti 〔動詞〕 彫刻する。《「新選エス和」》 … 「今日の単語」を下例の morto(死)-salti(跳躍する)にしようかと少し迷いました。「とんぼ返り」は、死につながる恐れがあるからでしょうか。例文は、昨日の fulmo の用例に続く文章です。各章の始まりには、このようなあらすじが書いてあります。第1章の分は、明日、のせます。 2. Majstro Ĉerizo donacas la lignopecon al sia amiko Ĝepeto, kiu volas skulpti el ĝi miraklan pupon, kapablan danci, skermi kaj mortosalti. … el "La aventuroj de Pinokjo" (第2章 サクランボ親方はその木切れを友だちのジェペットに進呈します。するとジェペットは、それをもらって、おどったり、刀をふりまわしたり、とんぼがえりをうったりすることのできる、すばらしい操り人形をつくろうとします。(杉浦明平訳))(2003.11. 29)
* sledo 〔名詞〕 〔雪上用の〕そり。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'sledge, sleigh' に相当します。Baza E Radikaro では「車輪の代わりにスケートをつけた乗り物(押したり引っぱったり) (veturilo kun glitiloj anstataŭ radoj (tirata aŭ puŝata))」です。昨日の tragedio の用例に続く文章です。
"Tute ne estas eble daŭrigi vian vojaĝon nuntempe sen hundoj kaj sledo," diris Baggs. "Anakŭ, estas problemo de manĝaĵoj kaj adekvata ekipaĵo. Bedaŭrinde, mi ne povas multon helpi tiurilate. Mi povas provizi manĝaĵojn, sed vi bezonas multe pli ol tion."
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (「犬やソリなしであんたの旅を続けるのはこの時期全く不可能だよ」とバグスが言った。「それに食糧やそれなりの装備のことも問題だよ。その点に関して俺はたいして助けてあげられんよ。食糧はやってもいいが、あんたはそれ以上の物がいるんだろう」)(2010. 5. 26.)
* snufi 〔動詞〕 鼻で吸う、くんくんかぐ。《「新選エス和」》 … 英国語の sniff に相当。PIV によると、自動詞と他動詞があって、前者では「鼻の中へ吸い込む」、後者は「強く音をたてて鼻に空気を吸い込む」だそうです。さて、下例では?昨日の provi の用例につづく文章です。 "Tiukaze," diris Dwight, "mi estus tre danka," kaj turniĝante al Mojra, li diris. "Sed vi ne devos tion fari. Mi povos mem fari. Mi vere povas. Mi povas tion fari tre bone." Ŝi aŭdeble snufis. "Same tiel bone, kiel mi povus direkti vian submarŝipon. Pli bone, ke vi faru pakaĵon el ĉiuj flikendaj kaj riparendaj aferoj, kaj doni al mi, inklude de tiu ĉemizo. Ĉu vi havas la butonon?" "Mi opinias, ke mi ĝin perdis." … el "Sur la bordo" (「そいつは」と、ドワイトがいった。「大変ありがたいのですが」と、モイラの方をむいて彼がいった。「しかし、あなたがそんなことをするには及びません。私は自分でできますよ。とても上手くやれるです」彼女は聞こえるぐらいにふふんと鼻をならした。「私があなたの潜水艦を操縦するぐらいにお上手に。つくろったり、直したりするもの全部ひと包みにして私に渡してください。そのシャツもよ。ボタンはお持ちですの?」「失くしたと思います」)(2004. 3. 12.)
