＊ obei 〔動詞〕 (al io, ion) ＜人・命令などに＞従う、服従する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'obey' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'fari tion, kion iu ordonas aŭ instrukcias' です。昨日の mesaĝo の用例に続く文章です。
"Estas grave, ke li havu ĝin antaŭ la dekunua.
《Vi promesis blinde obei min, mi rememorigas al vi vian promeson
"Simbad la Maristo"
La fraŭlino eligis ĝojan krion, levis la okulojn, serĉis por pridemndi la viron, kiu transdonis al ŝi tiun letereton, sed li malaperis.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （右の財布は、十一時以前に父上の手に渡さるることを要す（父上がそれを十一時前に手にすることが肝要である）。御身は盲目的に予の命に従うことを約されたり。予はその約を忘れざるものなり（予はその約を御身に思い出させるものなり）。 船乗りシンドバッド
娘は喜びの叫びをあげ、眼をあげて、わけをきこうと手紙を渡してくれた男を探した。だが、もう男の姿は見えなかった。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 11. 10.)
obei 〔動詞〕 f. p. 服従する。 《「新選エス和」》 f. = 本義。 p. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'obey' に相当します。エスペラントでは字母 'y' を使いません。｢正反対」の意味を示す接頭辞 'mal-' をつけた 'malobei' は「そむく；さからう」です。Baza E Radikaro では「誰かが頼んだり命令することをする (fari tion, kion iu petas aŭ ordonas)」です。昨日の serpento の用例に続く文章です。
Iun posttagmezon mi intencis ĉevalrajdi, sed iu nevidebla malpermesis -- mi ne scias kiu tion malpermesis al mi. Tamen mi ne obeis la ordonon.
… "Malsata ŝtono" （ある午後のこと、私は乗馬を楽しもうとしたが、しかし、目には見えないが誰かがそれを許さなかった。私は誰がそれを私に許さなかったのか分らなかった。だが、私はその命令に従わなかった。）（2006. 3. 31.)
＊ objekto 〔名詞〕 物体、事物、品、（話の）題材、（思考・賞賛などの）対象、（哲学上の）対象、客体、目標、目的語、オブジェ。《「新選エス和」》 … 英国語の object に相当しますが、エスペラントの発音は難しいので注意が必要です。 "Bedaŭrinda virino!", elvokis Snif. "Ĉu ŝi ne povis kunporti eĉ unu etan objekton?!" "Ne", diris la Snufmumriko serioze. "Tio estas malpermesita. Sed nun vi silentu kaj aŭskultu. Unu nokton la onklino de mia patrino kuŝis en la lito rigardante la plafonon, kaj cerbumadis..." … el "Muminvalo" (「かわいそうな女の人だね！ じゃあ、その人は、ほんの小ちゃなものでも、もっていくわけにはいかないの。」と、スニフは声をあげました。「そうともさ。」と、スナフキンはまじめな顔でいいました。「そんなことはゆるされるわけがないもの。だけど、まあ、だまって話をきいてよ。ある晩、ぼくのママのおばさんは、ねどこについて、てんじょうを見つめながら考えていたんだ...」（山室 静訳をエスペラント訳に合うように一部改変した））（2003.10. 9)
＊ obsedi 〔動詞〕 ＜人の＞心につきまとう、<人・心に＞取り付く。《「エスペラント日本語辞典」》 … ランク外の単語です。英国語の 'obsess' に相当します。下例では名詞にしています。昨日の peli の用例に続く文章です。
Silente ili senvestigis sin. Ŝakmato tuj endormiĝis, sed Partridge turniĝadis de flanko al flanko kun granda maltrankvilo. Ne plaĉis al li la mania obsedo kaj subbrulanta kolero de la ĉasisto. Tute mankis plezuro en la ludado.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （黙って彼らは服を脱いだ。チェックメイトはすぐに眠ってしまったが、パルトリッジは大きな不安を抱え輾転反側していた。彼には猟師の偏執的な妄想とくすぶり続ける怒りが気にいらなかった。ゲームに楽しみなど全くといってなかった。）（2010. 9. 4.)
＊ observi 〔動詞〕 見守る、観察･観測する、傍聴する、（法律･習慣などを）守る。《「新選エス和」》 … 意味が沢山あり、重要な単語です。英国語と発音が違い -s- が、濁りませんから注意しましょう。昨日の prokrasti の用例に続く文章です。 Trovinte la nomon por sia marioneto, li rekomencis diligente labori; post nelonge li elĉizis la harojn, poste la frunton kaj la okulojn. Imagu lian miron, kiam elforminte la okulojn, li rimarkis, ke ili moviĝas kaj fikse-firme observas lin. Vidante sin, observata de tiuj lignookuloj, li preskaŭ eksentis sin malbona, kaj diris kun ofendiĝema voĉo: "Lignookulaĉoj, kial vi min rigardas?" Nenia respondo. … el "La aventuroj de Pinokjo" (自分の操り人形の名前を決めて、おじいさんはまた一生懸命に仕事をはじめました。やがて、髪の毛を彫りだし、額を彫りそして目を彫りました。目ができあがると、その目が動いて、おじいさんをまっすぐにじっと見つめているのに気づいたときのおじいさんの驚きを想像してみてください。木でできた目に見つめられて、おじいさんは気分が悪くなり腹立たしそうにいいました。「いやらしい木の目玉め、なぜわしを見つめるんだ」返事がありません。）（2003.12. 16)
＊ obskura 〔形容詞〕 暗がりの、どんよりした、くすんだ、おぼろげな、名もない。《「新選エス和」》 … 訳語がたくさんありますね。その分、便利な単語と言えるかもしれません。PIV では、「暗い、はっきり見られない；知られていない、名もない（malluma, ne ebliganta klaran vidon; nekonata, senfama)」とあります。英国語の obscure に相当します。昨日の raŭka の用例につづく文章です。 Estis jam la deka, kiam ŝi veturis en la korton ekster la domo en Harkvay. Ŝia patro aŭdis la ĉevalinon kaj elvenis en la mallumon por helpi ŝin maljungi kaj meti la veturilon en la remizon. En la obskura lumo ili gvidis la veturilon en ĝian lokon. Ŝi diris: "Mi invitis Dwight-on Towers viziti nin dum kelkaj tagoj. Li venos marde." "Ĉu veni ĉi tien?" li surprizite demandis. … el "Sur la bordo" （彼女がハークウェイの家の外の中庭に馬車を乗り入れた時には、すでに10時だった。彼女の父は雌馬の物音を聞き、暗がりの中へ出ていって、馬具をはずし車庫に馬車を入れるのを手伝った。薄明かりの中で彼らは決められた場所に馬車をおいた。彼女がいった。「ドワイト・タワーズさんをニ、三日、家に招待したわ。火曜日にやって来るの」「ここへやって来るって？」と、彼はびっくりしてきいた。）（2004. 3. 25.)
＊ obstina 〔形容詞〕強情（ごうじょう）な、頑固（がんこ）な、執拗（しつよう）な；不屈の、根気強い、頑強な。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'obstinate' に相当します。Baza E Radikaro では「他の人たちの批判にもかかわらず、自分の意志、あるいは、意見を固く貫く；説得されない （firme restanta je sia propra volo aŭ opinio, malgraŭ la kritikoj de aliaj; nekonvinkebla)」です。先週末の kokso の用例に続く文章です。
Kaj nun venis vico da tagoj, kiujn li baldaŭ ne povas diferencigi unu de la alia, estas nur unu senĉesa kaj obstina irado kaj sintrenado antaŭen.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （そして、いまや、間もなく彼がお互いに区別出来ないような日々が連続するようになった。ただ一つ、果てしなく頑固な歩行と、前へ前へと我が身をのろのろ進める日々が続いた。）（2008. 3. 11.)
