＊ gajni 〔動詞〕 @ (ion) 手に入れる、もうける。A (ion) ＜戦闘・ゲームなどに＞勝つ。B (iun) ＜人の＞支持 [厚意] を手に入れる。C (ion) 〔抽象的な〕利を得る、得をする。D (ion) 働いて稼ぐ。E [海洋] 帆に風を最大限に利用して走る。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'win; gain' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では 'ricevi, ĉar oni ion bone faris; esti la plej kapabla, lerta en konkurso (kaj do gajni premion)' です。先週末の respektiva の用例に続く文章です。
Partridge ekvekiĝis kaj demandis:
"Kio estas? Kio okazas? Mi dormis."
"Mi diras, nur ke vi grande eraris, akceptante mian kurieron en la komenco."
"Mi ne memoras. Vi gajnis. Tio sufiĉas." Li oscedis. "Mi estas tre laca."
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （パルトリッジは目を覚まし、たずねた。「何だって？ どうしたんだ？ 私は寝ていたんだ」「始めのところで俺のビショップを取ったのがあんたの大間違いだったと言っただけだ、俺は」「私は覚えていないよ。あなたが勝ったのだ。それでいいじゃないか」彼はあくびをした。「私はとても疲れているよ」）（2010. 7. 24.)
＊ galo 〔名詞〕 @ [医学] 胆汁〔古代医学で不機嫌・悪意の原因とされた分泌物〕。A《転義》すごく苦いもの。《「エスペラント日本語辞典」》 … ランク外の単語です。英国語の 'bile, gall' に相当します。下例では対格語尾がついています。Baza E Radikaro では 'amara likvaĵo el hepato' です。昨日の tordi の用例に続く文章です。
Ĉi tiu estis freneze ekscitita, kaj preta alsalti al Partridge en momento. Sovaĝa lumo ekbrilis en liaj okuloj, kaj lia tuta sinteno estis timige streĉita.
La situacio postulis iom da diskreto kaj Partridge ne volis inciti lian galon.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （こちらの方は狂ったように興奮していて、パルトリッジに今にも飛びかからんばかりだった。彼の目には荒々しい光が宿っていて、全身が人を怖がらせるほどに緊張していた。状況は少なからぬ慎重さを求めていた。それで、パルトリッジは彼の不機嫌さをさらにかきたてないように心がけた。）（2010. 11. 10.)
"Vi estos por mi granda helpo. Tion mi sciis, tuj kiam mi vidis vin."
Ju pli ŝi vortgalope babiladis, des pli li fuŝe laboris, tiel ke li fine stariĝis kaj murmuris:
"Mi volas komenci tasketon en la budeto."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「あなたに来ていただいてわたしはとても助かりますわ。あなたにお会いした時に、すぐにそれは分かりましたよ」彼女が早口に話し続ければ続けるほど、ますます彼は作業に手間取った。それで、彼はとうとう立ち上がってもごもごとつぶやいた。「小屋でちょっとした仕事を始めようと思うのですが」）（2009. 8. 13.)
＊ gapi 〔動詞〕 ぽかんと見とれる。《「新選エス和」》 … 是非とも覚えておきたい単語です。英国語の gape に相当しますが、英国語ではこの形で動詞と名詞です。先週末の ekzemplero の用例につづく文章です。
La nigraj okuloj de Sita fikse rigardis min. Ili atendis iun gravan malkovron. -- Ĉar ĉielarkoj povas esti, vi ja scias, tre diversspecaj... -- La unua, kiu eniris mian kolekton, estis tre kutima ĉielarko. Mi vidis ĝin, kiam mi estis apenaŭ kvinjara. Mi subite ĉesis la ludadon kun mia pli aĝa frato kaj aliaj vilaĝaj knaboj. Senspire mi gapis al la bunta miraklo. Ĝi ŝajnis tiel proksima!
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" （シタの黒い目が私をじっと見つめた。その目は、何か重大な発見があるのを期待していた。「だって、シタも知ってるだろう、虹にはいろんなのがあるから...」「一番最初のコレクションはごくありふれた虹だったよ。それを見たのは、私がまだ5歳になるかならないかの頃だった。私は、突然、兄や村の男の子たちと遊んでたのを止めたんだ。その色鮮やかな奇跡を、息を止めてぽかんと見とれていたよ。とっても近くにあるように見えたんだ！」）（2004. 5. 22.)