* sobra 〔形容詞〕 しらふの、節酒の、節制の、質実な、節度のある、冷静な。《「新選エス和」》 … 訳語が沢山ありますが、反対語は、何といっても私の好きな単語 ebria(酔った)です。昨日の aĉa の用例につづく文章です。 "Dwight Lionel Towers," ŝi ripetis. "Mi estas Mojra Davidson. Ni havas paŝtistan bienon tridek kilometrojn for de ĉi tie. Vi estas ŝipestro de submarŝipo, ĉu ne?" "Prave." "Ĉu feliĉa en via posteno?" ŝi demandis iom skeptike. "Estis honoro ricevi la komandon," li milde respondis. "Mi supozas, ke ĝi ankoraŭ estas." Ŝi faligis la okulojn. "Mi bedaŭras, ke mi diris tion. Mi estas iom porka, kiam mi estas sobra." Ŝi finis sian brandon. "Aĉetu por mi pluan trinkon, Dwight." Li aĉetis pluan, sed kontentigis sin per la sola viskio. … el "Sur la bordo" (「ドワイト・ライオネル・タワーズ」と、彼女はくりかえした。「私は、モイラ・デヴィッドソンですわ。私たちはここから30キロほど離れたところに、牧場を持っていますの。あなたは潜水艦の艦長さんなのですね?」「おっしゃるとおりです」「お仕事は楽しいですか?」モイラは少しばかりいぶかしそうにきいた。「指揮権を授かったことは名誉なことでした」と、彼はおだやかにこたえた。「今でもそうだと、私は考えていますよ」彼女は、視線をおとした。「私、そんなこときくべきではなかったわ。酔っていないと、私、豚のように少しとんまなのです」彼女はブランデーを飲みほした。「もう一杯注文してくださいね、ドワイトさん」彼はもう一杯注文したが、自分は一杯目のウイスキーで満足していた。)(2004. 1. 18.)
* societo 〔名詞〕〔共通の関心や目的を持った人々の〕会、協会、クラブ;会社。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'society, association, company' に相当します。ちなみに、私どものエスペラント・クラブは Aŝija Esperanto-Societo(芦屋エスペラント会)といいます。Baza E Radikaro では「共通の規則を持ち(楽しみとか、商売などの)目的を共有する継続的な人の結びつき;楽しく会話をするなどのために集まる一団の人々 (daŭra kuniĝo de pluraj personoj, kun komuna regularo, por komuna celo (plezura, komerca,...); grupo da homoj, kunvenintaj por agrable interparoli,...)」です。昨日の fiasko の用例に続く文章です。
En la urbo estis granda societo, kie ĉiudimanĉe amase kunvenis babiladi la esperantistoj. Vera internacia societo: germanoj, bulgaroj, turkoj, hungaroj, japanoj el la diverslandaj armeoj; ĉarmaj virinoj, agrablaj viroj el la urbo mem.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (町には、エスペランティストたちが会話を楽しもうと毎週日曜日にたくさん集まってくる大きな会があった。いろいろな国の軍隊から、ドイツ人、ブルガリア人、トルコ人、ハンガリー人、日本人が集まり、町そのものからは魅力的な女性たちや感じの良い男性たちがやって来るという、真の意味での国際的な会であった。)(2008. 11. 22.)
* sofo 〔名詞〕 ソファー、〔背もたれやひじ掛け付きの安楽な〕長いす。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'sofa' に相当します。下例では「移動の対格」としての '-n' がついています (sur 〜on)。Baza E Radikaro では「(一人が寝られる大きさの)3人掛けのクッションつきの居心地の良い椅子 (komforta sidilo kun kusenoj por tripersonoj (sur kiu unu persono povas ku&$349i))」です。昨日の atendi の用例に続く文章です。
-- Kaj nun vi kuŝigu vin kaj ripozu iomete -- diris la edzino, kiam ili levis sin de la tablo. -- Ne, mi ne estas laca -- li murmuris kaj sidigis sin sur la sofon en la kuirejo. Grizulo tuj saltis sur liajn genuojn kaj kuŝigis sin tie.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (「ではあなた、もう横になって少しお休みになったら」と、彼らが食卓から立ち上がったとき妻が言った。「いや、私は疲れてないよ」と、彼はぶつぶつつぶやいて台所のソファーに座った。グリーザがすぐに彼のひざに飛び乗ってそこに体を横たえた。)(2008. 6. 27.)
* soifi 〔動詞〕 のどがかわく;渇望する。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'be thirsty' に相当します。形容詞 'soifa' は「のどのかわいた」です。Baza E Radikaro では「飲む必要がある (bezoni trinki)」です。先週末の pasio の用例に続く文章です。
Pro nekredebla korrompiĝo kaj malbeno de senfrukta deziro kaj nesatigita pasio ĉiu ŝtonpeco de la kastelo fariĝis malsata kaj ankaŭ soifa.
… "Malsata ŝtono" (信じられないほどにひどく心が張り裂け、実が結ばない願望からくる呪い、そして、満たされない欲情のせいで、その城のあらゆる石くれが飢え、かつ、乾ききっていた。)(2006. 6. 13.)