Kvaronhoron poste aŭdiĝis la ŝov-ŝov de piedoj kaj la vidvino reaperis iom sinsenkulpige. Senarmiga rideto ekfloris, kiam ŝi diris:
"Mi bedaŭras interrompi vin, s-ro Redman, sed ĉu vi povos unue, mi petas, tranĉi kelkajn branĉojn de tiu arbo, kiu obstrukcas la vidon al la strato tra la fenestro. Mi intencis dum longa tempo forigi la arbon mem, sed prokrastis konstante. Mi ne estas forta, kiel viro. Kiam oni loĝas sola, ne estas eble --"
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （15分後、サクサクという足音が聞こえてきた。未亡人が少し申し訳なさそうに現れた。彼女は話しながら気持ちを和らげるような微笑を浮かべた。「お邪魔してすみません、レドマンさん。でも、お願いがあるんです。まず手始めに、窓から通りを眺めるときに邪魔になるあの木の枝を少し切っていただけないかしら。かなり前から自分であの木を切ろうとしたのですが、いつも先延ばしにしてたんです。私は男性のように力が強くはないのですよ。お分かりでしょうけど、一人暮らしをしていると...」）（2009. 7. 11.)
- Kaj post duonhoro, diris Maximilien per obtuza voĉo, nia nomo estos senhonorigita!
- Sango forlavas malhonorigon, diris Morrel.
- Vi pravas, mia patro kaj mi komprenas vin.
Poste etendante la manon al la pistoloj:
- Unu estas por vi kaj unu por mi, li diris: dankon!
Morrel haltigis lian manon.
- Kaj cia patrino... kaj cia fratino... kiu nutros ilin?
Tremeto trakuris la tutan korpon de la junulo.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「そして半時間すると、家名に傷がつくことになるのですね！」と、マクシミリヤンは沈んだ声で言った。「血は、不名誉を洗ってくれる。」と、モレル氏が言った。「そうです、お父さん、お心持ちはわかります。」そして、ピストルのほうへ手を差し伸べながら、「あなたのが一挺、私のが一挺。（ありがとう！）」と、言った。モレル氏はその手をおさえた。「そんなことをして、お母さんや... それに妹はどうなるんだ... 誰が養っていくとおもう？」青年は全身をふるわせた。：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 11. 30.)
obtuza 〔形容詞〕 鈍角の、（音・痛みなどが）にぶい。《「新選エス和」》 … malklara, ne preciza でも、良いのですが... Ne, tamen, estis facile scii kiel forigi la ŝtonon el la kapo de Toro. Kirurgiaj metodoj ne estis alte evoluigitaj jam nun en la matenkrepusko de la tempoj. Do, taŭgis nur magio. Longe kaj profunde la dioj diskutadis la aferon, dum la kapdoloro de Toro obtuze sed forte pulsadadis, kaj post longegegega tempo, oni fine decidis porti tien ŝamaninon. … el "Mokrokalvo" (しかし、どうやってトーロの頭から石を取り出したらいいのかが、簡単には分からなかった。外科的手法は、まだ歴史の朝ぼらけの当時にあっては、十分発達していなかったのだ。したがって、魔術だけがたよりだった。神々は、この件についてじっくりと慎重に検討したが、その間にも、トーロの頭痛は鈍いながらも強くズキンズキンと脈打っていたので、長い長い時間ののち、結局、女性のシャーマンをそこへ連れてくることに決めたのだった。）（2003.8. 16)
"Ha, jen vi estas, s-ro Redman." Ŝi direktis rapidan rigardon al la fenestro trans la barilo kaj mallaŭtigis la voĉon, ĉar la silenton rompis nur la oceaneca murmurado de la arbustoj.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「あら、レドマンさん、ここにいらっしゃったのね」彼女は柵の向こうにある窓にすばやい視線を投げてから、声を落とした。というのも、その静けさを壊すのは潅木がたてる大洋のざわざわとした波のような音だけだったからだ。）（2009. 10. 2.)
oceano 〔名詞〕 [地理] 大洋； f. 大洋。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。カタカナ語の「オーシャン」、英国語の 'ocean' に相当します。つづりは英国語と同じですが、発音は＜オツェアーノ＞とかなり違います。Baza E Radikaro では「大変広い海 (grandega maro)」です。先週末の reĝo の用例に続く文章です。
Kaj vi -- floro de la dezerto, forbalaita de la sangomakulita blindiga oceano de grandiozo, kun ĝia ŝaŭmo de ĵaluzo, ĝiaj rokoj kaj sablorifoj de intrigo, sur kiun bordon de kruelo aŭ sur kiun alian pli belegan kaj pli kruelan terenon oni vin ĵetis!
… "Malsata ŝtono" （そしてお前は−砂漠に咲いた花、ねたみの泡と共に、陰謀の岩や砂礁と共に、広大で目をくらますような、血塗られた大洋から残酷の岸辺に掃き捨てられた。あるいは、別のもっと美しくて、もっと残酷な領地にお前は投げ捨てられた！）（2006. 4. 25.)
＊ odori 〔動詞〕 p. f. におう；かおる。《「新選エス和」》 p. = 本義。 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'smell' に相当しますが、エスペラントの名詞 'odoro（におい；かおり）' は英国語の 'odour' に相当します。下例の2番目の例は 'bona（良い）' との合成語です。Baza E Radikaro では「鼻で識別できる（匂いをかぐ）(esti rimarkebla per la nazo (odoron oni flaras)」です。先週末の tra の用例に続く文章です。
Dum tia nokta vagado mi foje eksentis odoron de floro, foje aŭdis muzikon de setaro, kaj la aero estis plena de bonodoro.
… "Malsata ŝtono" （そんな夜歩きの間に私は、時に、花の香りをふと感じたり、シターの楽の音を耳にしたりした。そして、空気は芳香に満ちていた。）（2006. 3. 14.)
Li stariĝis kaj malrapide veturigis la herbaĉojn malantaŭ la budeto. Tri minutojn ŝi staris atendante lian revenon kaj, kiam tio ne okazis, ŝi reiris al la domo iom ofendite. Ŝi haltis ĉe la pordo, rigardis malantaŭen, kaj fine eniris. Bart puŝis la maplenan veturilon reen al sia laborloko kaj rekomencis la interrompitan taskon.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （彼は立ち上がって雑草を乗せた手押し車を小屋の後ろへと運んで行った。彼女は3分ほど彼が帰ってくるのを待っていたが、帰ってこないと分かると、少し感情を傷つけられて家へと引き返した。戸口で立ち止まって、後ろを振り返ってからしかたなく家に入った。バートは空になった手押し車を押して自分の仕事場に戻り、中断された仕事を再開した。）（2009. 7. 10.)
＊ ofendi 〔動詞〕 感情を害する；= insulti（ののしる）；（規則・道理に）そむく。《「新選エス和」》 … 重要単語です。Baza E Radikaro では「誰かの名誉、価値、感情をさげすむ；強くいらだたせる（malrespekti ies honoron, valoron, sentojn; forte ĉagreni)」です。昨日の tegi の用例に続く文章です。
Pol ekstaras sendezire. -- Halo, kiu estas... -- demandas aferece Pol. -- Mi -- respondas ina voĉo. -- Kiu? -- Mi -- ripetas la voĉo, sed Pol tute ne komprenas, kiu serĉas lin. -- Halo! -- Pol, nur ne diru, ke vi forgesis mian voĉon -- rimarkas iom ofendite la virino.
… 'Aŭtuna rendevuo' el "Mistera lumo" （ポルはしかたなく立ち上がる。「もしもし、どなたですか？」事務的にポルが聞く。「私よ」女性の声が答える。「だれ？」「私」とその声がくり返すが、ポルは誰が彼に電話をしているのか全く分からない。「もしもし」「ポル、私の声を忘れたなんて言わないでね」少しむっとしてその女性が言う。）（2004. 7. 8.)