＊ garaĝo 〔名詞〕 @車庫、ガレージ。A自動車修理[整備]工場。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'garage' に相当します。Baza E Radikaro では「自動車やバスの退避所、あるいは、修理所 （ŝirmejo aŭ riparejo por aŭtoj aŭ aŭtobusoj)」です。昨日の konfirma の用例に続く文章です。
"Ĉu venis al vi en la kapon la ebleco, ke li mem veturigis ŝin al la marbordo? Bezoniĝus nur duhoroj por tien iri. Kaj, se estus li, kiu strangolis ŝin, li povus reveni dum la nokto."
"Jes! Pri tio mi pensis, kaj mi poste esploris. Sian aŭton f-ino Denton tenis en ŝlosita garaĝo ĉe la malantaŭo de la konstruaĵo. Estas neprobable, ke iu rimarkus ĝian ĉeeston aŭ foreston."
… 'La lasta kazo de inspektoro Vikeri' de "Refoje krimnoveloj sep" （「彼自身が彼女を海岸地方に車で連れて行ったという可能性は、君の頭に浮かばなかったかい? そこへ行くには二時間あれば十分だろう。それで、もし彼女の首を絞めたのが彼だとすると、奴は夜の間に戻ってこられるんだ」「そうです！ その点を私は考えて、あとで調べてみました。デントン嬢は自分の車を建物の裏の鍵がかかるガレージに置いていました。誰かがそれがそこにあるのか出て行ってしまっているのかを気にとめることは、ありそうもないと思います」）（2009. 3. 27.)
＊ garantii 〔動詞〕 @ (pri/por io) 保証する、請け合う。A <(al iu +) ke, (al iu +) ion> ＜ことが起こることを＞保証する、請け合う。B (al iu + ion) ＜人に＞＜物の所有を＞保証する。C (ion) ＜事柄に＞不都合が起こらないようにする。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｃランクの単語です。英国語の 'guarantee' に相当します。下例では現在形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では 'preni sur sin la respondecon pri iu/io; certigi, ke io okazos (riskante punon aŭ pagon, se tio ne okazos)' です。昨日の materialo の用例に続く文章です。
《Tian nuntempe oni jam ne trovas. Pli bona ol fraŭlino de bona familio. Malpli uzita, mi volas diri! Tion mi ja garantias...》 《Kaj se ŝi estas tia, kial ŝi falis viajn ungegojn?》, li demandis, indignite.
… 'Promeso en obskuro' el "Promeso en obskuro (Manuel de Seabra)" （≪こんなのは今では見つからないですよ。良家のお嬢さんよりももっと上品なんだから。まだあまり使われていない、と言ってもいい！ それは私がちゃんと保証しますから...≫≪それで、もしその子がそんなだとしたら、どうしてあんたらの毒牙に引っかかったんだ？≫と、彼は怒りに駆り立てられて問うた。）（2011. 1. 27.)
＊ gardi 〔動詞〕 守護する；見張る；保管する。《「新選エス和」》 … 重要な動詞です。下例では sin-（自身を示す）をつけています。Baza E Radikaro では「何か、あるいは、誰かに何か悪いことが起きないように注意し、万全を尽くす（atenti kaj fari ĉion por ke ne okazu io malbona al iu/io)
」です。先週末の spegulo の用例に続く文章です。
Pri tio neniu en la vilaĝo pensis; oni havis nek intereson pri tio, nek kaŭzon de singardo. Ĉar Giribala estis nur dekjara knabineto kaj Sasivusan ĵus magistriĝis kaj ankaŭ fariĝis juristo. Ili nur estas najbaroj unu al la alia.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （そのことについては村の誰もが何も考えてはいなかった。そんなことに関心もなかったし、用心する理由もなかった。というのも、ギリバーラはまだ10歳の女の子だったし、サシヴサンは修士を終えたばかりで、法律家になったばかりだったから。彼らはお互いにたた隣近所だというだけだった。）（2004. 10. 13.)