* sojlo 〔名詞〕@ [建築] 敷居(しきい)。A<転義>出発点、始め、入口。B [物理] しきい値、閾値(いきち)。C [地理学] 土地の隆起、〔とくに〕海閾(かいいき)、海膨(かいぼう)。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'threshold, sill' に相当します。Baza E Radikaro では「ドアの開口部の下部を形づくっている横げた、板、あるいは、石 (trabo, tabulo, aŭ ŝtono, formanta la malsupron de la malfermaĵo, en kiu estas pordo)」です。昨日の rizo の用例に続く文章です。
"Iu portu akvon," ordonis Cunningham, tirante la sakon da rizo de la veturilo trans la sojlon de la kabano per sia nevundita mano. John iris plenigi du sitelojn da akvo ĉe la cisterno. Poste Cunningham metis grandan kuirpoton sur la fornelon kaj enŝutis per manplenoj sufiĉe da rizo por dudek homoj.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「誰か水を運んでくれ」と、怪我をしていないほうの手で米の袋を車から引きずって、小屋の敷居を越え運び込んだカニンガムが命令した。ジョンが貯水槽のところでバケツ二杯を水で満たそうと出かけていった。そのあと、カニンガムは大きなポットをコンロの上に置いて、二十人でも十分といえる量の米を手のひらですくって入れた。)(2007. 4. 14.)
* soklo 〔名詞〕 台座、台石。《「新選エス和」》 … 5文字の単語です。覚えておきましょう。 En Vieno la arthistroia kaj la naturhistoria muzeoj konstruiĝis de 1872 ĝis 1881. La konstruaĵoj ĉirkaŭas la Maria-Theresia placon, en kies centro staras la memoraĵo de tiu eminta imperiestrino. Ŝi sidas sur alta soklo, ĉirkaŭate de siaj helpantoj kaj konsilantoj. (ウィーンにおいて、美術史博物館と自然史博物館が1872年から1881年にかけて建てられた。これらの建物はマリア・テレジア皇帝妃広場を囲むように建てられ、その中心にはこの著名な皇帝妃の像がある。彼女は自分の協力者や助言者に囲まれて、高い台座の上に座っている)(2003.3. 22)
* sola 〔形容詞〕 @唯一の、たった一つの。A単独の、独りの。B〔名詞・代名詞の後に置いて〕…だけ。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'alone, lone; single, unique' に相当します。下例の二番目は「性質・状態」を示す接尾辞 '-ec' をつけ、名詞に、三番目はそれを形容詞に変えて使っています。Baza E Radikaro では「他のものなしの;連れなしで;たった一つの (sen aliaj; sen akompano; ununura)」です。昨日の rifuzi の用例に続く文章です。
"Plaĉas al mi vidi vin tiel kontenta ĉe mia tablo -- kun tiom da ĝojo en viaj okuloj. Kiam viro estas sola, li ofte ne povas ĝui la bonaĵojn de la vivo. Soleco estas terure -- terure soleca, ĉu ne? Tion mi konstatis de la tempo de la forpaso de ma edzo."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" (「私の食卓にそのように満ちたりて、よろこび一杯の目で座っていただけてうれしいですわ。男性が独りきりの場合、その人は人生の楽しみを味わうことはたいていは難しいのです。孤独というのは恐ろしいです。恐ろしく孤独ってのはね。そのことを私は主人が亡くなった時に十分味わいました」)(2009. 9. 18.)