ofendi 〔動詞〕 感情を害する、=insulti（ののしる） 、（規則･道理に）そむく。《「新選エス和」》 … 都会人はささいなことで腹を立てやすくなっています。あまり使いたくない単語ですね。例文は、昨日の labori の用例に続く文章です。 "Brave, Polento!" ekkriis la voĉeto, pri kiu oni ne sciis, de kie ĝi venas. Apenaŭ kamarado Ĝepeto aŭdis sin nomata Polento, paprike li ruĝiĝis pro la kolero, kaj turninte sin al la lignaĵisto, demandis furioze: "Kial vi min ofendas?" "Kiu vin ofendas?" "Vi diris al mi Polento!" "Estis ne mi." … el "La aventuroj de Pinokjo" (「えらいぞ、ポレント」と、どこからやってくるのか分かりませんが、あの小さな声がさけびました。自分がポレントと呼ばれるのを聞くやいなや、怒りでトウガラシのように赤くなって、ジェペット君は指物師の方をむいて怒りくるってたずねました。「なぜ、わしを怒らせるんだ？」「だれが、あんたを怒らせるんだね？」「わしのことを、ポレントと言ったじゃないか」「わしじゃないよ」）（2003.12. 5)
＊ oferi 〔動詞〕 @ ＜貴重なものを＞＜さらに貴重なもののために＞ささげる、犠牲にする、〔あきらめて〕放棄する。A ＜貴重なものを＞提供する、差し出す、ささげる。B [宗教] いけにえとしてささげる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'offer; bid' に相当します。下例では「物体・物質など」を示す接頭辞 '-aĵ' をつけています。Baza E Radikaro では「神（々）に贈り物をする；何か貴重なものをより貴重なもをを得るために与える （donaci al dio(j); doni ion valoran por ricevi ion pli valoran)」です。昨日の jen の用例に続く文章です。
Patridge ridetis kaj ekiris. Estis bele kaj sunbrile, sed ankoraŭ glacie malvarme. Li vagis inter la skeletaj arboj, kiuj levis siajn nudajn brakojn al la ĉielo kun plenmanoj da neĝo kiel oferaĵo al la neĝodio. Li iris malrapide kaj serpente kaj rimarkis la spurojn de diversaj bestoj, kiuj videble utiligis la horojn de la nokto.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （パルトリッジは微笑んで、歩きだした。美しい日で太陽が輝いていたが、まだ氷のように冷たかった。彼は枝ばかりになった林の間をさまよった。木々は雪の神様にささげ物をするかのように空に向かって雪を一杯載せた枝をさし上げていた。彼はゆっくりと蛇行しながら歩いていった。そして、明らかに夜の時間を有効に利用したいろんな種類の動物たちの足跡を認めた。）（2010. 7. 1.)
＊ ofico 〔名詞〕 職務；事務； f. 役目。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'office; post' に相当します。英国語の第一義の「事務所」という意味で使うときは、下例の一番目の様に「場所」を示す接尾辞 '-ej' をつけます。二番目の例は「職業人・常習者」を示す接尾辞 '-ist' をつけたものです。Baza E Radikaro では「人の決まった仕事（肉体労働ではない）(ies difinita laboro (ne manlaboro)」です。昨日の diri の用例に続く文章です。
En la oficejo la maljuna oficisto vidante min ridetis. Tio ĉagrenis min kaj mi ne parolis kun li, sed kiel kutime eklaboris.
… "Malsata ŝtono" （事務所であの年老いた事務員が私を見て微笑んだ。それが私をイライラさせたが、私は彼と話をせず、いつものように仕事に取りかかった。）（2006. 4. 29.)
＊ oficiro 〔名詞〕 @将校、士官。A第４勲爵士。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'officer (in forces etc)' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'estro en armeo (leŭtenanto aŭ pli alta rango)' です。昨日の cigaro の用例に続く文章です。
- La grafon de Monte-Kristo! ekkriis Morrel forĵetante sian cigaron kaj elanante al sia vizitanto: jes ja ni akceptas lin. Ha! Dankon, centfoje dankon, sinjoro grafo, ĉar vi ne forgesis vian promeson.
Kaj la juna oficiro tiom kore premis la manon de la grafo, ke tiu ne povis erari pri la sincereco de tiu akcepto, kaj li klare vidis, ke oni senpacience atndis lin, kaj ke oni ricevas lin kun entuziasmo.
… '51: La familio Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「モンテ・クリスト伯爵！」と、マクシミリヤン（モレル）は葉巻を（投げ）捨てて声をたてた。そして、客を迎えに飛び出した。「お目にかかりますとも！ ありがとうございました。じつにありがとうございました、伯爵、よく約束をお忘れにならないでくださいました。」青年士官は、伯爵の手を真心をこめて握りしめた。そして、伯爵のほうでも、この青年のいかにも打ちとけた気持ちを見てとっていた。そして、自分が楽しみにして待たれていたこと、心から歓迎されていることの事実をはっきり認めることができたのだった。：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。 『モンテ・クリスト伯』 第51章 モレル一家。）（2012. 2. 4.)
oficiro 〔名詞〕 士官、上級船員。《「新選エス和」》 … 英国語の officer に相当します。f が二ついるのですね。Baza E Radikaro によると、「軍隊の長（尉官以上の階級）（estro en armeo ＜leŭtenanto aŭ pli alta rango＞)」とあります。昨日の juro の用例につづく文章です。 "Do, vi renkontis ŝin tie." Li kapjesis. "Knabo renkontis knabinon." "Ŝajne vi geedziĝis tre junaj." "Tuj post oficiriĝo," li respondis. "Mi estis dudekdu-jara, malsupera oficiro en 'U.S.S. Franklin'. Ŝarona estis deknaŭ-jara, do, ne kompletigis sian kurson ĉe la kolegio. Ni decidis geedziĝi pli ol jaron antaŭe. Niaj familioj interkonsiliĝis, kiam ili konstatis, ke ni estis neŝanceleblaj, kaj decidis nin subteni." Li paŭzis. "Ŝia patro estis tre afabla," li kviete aldonis. "Ni estis povintaj elteni, ĝis ni akirus imo da mono, sed ili decidis, ke tio estus malbona por ni. Do, ili permesis al ni geedziĝi." … el "Sur la bordo" （「じゃあ、そこで彼女にお会いになったのですね」彼はうなずいた。「少年が少女に出会った」「大変若くして結婚されたように思いますけど」「士官になってすぐです」と、彼は答えた。「私は22歳で、米艦フランクリンの下級士官でした。シャーロンは19歳で、だから、カレッジの学業をまだ終えていなかったのです。私たちはもう一年以上前から結婚することに決めていました。お互いの家族が相談にのってくれましたが、私たちの決心がゆるぎないことが分かって、支援してくれることになりました」彼はしばらく黙った。「彼女の父はとても良い人でした」と、彼は静かにつけ加えた。「私たちがお金を少し稼げるまで待ってもよかったのですが、皆はそれは私たちのために良くないと判断し、それで、私たちが結婚することを許してくれたのです」）（2004. 3. 5.)
＊ oficvojaĝi 〔合成語・動詞〕 出張する。 … vojaĝi pro sia laboro と、別の場所では言いかえている。 Ni aŭskultu, kion diros al ni pri tiu temo la komputila programisto Den Drown, kiu oficvojaĝis en multaj landoj kaj parolis tie kun lokanoj angle kaj Esperante. (では、コンピューター・プログラマーで、多くの国々へ出張し現地の人たちに英語とエスペラントで話しをしたデン・ブラウンが、そのテーマについてどんなことを話すのか、聞くことにしましょう）（2002.12. 17)
＊ ofte 〔副詞〕 @しばしば、たびたび、よく：Aたいていは：《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'often, frequently' に相当します。英国語の 'often' は '-t-' が発音されませんが、エスペラントではそういうことはなく、書いてあるとおりに読みます。Baza E Radikaro では形容詞形 'ofta' について「何回もおきる；頻繁に；何度もくりかえし（okazanta multfoje; en multaj tempoj; ĉiam denove)」です。昨日の kvankam の用例に続く文章です。
La mia estis en si mem bagatela, sed tamen mi poste ofte kun miro pensis pri ĝi kaj ankoraŭ nun ne povas ĝin kompreni aŭ klarigi.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （私の（アヴァンチュール：拙注）はそれ自身どうでもいいようなものだったが、それでも私は後になってくり返し驚きをもってそのことを考えたものだったし、今になってもまだ、それを理解することも出来なければ、説明することも出来ないでいる。）（2006. 9. 16.)