＊ gasto 〔名詞〕 客。《「新選エス和」》 … 下例では、動詞とし、-ant（〜している人）と変えている。名詞＞動詞＞その派生語と、これがエスペラントのすばらしいところ。Baza E Radikaro では、「誰かのところを訪ねた人、あるいは、しばらくの間誰かのところに（友好的に）住む（iu kiu vizitas iun, aŭ dum iom da tempo loĝas ĉe iu (amike))」です。昨日の permesi の用例につづく文章です。 Ili sidis en la varma komforto de la agrabla vespero kun siaj trinkoj. Poste la paŝtisto diris: "Mojra rakontis al ni pri via krozo al la nordo." La ŝipestro balancis la kapon. "Ni malmulton eltrovis." "Tion ŝi diris." "Malmulton oni povas vidi de sur la akvo tra periskopo," li diris al sia gastiganto. "Estas nenia bomba damaĝo, do la nordo aspektas same kiel antaŭe. Sed jam ne vivas tie homoj." … el "Sur la bordo" （二人は自分の飲物を手にして、心地よい夕闇の暖かさの中に座っていた。しばらくして、農園主がいった。「モイラがあなた方の北への航海の話をしてくれましたよ」艦長はうなずいた。「あまり収穫はありませんでした」「そう娘も言ってました」「海上の潜望鏡からはあまり多くのものを見ることは期待できません」と、彼はホストにいった。「爆撃の被害が全くないので、北の方は以前と同じように見えます。しかし、もう人間を見かけることはありません」）（2004. 4. 12.)
＊ gazeto 〔名詞〕 新聞、雑誌。《「新選エス和」》 … 新聞と雑誌では、ずいぶんちがうのですが... La oficiala kultura klimato de la socialdemokrate regata Gladbeck estis sufiĉe internaciema, la gazetaj artikoloj el 1958 kaj poste la intervjuoj kun mi estis ĝenerale pozitivaj, kaj ne eblas konkludi ke "oni kontraŭas" esperanton. Se la esperanto-kursoj ŝajne ne aligis novajn esperantlingvanojn, eble fuŝis la aktivuloj (inkulzive mi), aŭ esperanto ne plu estis bezonata, aŭ ĝi ne estas tiel avantaĝa komunikilo kiel asertite. … el "Esperanto sen mitoj (dua eldono)" (公式には、社会民主主義的な文化風土にあるグラドベック（市）は十分に国際的であり、1958年以降の新聞論調も、私とのインタヴューの結果からも、一般的には前向きであり、「皆が、エスペラントに反対している」という結論を下すことは出来ない。もし、エスペラント講習会が新しいエスペラントの使い手をひきつけないように見えるのなら、それは多分、（私を含む）活動家が悪いのか、エスペラントはもう必要とされないからなのか、伝達手段としてエスペラントが言われているほどには有利ではないからである。）（2003.9. 20)
＊ generacio 〔名詞〕 世代。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'generation' に相当します。下例では複数語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'aĝogrupo; ĉiuj homoj proksimume samaĝaj vivantaj samtempe; nasko-ŝtupo (geavoj - gepartoj - gefiloj - genepoj - ...)' です。昨日の rezignacio の用例に続く文章です。
- Ci scias, ke mi en nenio kulpas? diris Morrel.
Maximilen duonridis.
- Mi scias, mia patro, ke vi estas la plej honesta viro, kiun mi iam konis.
- Estas bone, ĉio estas dirita: nun reiru al cia patrino kaj fratino.
- Mia patro, diris la junulo klinante la genuon, benu min!