sola 〔形容詞〕 唯一の、孤独の、単独の。《「新選エス和」》 … 下例は、二人でも solaj を使っている場合です。 Mi atendis ĝis la vespero, kiam ni estis solaj en nia ĉambro. Oresto ne plu dormis kun ni; la antaŭan jaron Filono forsendis lin al la dormejo de la viroj, plendante pri spacomanko. Filono sin apogis apud mi sur la lito, sed li diligente skribis kun la dorso turnita al mi. Li aparte malŝatis interrompojn, kiam li laboris. Mi pacience atendis dum ioma tempo, ĝis en la fino mi ne plu eltenis, kaj la vortoj elŝprucis kvazaŭ per si mem: "Ĉu vi intencas foriri, nun kiam vi liberiĝis?" … el "La ŝtona urbo" (私は、私たちの部屋で二人きりになれる夕方まで待ちました。オレスト(息子)は、もう私たちと一緒に寝ていません。前の年に、フィローノ(夫)は、スペースがないと不平を言って、彼を男子の宿所へ追いやったのです。フィローノは、ベッドの上の私のそばで寄りかかっていましたが、私に背を向けてしきりに何かを書いていました。彼は、仕事をしている時にじゃまをされるのをとても嫌いました。私は、辛抱できるギリギリまでじっと待ちましたが、とうとう言葉が自然に口をついて出てきました。「あなたは、自由になった今、出てゆくつもりなの?」)(2003.9. 21)
* soldato 〔名詞〕 @兵隊、軍人。A〔士官に対して〕兵卒、兵、兵士。B [動物] 兵隊アリ、兵隊ハチ。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'soldier' に相当します。「士官・将校」は 'oficiro' です。下例では「元・前など」を意味する接頭辞 'eks-' がついています。Baza E Radikaro では「軍隊の一員、組織された戦士 (armeano; organizita batalisto)」です。昨日の pipo の用例に続く文章です。
"Ĉu vi iam veturigis Land-Rover en Afriko?" skeptike demandis Raffaele. Cunningham iom hezitis, rebruligis sian pipon kaj repondis: "Nu... ne precize en Afriko. Mi estas eks-soldato kaj dum la milito en Vjetnamo mi okupiĝis pri la kondukado de diversspecaj veturiloj."
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (「君は今までにアフリカでランド・ローヴァーを運転したことがあるの?」ラファエルが疑わしそうに聞いた。カニンガムはちょっとためらって、パイプに火をつけなおしてから答えた。「えーと、正確にはアフリカではないのですが。私は元兵士でベトナム戦争の時いろんな種類の車の運転をしていたんです」)(2007. 2. 10.)
* solena 〔形容詞〕 @荘厳な、荘重な、厳粛な。A(厳粛で)盛大な。Bもったいぶった;儀式ばった。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'solemn' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'farata serioze, laŭ specialaj reguloj (ĉar temas pri io grava, atentinda)' です。昨日の prononci の用例に続く文章です。
Imagu, ke estos bela tago, granda tago, solena tago, kiam okazos rehonoriĝo, la tago, kiam en ĉi tiu sama oficejo ci diros: Mia patro mortis, ĉar li ne povis fari tion, kion mi hodiaŭ faras; sed li mortis trankvila kaj kvieta, ĉar li sciis, mortante, ke mi faros tion.
- Ho! mia patro, mia patro, ekkriis la junulo, se vi tamen povus plu vivi!
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" (そして、(想像してみてくれ。)罪過が清められるであろう(名誉が回復する)その日こそ、すなわち、お前がこの書斎にいて、父は私が今日なしたところのことをなし得なかったために死んでゆきました。しかし、父は死に臨んで私の今日あることをちゃんと知って、従容として(安らかに)死んでゆきました、と言えるであろうその日こそ、ほんとにめでたい、記念すべき(、厳粛な)日だということを(。)思ってほしい。」「おお、お父さん、お父さん。」と、青年は叫んだ。「でも、なんとかしてお父さんが生きていてくだすったら!」:山内義雄氏のフランス語からの訳(岩波文庫)による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。)(2011. 12. 14.)
solena 〔形容詞〕 荘厳な、盛大な。《「新選エス和」》 … エスペラント世界大会での開会式にこの形容詞をしばしばつけます。solena inaŭguro と。下の用例は、昨日の heziti の用例に続く文章です。 La knutulo ne povis fidi siajn orelojn. Ĝi paŝetis hezite al la piceo, kaj malantaŭ ĝi venis la tuta vico de parencoj kaj geamikoj kun lipharoj, kiuj tremis pro soleno. Neniam antaŭe ili havis propran kristnaskon. … el "Muminvalo" (はい虫は、さいしょ、じぶんの耳がしんじられませんでした。でも、それからそろそろともみの木に近よってきました。――さもうれしそうに、ぴくぴくと口ひげをうごかしている、親類や友だちをぞろぞろとうしろにしたがえて。この人たちはまだ、じぶんたちのクリスマスをもったことがななったのですね。(スウェーデン語からの山室 静訳をそのままのせました))(2003.11. 9)
* solida 〔形容詞〕 @強固な、堅固な。(1)頑丈な、がっしりした。(2)確固とした。Aすきまのない。(1)中身のつまった。(2)充実した、十分な。B堅実な、信頼できる; [経済] 〔財政的に〕堅実な、債務支払い能力を有している。C [物理学] 固体の。D [数学] 立体の。《「エスペラント日本語辞典」》 … Cランクの単語です。英国語の 'solid' に相当します。Baza E Radikaro では名詞形 'solido' について 'io tre firma; ne likvo, ne gaso' です。昨日の forta の用例に続く文章です。
Partridge nenion respondis. La humoro de lia kunulo ne kuraĝigis interparolon. Silente ili faris sian movon de tempo al tempo, zorge atentante la strategion unu de la alia. Iliaj vizaĝoj estis sen ridetoj. Iliaj okuloj senĉese ĵetiĝis tien-reen sur la tabulo kaj serĉis ŝancon por pli firma atako aŭ pli solida defendo.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (パルトリッジは何も返事をしなかった。彼の同室者の機嫌が話しかけるのをためらわせた。彼らは黙って時々自分の駒を動かし、互いに戦術を注意深く練っていた。彼らの顔に微笑みはなかった。彼らの目は絶えず盤の上をあちこち見回し、より確実な攻撃、より強固な防御をしようとその機会をうかがっていた。)(2010. 8. 20.)