＊ okazi 〔動詞〕 （事が）起こる、（事態が）生じる。《「新選エス和」》 … 「どうしたの？」という質問は会話のきっかけに必須です。クリスマスにまつわるムーミンたちのすてきな挿話を、また、何回かに分けて続けます。 "Kio okazas?" demandis la Snorkfraŭlino timeme. "Ĉu io okazis al ili?" "Donacoj", eksplodis la hemulo. "Pli kaj pli da donacoj de kristnasko al kristnasko!" Li faris tremitan krucon en sia listo kaj pluvagis. "Atendu!", vokis la Mumintrolo. "Klarigu... kaj viaj gantoj..." Sed la hemulo malaperis en la malhelo. Li kiel ĉiuj aliaj hastis kaj ekscitiĝis, ĉar kristnasko venis. … el "Muminvalo" (「どうしたの？」と、スノークのおじょうさんが、心配そうにききました。「あの人たちに、なにかおこったの？」「プレゼントだよ。」と、ヘルムさんはどなりました。「クリスマスがやってくるたびに、おくりものをする数が、だんだんふえていくんだ。」こういってヘルムさんは、名まえのリストの上に、へたくそな×をひくと、せかせかとむこうへ歩いてゆきました。「まってよ！」と、ムーミントロールがよびました。「説明してよ...それに、あんたの手ぶくろが...」でも、ヘムルさんはやみの中にきえてしまいました。ほかの人たちとおなじようにいそいで、しかも興奮して。なにしろクリスマスがくるのですから。（スウェーデン語からの山室 静訳を参考にして、和訳しました））（2003.11. 1)
… 下例では -int（能動過去分詞を示す）をつけ、さらに -aĵ（観念の具体化されたものを示す）をつけて「出来事」という意味で使っています。 同じ意味で 'okazaĵo' も使われます。Baza E Radikaro では「...になる、あるいは、なされる（fariĝi aŭ esti farata)」です。昨日の koleri の用例に続く文章です。
Ĉiu en la vilaĝo eksciis pri tiu okazintaĵo kaj Harakumar reveninte hejmen ne povis manĝi kaj senespere kuŝis sur lito. La afergvidisto estis akirinta multajn malamikojn. Lia okupo ja estis tia, kaj nature la malamikoj multe ĝojis pro la okazintaĵo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （村の全員がその出来事を知ってしまい、ハラクマールは家に帰っても食事も出来ず、絶望してベッドに横になった。その実務指導者には沢山の敵があった。彼の職業がまさにそんなのであったので、当然、敵方はその出来事で大喜びだった。）（2004. 12. 15.)
＊ okcidento 〔名詞〕 西、西国、西洋。《「新選エス和」》 … 「東」は、oriento です。対で覚えましょう。Baza E. Radikaro では、「太陽が沈むところ（kie la suno malleviĝas)」とあります。昨日の kodo の用例につづく文章です。 "Povus esti. Ĝi estas unu el la punktoj, pri kiuj ili deziras informon antaŭ tiel longe kiel lasta oktobro. Ili petis la tutan informon, kiun ni havis pri ĉiuj usonaj radiostacioj." "Ĉu vi povis iel helpi?" Dwight skuis la kapon. "Nur pri la mararmeaj stacioj, kaj tre malmulte pri armeaj kaj aviadilaj stacioj. Estis multege da radiostacioj sur la Okcidenta Marbordo." … el "Sur la bordo" （「ありえる。それがもうずっと前の9月から彼らが情報を欲しがっていた地点の一つだよ。彼らは私どもが持っているアメリカ合衆国の無線基地のあらゆる情報を教えてくれと言ったんだ」「いくらかは協力できたのですか？」ドワイトは頭を振った。「海軍の基地と、あとは、陸軍と空軍の基地の情報をほんの少し。西海岸にはおびただしい数の無線局があったんだ」）（2004. 2. 20.)
okcidento 〔名詞〕 西、西国、西洋。《「新選エス和」》 … 反対語は、oriento です。 Esperantistoj el neokcidentaj landoj venas plej ofte el la okcidentemaj segmentoj de la respektivaj sociaj grupoj, ekzemple en Irano, Bharato, aŭ Japanio. La kultura fundamento de la esperanto-komunumo tiusence estas do pli malnova kaj pli vasta ol la nur elmentoj propraj al esperanto; ne nepre pro "esperanto" la esperantistoj povas kunvivi kaj kunlabori, sed pro tiu komuna fundamento, kiu ne estas esperanto-specifa. … el "Esperanto sen mitoj (dua eldono)" (非西洋諸国、例えばイランとか、インドとか、あるいは、日本とかのエスペランティストたちは、たいていは、それぞれの社会集団の中で西洋好きの人たちであることが多い。エスペラント共同体の文化的基盤は、そういう意味では、エスペラント特有の要素だけではなく、もっと広く、もっと古いものである。エスペランティストたちは、必ずしも「エスペラント」のためだけなく、エスペラント特有のものではないそういった共通基盤のためにも、共生し協働することができるのである。）（2003.9. 5)
＊ oksigeno 〔名詞〕 酸素。《「新選エス和」》 … 「水素」は、hidrogeno です。それぞれの頭文字を大文字にすると、元素記号に合致します。 Nu, ankaŭ la oksigeninhalatoro ne estis ankoraŭ inventita, kaj lia nazo estis, kiam li staris, pli alte situanta ol la pinto de Everesto, ie en la stratosfero; do, kiel Mokrokalvo entute povis spiri, krom kuŝante, aŭ ĉu li eble povis alimaniere prizorgi sian aerbezonon, neniuj komprenas. La religio ja estas plena de misteroj. … el "Mokrokalvo" (さて、酸素吸入装置もまだ発明されていなかった頃だし、しかも、彼の鼻は、彼がどこかの通りの上に立ったとすると、エヴェレストの頂上より上に位置した。だから、横になっているときは良いとしても、どのようにしてモクロカルボが呼吸するのか、あるいは、何か他の方法で自分の空気の必要量を確保しているのかは、誰も分からなかった。全く、宗教というものは深遠なことで満ち満ちている。）（2003.8. 13)
＊ okulo 〔名詞〕 目。《「新選エス和」》 … 普通は名詞として使われますが、下例のように ĉirkaŭ（周囲･近辺を示す）をつけ、動詞として使うなどという芸当がエスペラントはできます。昨日の preta の用例に続く文章です。 Vi povas imagi, kia miro frapis tiun bonan maljunulon majstron Ĉerizo. Gape li ĉirkaŭokulis en la ejo por vidi, de kie venis la voĉeto, sed neniun li vidis! Li rigardis sub la tablon - neniu, rigardis en la ŝrankon, kiu estis ĉiam ŝlosita - same niniu, malfermis eĉ la pordon de la laborejo, por elrigardi al la strato - ankaŭ tie neniu! Aŭ eble?... … el "La aventuroj de Pinokjo" (あなたは、その人の良い年寄りのサクランボ親方がどんなにびっくりしたか想像がつくでしょうね。親方は、口をあんぐりとあけて、どこからその声がしたのかと、仕事場をぐるっと見わたしたのですが、誰も見つかりませんでした。机の下を見ましたが、誰もいません。いつも鍵がかかっている戸棚の中を見てみましたが、同じように誰もいません。通りを見ようと仕事場の戸をあけることまでしたのですが、通りにも誰もいません。ひょっとすると...）（2003.11. 21)
＊ okupi 〔動詞〕 @ (ion) (1)＜場所を＞占領する、占拠する、＜順位を＞得る。(2)＜ある期間・場所を＞占領している、占拠している、占有している。A (ion) 〔物が〕＜空間を＞占める；〔人が〕＜役職を＞占める；＜時間を＞要する。B (iun) 〔物事が〕＜人の注意などを＞引き付ける。C (sin + pri/je/per io) 〔人が〕＜仕事などに＞従事している、没頭している。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ａランクの単語です。英国語の 'occupy' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では 'eniri aŭ eksidi kaj ne foriri; preni por sia uzo; plenigi kapon kaj ne foriri el la kapo; plene altiri ies atenton' です。先週末の oscedi の用例に続く文章です。
Dum la matenoj, kiam Baggs prizorgis siajn aferojn, Partridge kaptis ĉiun momenton, por daŭre verki. Ne plu estis eble multon fari tiurilate en la posttagmezoj, ĉar ŝakludado ofte okupis la intereson de Baggs, kiu insistis, ke ambaŭ ludu.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （朝のうち、バグスが自分の仕事をしている時、パルトリッジは全ての時間を書き物を続けることにあてた。午後になるとその件に関し、多くのことを成しとげるのはもはや無理だった。なぜなら、バグスの関心はもっぱらチェスをすることで、二人でゲームをしようとしきりに言うからだ。）（2010. 11. 23.)