Morrel prenis la kapon de sia filo inter siaj du manoj, proksimigis ĝin al si kaj plurfoje apogante siajn lipojn al ĝi:
- Ho! jes, jes, li diris, mi benas cin je mia nomo kaj je la nomo de tri generacioj de neriproĉeblaj homoj; aŭskultu do tion, kion ili diras al ci per mia voĉo: la konstruaĵo, kiun malfeliĉo detruis, Providenco kapablas rekonstrui ĝin.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「すべて、わたしの過ちからではない（罪を犯していない）ことはわかっていよう？」と、モレル氏が言った。マクシミリヤンはほほえんで見せた。「おとうさん、わたしはお父さんが、いままで知っている人のなかでももっとも正しい方だということを知っています。」「そうか。これで話はすんだのだ。さあお母さんや妹のそばへ行ったがいい。」「お父さん。」と、青年は片膝をついて言った。「祝福してください！」モレル氏は、息子の頭を両手に抱え、自分のほうへ引きよせると、幾度となく接吻した。「いいとも。いいとも。わたしとして、また、人に指一本さされずにきた三代にわたる御先祖さまに代わって、お前に祝福をあたえてあげよう。神さまのお恵みは、不幸が倒壊させた建物をお建て直しくださるにちがいないのだ。このことは、御先祖さまが私の口を通じて言われるものとして聞いてほしい。：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 12. 3.)
＊ generalo 〔名詞〕 [軍事] 将軍；将官。《「エスペラント日本語辞典」》 … ランク外の単語です。英国語の 'general' に相当します。Baza E Radikaro では 'plej alta armeestro' です。昨日の riski の用例に続く文章です。
Partridge ne povis ne oscedi de tempo al tempo, sed tio ne frapis kunsentan akordon ĉe Ŝakmato, kiu, kiel bona generalo, diligente kaj absorbite gardis la interesojn de sia flanko.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （パルトリッジは時々あくびをせざるを得なかったが、チェックメイトの側でも同じようにそれに付き合ってくれるというわけには行かなかった。こちらの方は優秀な将軍がそうであるように、勤勉にしかも集中して自分の側の利益を守っていた。）（2010. 11. 12.)
＊ genuo 〔名詞〕 [解剖学・服飾] ひざ； [機械] 曲がり。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'knee' に相当します。'k' はサイレント（発音しない）ですね。別に、英国語に解剖用語として 'genu（ひざ）' があります。Baza E Radikaro では「下腿を曲げるための関節 (la artiko por fleksi la kruron)」です。先週末の subita の用例に続く文章です。
Mi sentis, ke antaŭ la kurteno estas teruraspekta gardisto sidanta en duondormo; sur lia genuo kuŝas glavo.
… "Malsata ŝtono" （そのカーテンの前に恐ろしい顔をした番人が半醒半睡の状態で座っているのが私には分かった。彼のひざの上には刀が載っていた。）（2006. 2. 21.)
"Baldaŭ ĉio estos en ordo, s-ro Redman. Iom post iom, ĉu ne? Mi povas antaŭvidi tion, ĉar vi jam faris grandan ŝanĝon."
Silente kaj embarasiĝe li varte daŭrigis.
"Mi plantos vicon da geranioj laŭlonge de tiu bordo," ŝi informis lin. "Mi ricevis la plej novan florkatatogon antaŭhieraŭ ĉe la florbutiko."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「しばらくしたらすっかり立派になるでしょうね、レドマンさん。少しずつ、ですよね。今からそれが分かりますわ。もう今でもすでにとても見違えるほどですもの」当惑して黙ったまま彼は草取りを続けた。「私、あちらの端にゼラニウムを並べて植えようと思っていますのよ」と、彼女は彼に知らせた。「最新の花のカタログを、おととい、花屋さんで手に入れたところですのよ」）（2009. 7. 9.)
-- Herr Mihok... govoritje pa germanski? (Sinjoro Mihok, ĉu vi parolas germane?) -- Li komencis leonvoĉe. Mihok ektremis. Li komprenis nenion krom la vorto 《germanski》. Verŝajne la leŭtenanta moŝto bonvolis interesiĝi ĉu li vids jam germanon? Li vidis ja. Kion fari? Eble ne estas kulpo vidi germanon kaj humiltone li informis la tigronaturan sinjoron. -- Da! (Jes!)
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （「（ミホックさん、あなたはドイツ語を話しますか？）」彼はライオンのような声で話しだした。ミホックは震えだした。彼は《ゲルマンスキー》という単語以外は何も分からなかった。どうやら中尉閣下は彼がドイツ人を見たことがあるかどうかに関心がおありらしい。彼は勿論見たことがある。どうしたら良いのだろう。たぶん、ドイツ人を見たからといって別に悪い事ではないだろう。それで、彼は本性が虎である閣下に恐る恐る「（はい）」と返事した。）（2008. 9. 13.)