* solvi 〔名詞〕 (ion) @<問題を>解く、<課題や事件を>解決する。A [化学] 溶かす。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'solve; resolve; dissolve' に相当します。下例では能動態現在の語尾 '-ant' をつけ副詞として使っています。Baza E Radikaro では 'trovi la respondon al problemo aŭ enigmo; likvigi, miksante kun likvo (ekzemple: solvi sukeron en akvo)' です。昨日の omaĝo の用例に続く文章です。
Partridge rigardis lin kun surprizo, ĉar ŝajnis al li, ke ŝakmato iom malagrable parolis. Li reiris al la alia tablo kaj daŭrigis la verkadon ĝis malfrue.
Lia kunulo pasigis la vesperon, kiel kutime, solvante problemojn kaj pristudante unu el la libroj de sur la breto.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" (パルトリッジは驚いて彼を見つめた。彼にはチェックメイトが少し不満そうに話したように思えたからだ。彼は別の机へ移って遅くまで書き物を続けた。彼の共同生活者はいつものように問題を解いたり、棚にある本のうちの一冊を取り出しじっくり読んだりしてその夜を過ごした。)(2010. 7. 23.)
* somnambulo 〔名詞〕 夢遊病者。《「新選エス和」》 … 特殊な単語ですが、kiel と一緒に下例のように使えますから、知っておいて損にはなりません。また、接尾語 -ul をつけたようにも見えますが、動詞は somnambuli ですし、病気の名前は somnambulismo です。昨日の stulta の用例に続く文章です。
-- Lina... -- diras Pol, sed ŝi rapide fermas la telefonparolon. Minuton longe Pol senmova staras kun la parolilo en la mano, poste lante lasas ĝin kaj kiel somnambulo revenas al sia skribotablo. Nun li jam tute ne havas humoron por labori.
… 'Aŭtuna rendevuo' el "Mistera lumo" (「リナ...」とポルが言うが、彼女の方は急いで電話の会話を閉じてしまう。一分間ほど、ポルは受話器を手にしたままじっと立っている。それから、ゆっくりとそれを手から放しまるで夢遊病者のように自分の書き物机に戻る。今や、彼はもう全く働く気分がなくなってしまっている。)(2004. 7. 10.)
* soni 〔動詞〕 (物が)鳴る;ひびく;音・声がする。《「新選エス和」》 …重要単語です。音響製品を扱っているということで、ソニーという社名は欧米の人には違和感がないのだと思います。Baza E Radikaro では「耳で気づかれるようなことをする (fari tiel, ke oni povas rimarki per oreloj)」です。先日の post の用例に続く文章です。
Ekaŭdinte sonon post iom longa tempo, li levis la kapon kaj trovis, ke Giribala staras proksime kaj silente kaj atenteme -- servinte fruktojn kaj dolĉaĵojn sur arĝenta telero.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" (かなり長い時間がたった後、物音を聞いて彼は頭を上げた。そして、ギリバーラが、注意を怠りなく、彼の近くに静かに立っているのに気づいた。彼女は、果物とお菓子がのった銀の皿をささげいた。)(2005. 10. 15.)