okupi 〔動詞〕 占めている、占有している、（人手を）ふさいでいる。《「新選エス和」》 … 名詞の語尾に替えると「仕事」です。以下の例文の最後の二つの文をここに載せたくて。日本語訳だと、その良さが失われてしまうのですが。 《Povas esti, ke tiu viro estas stulta. Tamen li estas tia malpli multe, ol la reĝo, la malmodestulo, la negocisto kaj la ebriulo. Almenaŭ lia laboro havas sencon. Kiam li eklumigas sian lanternon, estas kvazaŭ li naskigus unu plian stelon - aŭ floron. Kiam li estingas sian lanternon, estas kvazaŭ la stelon aŭ floron li endormigus. Bela okupo. Estas vere utila, ĉar estas bela!》 (《この男もばかばかしい人なんだろうな。それでも、王さまや、うぬぼれ男や、実業屋や飲み助よりは、ばかばかしくないだろう。ともかく、この男の仕事には、なんか意味がある。街燈に火をつけるのは、星を一つ、よけいにキラキラさせるようなものだ。でなかったら、花を一つ、ぽっかりと咲かせるようなものだ。点燈夫が街燈を消すと、花もつぼんでしまうし、星も光らなくなる。とてもきれいな仕事だ。きれいだから、ほんとうに役にたつ仕事だ》「星の王子さま」より、内藤 濯 訳）（2003.3. 26)
- Nun, sinjoro, kion necesas fari? demandis Morrel.
- Atendi, reparolis Villefort, mi respondecas pri ĉio.
Tiu memfido redonis esperon al Morrel; li forlasis la substituiton al la reĝa prokroro tre kontenta pri si mem kaj li foriris por anonci al la olda patro de Dantés, ke li baldaŭ revidon sian filon.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「さて、これからいったいどうしたらいいのでしょう？」と、モレルがたずねた。「待っておいでになるのですな。」と、ヴィルフォールが答えた。「わたしがすっかり責任を持ちます。」この保証は、モレルの心に希望を吹きこんだ。彼はひどく喜んで検事代理の邸を出た。そしてダンテスの老父のところへ出かけて行って、倅の顔が見られるのもさして遠いことではあるまいと知らせてやった。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第13章 百日政治。）（2011. 4. 27.)
＊ oleo 〔名詞〕 [化学] 油；= petrolo（石油）。《「新選エス和」》 … 重要単語です。下例では '-um（他の接尾辞では表せない新語を作る）' をつけ、受動態過去として使っています。Baza E Radikaro では「液状の脂肪（grasa likvo)」です。昨日の juĝi の用例に続く文章です。
Li sin vestis per ne tre pura pantalono kaj portis oleumitan turbanon sur la kapo kaj li regule vizitis la distriktan urbon kaj regule salutis la eŭropanojn.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （彼＜ハラクマール＞はあまりきれいでないズボンをはき、油を引いたターバンを頭にかぶり、定期的にその地方の町へ出かけて行き、ヨーロッパ人たちに規則正しく挨拶をした。）（2005. 3. 3.)
Partridge stariĝis.
"Jes, prave. Vi rapide gajnis, via ŝakmajstra moŝto, kaj mi omaĝas vian sukceson. Nun vi scias, ke mi estas nur novico."
"Vi lernos!" ridetis la ĉasisto kontente. "Ni havas multe da tempo -- la tutan vintron. Vi povas rekomenci vian skribadon -- nu, se vi volas."
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （パルトリッジは立ち上がった。「そう、そのとおり。チェスの名人閣下、すばやい勝利でした。私はあなたに敬意を表しますよ。もう、あなたは私がただのヘボだと分かったでしょう」「あんたは上手くなるよ！」と、猟師は満足そうに微笑んだ。「俺たちには時間がたっぷりあるんだ。一冬丸々ね。あんたは書き物をまた始めたらいいよ。いや、それをしたければの話だが」）（2010. 7. 22.)
＊ ombro 〔名詞〕 @陰（かげ）。A影（かげ）； [印刷] 〔文字の〕影。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'shadow; shade' に相当します。下例では対格語尾が着いています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'malpli hela loko, ne aŭ malpli prilumata (ankaŭ en formo de figuro)' です。昨日の akra の用例に続く文章です。
S-ino Morrel forsendis sian filinon al la lito; poste, duonhoron post la retiriĝo de Juliino, ŝi relevis sin, forprenis siajn ŝuojn kaj glitis en la koridoron por vidi tra la serura truo kion faras la edzo.
En la koridoro ŝi ekvidis ombron, kiu retiriĝas: estis Juliino, kiu mem maltrankvila, antaŭis sian patrinon.
La fraŭlino aliris S-inon Morrel.
- Li skribas, ŝi diris.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （モレル夫人は娘を寝かせにやった。そして、ジュリーが出て行って半時間ばかりすると、夫人は立ち上がって靴を脱ぎ、夫がなにをしているかを鍵穴からのぞいて見ようと思って、そっと廊下へ出た。廊下に出ると、彼女は立ち去ってゆく人影を認めた。ジュリーだった。おなじく心配していた彼女は、母より先にきていたのだった。娘は、モレル夫人のそばへよった。そして、「なにか書いていらしってよ。」と、言った。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 10. 22.)
ombro 〔名詞〕 p. f. 影； [天文学] 本影； [光学・数学] 投影； [美術] 陰影；亡霊。 《「新選エス和」》 p. = 本義。 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'shadow; shade' に相当します。Baza E Radikaro では「より暗い場所、全く照明されていないか、照明がほんの少し (malpli hela loko, ne aŭ malpli prilumata）」です。先週末の logi の用例に続く文章です。
Mi promenadis singarde laŭ dekliva vojeto. Malsupre, dekstre de mi, kuŝis la valo de la rivereto Lutto en densa nigra ombro.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （坂道になっている小道にそって用心しながら、私は散歩を続けた。私の右下にはルットの小川が流れる谷が濃く深い影につつまれて横たわっていた。）（2006. 7. 19.)
＊ ombrelo 〔名詞〕 p. f. かさ。《「新選エス和」》 p. = 本義。 f. = 転義。 …重要単語です。英国語では 'umbrella' です。'l' がダブったりして綴りを覚えるの大変です。Baza E Radikaro では「雨や太陽から身を守る携帯可能な道具 (portebla ŝirmilo kontraŭ pluvo aŭ suno)」です。昨日の gliti の用例に続く文章です。
Se iu el ili devis fari ion, tiam li uzis ombrelon, portis la ŝuojn en la mano kaj ligis vestotukon ĉirkaŭ la zono.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （もし農夫らの誰かが何かをする必要が生じたときには、その男は傘をさし、靴を手に持ち、衣服は帯の周りに結んだ。）（2005. 6. 24)
＊ ondo 〔名詞〕 @〔水面の〕波。A波状のもの。B [物理] （1）〔一般の〕波、波動。（2）電波；電磁波。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'wave' に相当します。下例では 'lado（薄い金属板）' と合わせ「波板」という意味の合成語にしています。形容詞語尾と対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「程度の差はあれ急速に繰り返される水面の上昇と下降；（中断を伴う）大規模の前進；ラジオ信号などの前進 （pli-malpli rapide ripetiĝanta plialtiĝo kaj malplialtiĝo de la akvo-surfaco; amasa antaŭeniro (kun interrompoj); antaŭeniro de radio-signalo,...)」です。先週末の intensa の用例に続く文章です。
Dum kelkaj semajnoj tiel okazis, ke la vidvino Tonkins spertis sinsekvon da kunvenoj, sed li multafere plenumis siajn necesajn taskojn ekzemple, li renovigis parton de la tegmento-defluilo, rebonigis kaj farbis la ondladan tegmenton de la budeto, riparis rompitan fenestron, kaj faris betonan vojeton inter la domo kaj la budeto.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （未亡人のトンキンスさんは会合が目白押しだったし、彼は多方面で自分が必要とする仕事、例えば、屋根の樋の一部を新しくし、小屋のトタン屋根を直してペンキを塗り、壊れた窓を修繕し、家から小屋までの小道にセメントをしくなどをしているうちに数週間が過ぎていった。）（2009. 11. 17.)