* sonĝi 〔動詞〕(ke) @〔眠って〕夢を見る。A<現在では使われない語義>夢想する、= revi 。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'dream' に相当します。Baza E Radikaro では「寝ている間に、いろいろな事を見て、聞いて、経験する (vidi kaj aŭdi kaj travivi aferojn dum dormo)」です。昨日の saluti の用例に続く文章です。
En nia kabano la tuja ekronkado de Raffaele anoncis, ke li jam dormis, sed mi malfacile povis fermi miajn okulojn. Mi ne scias, ĉu mi sonĝis tion aŭ ĉu, momente vekiĝinte dumnokte, mi aŭdis krion, muĝadon kaj stertoradon.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" (私たちの小屋ではラファエルがすぐにいびきをかき始め、彼が眠ってしまったことを知らせていたが、私はなかなか目を閉じることができなかった。私がそれを夢で見たのか、それとも、寝ている時に一度目を覚まして叫び声やらうめき声、それにあえぐような声を聞いたのか、私には分からなかった。)(2007. 7. 5.)
* sonĝo 〔名詞〕 夢; = revo(夢想)。 《「新選エス和」》 …重要単語です。Baza E Radikaro では、動詞形 'sonĝi' について「睡眠中に物事を見聞きし、経験する (vidi kaj aŭdi kaj travivi aferojn dum dormo)」です。先週末の krispo の用例に続く文章です。
Oni ja povas nomi tion sonĝo. Oni ja povas nomi tion sonĝo aŭ veraĵo, sed la ducento-kvindek-jara sceno, kiu aperis antaŭ mi subite malaperis en momento kiel iluzio.
… "Malsata ŝtono" (世人はそれを夢と言うだろう。世人は夢と言うし、うつつと言うだろう。しかし、私の前に現れた二百五十年(前)の場面は、突然、一瞬のうちに幻影であったかのように消えた。)(2005. 12. 21.)
* sonori 〔動詞〕 〔音が〕鳴り響く、鳴りわたる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'ring' に相当します。下例では語尾を変え形容詞にしています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では名詞形 'sonoro' について 'sono postsonanta (ne rapide ĉesanta)' です。昨日の trafi の用例に続く文章です。
- Pretiĝu por preni du rifojn en la topvelojn! kriis la kapitano, forlasu la bulenojn, brasu laŭ la vento, brajlu la topvelojn, malgrandigu la velojn sur la stangoj!
- Tio ne sufiĉis en tiu regiono, diris la Anglo, mi prenus kvar rifojn kaj mi seniĝus je la topvelo.
Tiu firma voĉo sonora kaj neatendita ektremigis ĉiujn. Penelon metis sian manon super la okulojn kaj rigardis tiun, kiu kun tiom da aplombo kontrolis la manovron de lia kapitano.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" (『角帆を二つ縮めちまえ!』と、船長がどなる。『はらみづなをゆるめて、風向に桁をまわすんだ。角帆を降ろせ、小帆を帆桁に縛りつけろ!』」「あの辺では、それだけではだめですな。」と、イギリス人が言った。「わたしだったら、帆を四つ縮めて、前檣帆をとってしまいますな。」力強い、凛とした、そして待ちもうけていなかったこの声に、一同は思わずぎょっとした。ペヌロンは、片手を眼の上にあてがって、自分の船長のやり口に、こうもしっかりした批判をくだした男を見つめた。:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。)(2011. 8. 5.)
* sopiri 〔動詞〕 あこがれる;嘆息する。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'sigh' や 'long for' に相当します。下例では、動作の始まりや突発を示す接頭辞 'ek-' をつけ、動詞の過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では「もう持っていない何かをもう一度持ちたい、何かを再び見出したい、亡くした誰かを取りもどしたいという強い欲望を感じる(senti fortan deziron rehavi ion ne plu havantan aŭ retrovi ion aŭ iun perditan)」です。昨日の monato の用例に続く文章です。
Sed en la posttagmezo mi eksopiris al mia loĝejo -- tiel kvazaŭ iu altirus min -- kaj mi sentis, ke mi devas ne malfruiĝi. Estis tiel kvazaŭ en la loĝejo ĉiu atendus mian ĉeeston.
… "Malsata ŝtono" (しかし、午後になると家が急に恋しくなった−まるで誰かが私を引き寄せているかのように−そして、私は遅くならないようにしなければと思った。まるで、家で皆が私が加わるのを待っているかのように。)(2006. 1. 12.)