ondo 〔名詞〕 波、f. 波。《「新選エス和」》 … 下例では、-um（語根の意味に関係し、他の接尾辞によっては表せない新語を作る）をつけて動詞の現在分子形容詞としています。昨日の jako の用例につづく文章です。 Grade ili eniris regionon kun ĉarmaj farmbienoj kaj ondumantaj herbaĵe kovritaj montetaj deklivoj; lokon, kie la bone ordigitaj kampoj traplektiĝis kun belaj arbaroj, veprejoj, kaj multaj unuopaj arboj. Li diris: "Vi estas tre bonŝanca havi hejmon en regiono ĉi tia." Ŝi ekrigardis lin. "Ĝi tre plaĉas al ni. Kompreneble estas terure tede loĝi ĉi tie." … el "Sur la bordo" （だんだんと彼らは美しい農園や、波打つ草原におおわれた丘へとつづく坂道がある地域に入ってきた。そこにはよく手入れされた畑があり、それらが美しい森ややぶ、たくさんの木で織りなされていた。「こんなすばらしい所にお住まいになって、あなた方はとても運がいいですね」と、彼はいった。彼女は彼を見た。「私たち、とても気にいっていますわ。もちろん、ここに住むのは恐ろしく退屈なのですけど」）（2004. 4. 5.)
＊ oni 〔代名詞〕〔不定人称の人称代名詞。普通は単数扱い〕@〔人物を特定する必要のない場合、特定しようとしてもできない場合、明言できない、あるいはしたくない場合などに用いる〕A〔世間一般の人〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'one, they, folks, people' に相当します。下例では 'diri（言う）' の副詞形と合わせ「うわさによると」という意味で使っています。Baza E Radikaro では「通例、一般的に、人々 （homoj kutime, ĝenerale)」です。昨日の plano の用例に続く文章です。
Onidire la militkaptitoj baldaŭ hejmeniros. Estus bone vojaĝi kun ili en Eŭropon. Bedaŭrinde krom la rusa li ne konas alian lingvon. Nu li devas lerni! Sed de kiu? Memkompreneble de Mihok. Li estas eŭropano, aspektas inteligenta, li nepre devas scii kelkajn lingvojn. Tiu ĉi nepre tuj fariĝis lia fiksa ideo.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （噂では戦争捕虜たちは近く国へ帰れるらしい。彼らと一緒にヨーロッパへ行けたらすばらしいだろう。残念ながらロシア語をのぞいてほかの言葉を彼は知らない。じゃあ、彼は勉強しなければならない！ でも、誰から？ 明らかにミホックから。彼はヨーロッパ人だし頭が良さそうだ。彼は必然的にいくつかの言語を知っているはずだ。この必然的というのがまたたく間に彼の固定観念になった。）（2008. 9. 12.)
＊ onklo 〔名詞〕@おじ（叔父・伯父）。A〔子供から見た〕年輩の男性。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'uncle' に相当します。下例では「女性」を示す接尾辞 '-in' をつけて「おば」の意味で使っています。Baza E Radikaro では「父（母）の兄弟；父（母）の姉妹の夫 （frato de patr(in)o; edzo de fratino de patr(in)o)」です。昨日の cigaredo の用例に続く文章です。
-- Sed nun vi tamen povas ĝoji, patro -- diris subite la filo, kiam la patro montris nenian signon de parolemo. -- Post tio ĉi vi vivos bone kaj trankvile hejme kaj havos neniajn malagrablaĵojn de patrino kaj onklino.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （「でも、お父さん、あなたはもう喜んでも良いですよ」と、父親には話すつもりが全くないと見て取って、息子が出し抜けに言った。「この事があった後は、お父さんは家で静かに楽しく暮らせますよ。母やおばによるいやな事はもう決して起きないでしょう」）（2008. 6. 4.)
＊ opinii 〔動詞〕 ...と思いこんでいる；...の意見である。《「新選エス和」》 … 英国語の 'opinion' に相当しますが、こちらは名詞のみですね。Baza E Radikaro では「誰か、あるいは、何かについてある事を考える；何かについてそれがどんなであるかを考える（pensi ion pri iu aŭ io; pensi pri io, kia ĝi estas)」です。昨日の artikolo の用例に続く文章です。
Li opiniis ke la centra registaro estas tre timema kaj tial la centro ne rajtigas administristojn sufiĉe puni la aĉajn negravulojn. Nu, la ĉefadministristo tenis la nomon de kongresano Sasivusan en sia memoro. ＊ ＊ ＊ … 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （彼は中央政府がとても怖がっていて、それゆえ、くだらない下っ端の連中を厳重に処罰する権利を中央は長官たちに与えていないと考えていた。ともかく、その主席長官は国民会議派、サシヴサンの名前をしっかりと自分の記憶にとどめた。）（2005. 1. 22.)
＊ oportuna 〔形容詞〕 @便利な、具合の好い、手ごろな。A都合の好い、ちょうど好い。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'convenient; handy; opportune' に相当します。下例では副詞語尾がついています。Baza E Radikaro では「行動、仕事を容易くする；状況から見て好い （faciliganta ag(ad)on aŭ labor(ad)on; bona laŭ la cirkonstancoj)」です。昨日の velki の用例に続く文章です。
"Jes, mi scias. Kiam mi revenis en la kabanon, mi elektis tre interesan libron por vi -- ne komplikitan -- kaj mi estas certa ke vi ĝuos ĝin. Mi rimarkis, ke vi dormas, do, mi ne ĝenis vin."
"Dankon. Mi estis superege laca. Metu la libron flanken, kaj mi rigardos ĝin, kiam oportune. Mi volas ankoraŭ skribi."
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （「ああ、知っているよ。小屋へ戻ってから、俺はあんたのためにとても面白い本を選んだよ。そんなに難しくはないんだ。きっとあんたは楽しむと思うよ。あんたが寝ているのを見たので、起こさないようにしていたんだ」「ありがとう。私はこれ以上ないというほど疲れていたよ。その本は脇へ置いておいてもらおうか。暇な時に見るよ。私はまだ書くことがあるんだ」）（2010. 7. 8.)
＊ oro 〔名詞〕@黄金、金（きん）〔原子番号79の元素〕A金貨；金メダル。B≪転義≫富。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'gold' に相当します。下例では 'mino（鉱山）+ -ej（場所を示す接尾辞）' と合わせ「金の鉱山」の意味の合成語としています。Baza E Radikaro では「黄色をおびた貴金属 （flaveca valora metalo (Au))」です。昨日の poto の用例に続く文章です。
"Vi aŭdis bone. Matilda estas treege amema virino. Mi mem trovis tion. Kiel vi klarigis, ŝi kapable mastrumas kaj senegale kuiras. Krome -- ŝi estas magranda orminejo!"
"Vi surprizas min!"
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「ちゃんと聞いてくれたと思うが。マチルダはとても恋に落ちやすい女性だ。俺自身そのことに気づいたよ。君が言っていたとおり、彼女は家計を切り盛りする能力もあるし、並外れて料理も上手だ。そのうえ−資産面でもちょっとした金鉱だよ」「君には驚かされるよ！」）（2010. 3. 20.)
Ĉi tiun fojon li ne vokis la nomon de sia kontraŭulo, sed tiun vorton, kiu signifas, ke finiĝis la ludo, ke Ŝakmato por la unua fojo perdis, ke lia reĝo troviĝis en pozicio, el kiu ne estis eble elturniĝi. La okuloj de Ŝakmato preskaŭ saltis el siaj orbitoj, dum ili konsterne esploris la senelirejon. Ne estis eble venki tiun solidan kontraŭstaron.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （今回は彼は自分の相手の名前を叫んだのではなかった。その言葉の意味するところはゲームが終わったということ、チェックメイトが初めて負けたということ、彼のキングがおそらく逃げ場がない場所にいるということだった。チェックメイトの目玉は出口がないところを茫然自失の態で探し回り、ほとんど眼窩から飛び出さんばかりだった。その強固な敵対攻撃を打ち破るのは不可能だった。）（2010. 11. 26.)