- Kion mi opinias prie, kapitano? Mi opinias, ke ili soras iomete pli rapide ol ili rajtas, kaj ke ili estas pli nigraj ol decas al nuboj, kiuj ne havus malbonajn intencojn.
- Tio estas ankaŭ mia opinio, diris la kapitano, kaj mi ĉiuokaze antaŭe zorgos pri ili. Ni havas tro da veloj por la vento, kiu baldaŭ alvenos... Hola, he! Forprenu la velojn de la reĝmasto kaj malsuprentiru la ĵibon.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" (『どう思うかって、船長、普通の立ち方よりゃ少し早すぎるようですな、それに、わるさをしない雲にしちゃあ、どうやらちっと黒過ぎるし...』『おれもそう思う。』と、船長が言いやした。『ともかく用心しようや。これから出て来る風には帆が多過ぎるぜ...(さあさあ!)小角帆を引きしめて斜檣帆を下に絞っちまえ。』:山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。)(2011. 8. 2.)
* sorĉi 〔動詞〕 @...に魔法をかける、...を魔法で変身させて...にする:A魅惑する、魅了する、夢中にさせる;惑わす、たぶらかす:《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'enchant, bewitch' に相当します。'La mirinda sorĉisto de Oz' は「オズの魔法使い」です。Baza E Radikaro では「超自然なことをする;途方もなく魅了する;強くひきつける (fari supernaturajn aferojn; ravegi; tre allogi)」です。昨日の fantomo の用例に続く文章です。
Estis vere sorĉa nokto! Mi staris preskaŭ senspire sur la dekliva vojeto, aŭskultis la noktan silenton de la granda sovaĝejo kaj sentis konkrete la laponan magion en mia tuta ĉirkaŭaĵo kaj en mi mem.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" (本当に魅惑されるような夜だった。私は坂になった小道にほとんど息をのむ思いで立っていた。広大な荒野の夜のしじまに耳を傾け、私の周り一面に、そして、私自身の中にラップランドの魔法を形のあるものとして感じていた。)(2006. 7. 26.)
* sorto 〔名詞〕@〔偶然による〕運命、めぐりあわせ。A〔定められた〕運命、さだめ、天命。B〔物事の〕先行き、行く末、将来。《「エスペラント日本語辞典」》 …Cランクの単語です。英国語の 'fate, destiny' に相当します。Baza E Radikaro では「避けられない(幸せな、あるいは、不幸な)出来事;人生において人に起きるあらゆる事 (neevitebla okazaĵo (feliĉa aŭ malfeliĉa); ĉio, kio okazas al iu dum la vivo)」です。昨日の koncerni の用例に続く文章です。
Sed nun la neforpelebla realeco devigis lin servi ĉe tiu ĉi bizonstatura leonvoĉa leŭtenanto, kiu ĉiutage torturas lin per misteraj gestoj, grimacoj, nekompreneblaj akrobataĵoj. Hja, tia estas la sorto!
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" (しかし、今はこの野牛のような、そして、ライオンのような声で吠える中尉のもとで仕えねばならないという、追い払う事が出来ない現実があった。彼は、毎日、謎めいた身振りやしかめ面、理解しがたいアクロバットのような仕草でミホックを苦しめた。あーあ、そんなのが運命なのだ。)(2008. 8. 21.)
* sovaĝa 〔形容詞〕 野蛮な;野生の;荒れたままの;粗野な;ねい猛な;(身なりなどの)乱れた。 《「新選エス和」》 …沢山の訳語がありますね。重要単語です。英国語の 'wild, savage' に相当します。下例では正反対を示す接頭辞 'mal-' をつけて「飼いならされた」といった意味で使っています。Baza E Radikaro では「自然な状態で;飼いならされていない、飼育されていない、あるいは、成育されていない;文明化されていない(en natura stato; ne hejmigita, bredita aŭ kreskigita; ne civilizita)」です。昨日の kupro の用例に続く文章です。
Audiĝis ankaŭ la voĉo de malsovaĝa gruo en la ĝardeno, kaj ĉio kune kreis ĉirkaŭ mi muzikon de spirita mondo.
… "Malsata ŝtono" (飼いならされた鶴が庭で鳴いている声も聞こえてきた。すべてが一緒になって、私の周りに霊的な世界の音楽を創りだしていた。)(2006. 1. 21.)