＊ ordo 〔名詞〕 順序；秩序；等級；[軍事] 隊形；[生物学] 目；[数学] 位数；[建築学] 様式；[政治] 公安。《「新選エス和」》 … 訳語が沢山あるということは重要な単語ということでしょうか。下例では -ig（その状態に変わらせる）をつけ動詞にしています。Baza E Radikaro では「何かが規則的で、バラバラでないやり方で整えてある； -::-::-::- と -:--::-:--:::- のちがい（kiam io estas aranĝita, en regula, ne hazarda maniero; -::-::-::- estas ordo, -:--::-:--:::- ne estas ordo)」です。昨日の greno の用例に続く文章です。
Fine pacama, trankvila Sasivusan pripensis, ke li forlasu la vilaĝon kaj veturu al Kalikato. Kiam li sin okupis por ordigi aferon por forveturo, ĝuste tiam la vicadministristo de la distrikto ektendumis en la vilaĝo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （とうとう、けんか嫌いで物静かなサシヴサンは、村を捨てカルカッタへ行くことを考えはじめた。出発しようと彼が色々な片づけで忙しくしている、まさにその時に、地方の副長官がその村にテントを張りはじめた。）（2004. 11. 20.)
＊ ordeno 〔名詞〕 位階勲等；勲章。《「新選エス和」》 … ステファニーさんの童話からもう一つ。お年寄りが好きな単語？を。 La reĝino tiam prenis belegan brilan ordenon. Ŝi volis meti ĝin al la brusto de la formiketo, sed lia brusto estis tro malgranda por tio. Tial ŝi devis meti ĝin sur liajn vindojn. (そこで、女王様はとても美しく輝いている勲章をおとりになりました。女王様はそれを子アリの胸につけたいとお思いになりましたが、それには胸はあまりに小さかったのです。それで、女王様はそれを子アリのオムツの上におつけになりました）（2003.1. 15)
＊ ordinara 〔形容詞〕 @普通の、通常の、普段の。Aありふれた、平凡な、並みの。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'ordinary' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'ne speciala; tia, kiaj ekzistas multaj; ĉiutaga' です。昨日の obtuza の用例に続く文章です。
- Mia patro, ĉu vi konscias, ke vi diras al mi plu vivi?
- Jes, mi tion diras al ci, reekparolis Morrel, ĉar tio estas cia devo; ci havas trankvilan kaj fortikan menson, Maximilien... Maximilien, ci ne estas ordinara viro; mi nenion komandas al ci, mi nenion ordonas al ci, mi nur diras al ci: Prikonsideru la situacion kvazaŭ ci estus fremdulo en ĝi, kaj taksu ĝin mem.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「お父さん、」と、彼は言った。「あなたはわたしに生きていろとおっしゃいますか（おっしゃっている、ということをお分かりですね）？」「そうだ、生きていろと（そう）言うのだ。」と、モレル氏は答えた（ふたたび話だした）。「（なぜなら）それがお前の義務なのだ（から）。お前は落ちついた、気象のしっかりした男だ（精神を持っている、マクシミリヤン）... マクシミリヤン、お前は並々の男とはちがっているのだ。だから、わたしはお前になにひとつ命令しない。ただこう言いたい、お前は無関係な者として自分の位置（状況）を考え、お前自身で（それを）判断してほしい。」：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 12. 1.)
＊ ordoni 〔動詞〕 (ion (+ al iu), (al iu +) -i, ke -u) 命じる、命令する。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｂランクの単語です。英国語の 'order' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'forte diri al iu, ke li/ŝi faru ion; diri "faru!"' です。昨日の substitui の用例に続く文章です。
Alia rapidus iri renkonte al la ŝipposedanto kaj, per tiu rapidemo aperigus sian malfortecon, sed Villefort estis supera viro, kiu havis, se ne la praktikon, sed almenaŭ la instinkton pri ĉio. Li atendigis S-ron Morrel, same kiel li agus dum la restaŭrado, kvankam li havis neniun kun si, sed pro la simpla kialo, ke la substituito al la reĝa prokuroro kutimas atendigi; kaj post kvaronhoro, kiun li uzis por legi du aŭ tri gazetojn de malsimila opinio, li ordonis enirigi la ŝipposedanton.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （これが他のものだったら、すぐに船主を出迎えたにちがいなかった。そして、御機嫌とりをすることによって、自分の弱味を暴露してしまったにちがいなかった。ところが、ヴィルフォール氏はきわめて慧敏な人物だった。あらゆることにつき、経験こそは不十分だったが、直観力を持っていた。彼は他に誰も客がいないにかかわらず、検事（代理）は人を待たせるものだというだけの理由で、王政復古の時代と同じようにモレル氏を待たせた。そして、いろいろな（意見を持つ、ニ、三の）新聞に目を通して十五分ばかりをすごしたあとで、はじめて船主を通すように言いつけた。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。カッコ内はエスペラント版に合わせて補ったもの。第13章 百日政治）（2011. 3. 25.)
ordoni 〔動詞〕 命ずる；命令する；号令する；指揮する。《「新選エス和」》 …重要単語です。名詞形の 'ordono' は「命令」です。英国語は名詞形も動詞形も同じで 'order' です。英国語の 'order' にある「順序、秩序」の意味のエスペラントは 'ordo' ですから注意を。Baza E Radikaro では「彼、あるいは、彼女に何かをするように強く言う (forte diri al iu, ke li aŭ ŝi fari ion)」です。昨日の ruĝa の用例に続く文章です。
Sahibo ordonis fortranĉi la reton. La reto, kiu kostis okcent rupiojn, estis tranĉita en pecoj. Fine li ordonis kapti kaj alkonduki la fiŝistojn.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （（警察署長の）旦那は網を断ち切るようにと命じた。800ルピーした網はバラバラに寸断された。 あげくの果てに、彼は漁師たちを捕らえてつれてくるようにと命令した。）（2005. 7. 9)
＊ orelo 〔名詞〕 [解剖学] 耳；f. 耳。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。'r' と 'l' がともに含まれ、日本人には発音が難しく、発音が正確でないと、つづりをまちがえやすいので要注意です。Baza E Radikaro では「体の部分で、人はそれで聞く（音に気づく）(parto de la korpo, per kiu oni aŭdas (rimarkas sonojn))」です。昨日の atenta の用例に続く文章です。
Kune kun tio ĉi ankaŭ la ĝuo de ĵus aŭdita muziko resonis al lia orelo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （それとともに、直前まで聞こえていた楽しい楽の音もまた一緒になって、彼の耳に響いていた。）（2005. 10. 7.)
＊ organizi 〔動詞〕 (ion) 組織する、準備する、催す。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'organize' に相当します。下例では現在形の語尾をつけています。「エスペラント講習会を催す」は 'organizi Esperantan kurson' です。Baza E Radikaro では「必要な手段も導入しその連中を指導し働かせ、一緒になって複雑な仕事をこなす （gvidi kaj laborigi homojn, venigante ankaŭ la necesajn rimedojn, por ke ili kune faru komplikan laboron)」です。昨日の kaĉo の用例に続く文章です。
"Unue, ni analizu la situacion. Vi diras, ke vi preferas vian nuntempan vivadon. Vi estas via propra estro, kaj organizas ĉiun detalon. Vi havas vian propran domon, kaj veturadas kaj libertempas laŭplaĉe. Vi preparas viajn simplajn manĝojn kaj vizitas restoracion de tempo al tempo. Mallonge, vi preferas loĝi sola tra neinterrompita estonteco."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「まず、状況を分析してみよう。君は今の生活の方が良いと言っている。君は自分が主人だし、いろいろ細かいことまで組織立てることが出来る。自分の家を持っているし、気の向くままに車で出かけ休暇を取る。簡単な料理は自分で用意できるし、時にはレストランへ行く。手短に言えば、君はこの先ずっと邪魔されることなく一人で住むのだ好きなんだ」）（2010. 1. 30.)
＊ orgojlo 〔名詞〕 高慢、思い上がり。《「新選エス和」》 … この覚えにくい単語を下例で類義語とともに！ Simile la du knotrastaj francaj konceptoj fier, 'fiera', kaj orgueilleux, 'malhumila', 'orgojla', estas grupigitaj en la angla en la saman kategorion: proud. (同様に、 fier ＜fiera（自尊心の強い、高慢な）＞と、orgueilleux ＜malhumila（高慢な）、orgojla＞という二つの対照的なフランスの概念は、英国語では proud という同一のカテゴリーに分類されます）…注：「新選エス和」の訳を見るかぎり、日本語でも区別できないことになる（HP管理人）。（2003.3. 12)
Sed jam tiu ŝipo, originanta kiel la Faraono el Kalkato, revenis jam de dekkvin tagoj, dum pri la Faraono alvenis neniu novaĵo.
Precize en tiu stato de la aferoj la tagon post kiam li finis kun S-ro de Voville la gravan aferon, kiun ni rakontis, la sendito de la firmao Thomson kaj French de Romo sin prezentis en la domon de S-ro Morrel.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （だが、ファラオン号と同じくカルカッタをたってきたその船は、すでに二週間（十五日）も前に帰って来ていたのに、ファラオン号については、なんの消息も聞かれなかった。こうした状態の折も折、ローマのトムソン・アンド・フレンチ商会の派遣員が、ボヴィル氏と前に述べたような重要な取引を済ませた翌日、モレル氏のもとを訪れてきた。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 6. 15.)
＊ orkideo 〔名詞〕 ラン（総称）。《「新選エス和」》 … 花の名前を覚えましょう。 Jankeus de kelka tempo esploradas arbustojn laŭlonge de la vojeto. Nun li haltis kaj kaŭras duonmetron ekster la plastrubandoj, kvazaŭ admirante raran sed escepte malfruan orkideon. Kun la dorso al Svedberg, li krias: "Svedberg! Ĉu hazarde kunportis vi plastsaketon?" Svedberg alpaŝas, transdonas saketon. Jankeus per tiu prenas ion de la tero, turnas sin, kun rideto tenas la saketon antaŭ la okuloj de Svedberg. En ĝi kuŝas kuglo de pafilo. … el "Trans maro kaj morto" (ヤンケウスはしばらく前から道に沿ってはえている木立を調べている。今、彼は立ち止まって（立ち入り禁止と書いてある、ビニール）テープの外側半メートルのところで、まるでめずらしい特別遅咲きのランに見入っているかのように、うずくまる。スベドベルグに背中を向けたまま、彼は叫ぶ。「スベドベルグ、ひょっとしてビニールの小袋を持っていないか」スベドベルグは歩いていって小袋を渡す。ヤンケウスはそれで地面から何かを拾い、振り向いて笑顔でその袋をスベドベルグの目の前にかざす。その中には拳銃の弾丸が入っている。）（2003.5. 12)
＊ ornami 〔動詞〕 飾る。《「新選エス和」》 …重要単語です。下例では行為の具体化された物を示す接尾語 -aĵ をつけ、名詞「飾り物」とし、複数語尾と対格語尾をつけています。英国語の 'ornament' に相当します。英国語ではこのままで名詞にもなり、動詞にもなるのですね。Baza E Radikaro では「さらに美しくする (plibeligi)」です。先週末の soni の用例に続く文章です。
Giribala vestis sin per blankkolora vestaĵo -- kiel signo de vidviniĝo* -- ŝi ne portis ornamaĵojn kaj ŝi surgenue salutis lin. * Hindaj vidvinoj portas blankan kostumon. /Tr.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （ギリバーラは寡婦になったことを示す、白い色の衣服を着ていて、装身具もつけていなかった。そして、彼女は彼にひざまずいて挨拶をした。訳注：インドの寡婦は白い着物を着る。）（2005. 10. 18.)
＊ oscedi 〔動詞〕 @あくびする。A≪転義≫〔口・穴・裂け目などが〕大きく口を開ける。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｃランクの単語です。英国語の 'yawn' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では 'larĝe malfermi la buŝon (kun enspiro kaj elspiro) pro enuo, tediĝo, dormemo,...' です。昨日の amplekso の用例に続く文章です。
Fine eĉ Ŝakmato mem oscedis kaj konfesis, ke estos pli varme en la lito. Malgraŭ la furiozo de la ŝtormo, ili ambaŭ tuj endormiĝis kaj vekiĝis malfrue.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （とうとうチェックメイト自身さえもあくびをし、ベッドの中の方がもっと暖かいだろうと言う始末だった。嵐が激しく吹き荒れているにもかかわらず彼らは二人ともすぐに眠りに落ち、起きたのはずっと遅くなってからだった。）（2010. 11. 20.)
oscedi 〔動詞〕 あくびをする、大きく口を開く。《「新選エス和」》 … Baza E Radikaro によると、「退屈したり、うんざりしたり、眠かったりで、（呼吸をともなって）大きく口をあける（larĝe malfermi la buŝon (kun enspiro kaj elspiro) pro enuo, tediĝo, dormemo,...)」とあります。面白いですね。昨日の preteksto の用例につづく文章です。 Petro oscedis. "Vi du uzu la akvon. Mi uzos la sunbrilon." Ili lasis lin kuŝantan sur la sablo, kaj eniris la maron. Dum ili naĝis ŝi diris: "Vi estas iom repida en la akvo, ĉu ne?" Li paŭzis, piede padelante la akvon flanke de ŝi. "Iam mi kutimis multe naĝi, kiam mi estis junulo. Mi iam konkurse naĝis por la Akademio kontraŭ Westpoint (Vestpojnt)." … el "Sur la bordo" （ピーターはあくびをした。「あなた方お二人で水を使ってください。私は太陽を使うことにします」彼らは砂の上に寝ころんでいるピーターを放っておいて、海に入った。二人が泳いでいるときに、モイラがいった。「あなたは水中ではずいぶん速いのですね」彼は彼女の横へ来て足で水をかきながらしばらく休んだ。「かって、若い頃には、ずいぶん泳いだものです。一時、私は、ウエストポイント校（陸軍士官学校）との対校試合で、選手としてアカデミーのために泳いだこともありますよ」）（2004. 3. 2.)
＊ ostaĝo 〔名詞〕 人質；担保。《「新選エス和」》 … チェチェンの人たちによるモスクワ劇場占拠の時に、インターネットによるポーランド放送をたまたま聞いていて、この単語を耳にしました。英語の hostage です。 Li intertraktis kun ili kaj promesis sendi ostaĝojn kaj tributon al Romo. (彼はローマ人たちと交渉し、人質とみつぎ物をローマへ送ると約束した） (2002.11.16）
＊ osto 〔名詞〕 骨。《「新選エス和」》 … osteoporozo は、以前の私の専門だった「骨粗しょう症」です。下の用例は、昨日の sufoki の用例に続く文章です。 "Ŝia ideo estis fordonaci ĉion kion ŝi posedis, por havi pli da spaco ĉirkaŭ si. Tion oni bezonas, se oni havas grandan oston transverse en la stomako kaj krome volas pensi pri la Amazonrivero en paco kaj trankvilo." … el "Muminvalo" (「どういうことを考えついたかというと、持ってるものをぜんぶ、人にやっちまうことなんだ。そうすれば、自分のまわりにもっとらくに息がつけるだけの場所ができるはずだものね。もしおまえのおなかの中に大きいほねがつかえていて、しかもアマゾン川のことを心安らかにしずかに考えたいと思っているとすりゃ、これこそしなくちゃならないことさ。」（山室 静訳をエスペラント訳に合うように一部改変した））（2003.10. 11)
＊ ovalo 〔名詞〕 卵形線。《「新選エス和」》 … 下例なら、モジリアニ風の絵を思い浮かべそうです。 Ankaŭ la vizaĝon li evitis, desegnis nur ovalon, ĝenerale li eĉ ne pensis pri la trajtoj de la vizaĝo. Ŝian vizaĝon li entute ne rigardis ĝis kiam ŝi vestis banmantelon, okaze de la paŭzo. Kiam ŝi kaŝis sian nudan korpon, la vizaĝo riveliĝis. Estis tute ordinara vizaĝo, cetere. … el "Denaska kongresano kaj aliaj noveloj" (顔を描くのも彼は避けていて、ただ、卵の形を描いただけだった。だいたい、彼は顔の目鼻立ちを考えたこともなかった。彼は、休憩時間になって彼女がバスローブを身にまとうまで、彼女の顔を見つめることは全くなかった。彼女が自分の裸の体を隠すと、彼女の顔がはっきりしてくるのだった。ところで、彼女の顔は全く平凡なものだった。）（2003.6. 6)