＊ gesto 〔名詞〕身振り。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'gesture' に相当します。下例では「手段」を示す接頭辞 'per-' をつけ、さらに副詞の語尾に変え「身振りで」という意味で使っています。Baza E Radikaro では動詞形 'gesti' について「（感情を表現し、あるいは、何かを伝えようとして）（両）手で動作をする （fari movojn per mano(j) (por esprimi senton aŭ por komuniki ion))」です。昨日の tremi の用例に続く文章です。
Sed ne sole la alparolito vidis ilin, ankaŭ Striĉkov, staranta dum la divido ĉe la flanko de Mihok, rimarkis ĉion. La viro jam estis preterpasonta, kiam Striĉkov pergeste haltigis lin. Li averte turnis sin al Mihok. -- En ĉiun manĝujon vi devas doni du plenkulerojn da supo. Mihok ne komprenis la rusan lingvon kaj embarasiĝis.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" （しかし、話しかけられた男一人だけがそれらを見たのではなかった。分配の間ミホックの脇で立ちあっていたストリチコフも全てを見ていた。その男はすでに通り過ぎようとしていたが、ストリチコフが彼を手まねで立ち止まらせた。彼はミホックの方を向いて注意した。「君はどの食事入れにもスープをひしゃくでまるまる二杯分入れなければならぬ」ミホックはロシア語が分からないのでとまどっていた。）（2009. 1. 7.)
gesto 〔名詞〕 身ぶり。《「新選エス和」》 … カタカナ語の「ジェスチャー」ですね。Baza E Radikaro では語尾を -i にした動詞形について「（感情を表すため、あるいは、何かを伝えるために）手を動かす（fari movojn per mano(j) (por esprimi senton aŭ por komuniki ion))
」です。昨日の lanta の用例に続く文章です。
Per flua gesto Lina demetas sian pluvmantelon, kvazaŭ ŝi ĵetus flanken nenecesan pezon. Pol ne scias kion fari. Stulte li etendas la bukedon, sed Lina metas ĝin neglekte sur la tablon.
… 'Aŭtuna rendevuo' el "Mistera lumo" （すばやい動作でリナは自分のレインコートをぬぐ。まるで、不必要な重みを脇に投げ捨てるように。ポルはどうして良いのか分からない。馬鹿みたいに花束を差し出すが、リナはそれに目もくれずテーブルの上に置く。）（2004. 8. 26.)
"Zorgu, aŭ mi devos ŝtopi vian buŝon per mia pugneto! Sekvantan fojon mi elpremos la sangon kiel sukon el citrono. Prenu tion kiel instruon."
Kaj la giganto estis preta tute senceremonie tion fari en momento.
Partridge diskrete forturnis sin sen plua vorto.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （「気をつけろ、さもないと俺の可愛い拳固であんたの口をふさがねばならん！ 次は、俺はレモンの汁のように血を絞り出してやるから。それを教訓としといてくれ」そして、その大男はそれをあっという間に全く格式ばることなくやりそうだった。パルトリッジはもう何も言わずそっと背を向けた。）（2010. 10. 21.)
＊ girlando 〔名詞〕 花輪；〜模様；f. 栄冠。《「新選エス和」》 f. = 転義。 … 英国語の 'garland' に相当します。Baza E Radikaro では「飾りとして花や、葉や、紙などを長く編んだ物（ornama longa plektaĵo el floroj, folioj, paperoj,...)
」です。先週末の signifi の用例に続く文章です。
La antikva sortgvidanto eterne kaj trankvile kaj serioze kreas girlandon de ĝojo kaj malĝojo, kaj la sama antikvulo enmetis semon de dumviva ĝojo kaj malĝojo en la ludadon de knabineto -- matene plorinta kaj posttagmeze ridanta. Kiam ĉio estis dirita la senkaŭza ĉagreno de knabineto tamen ŝajnis sensignifaĵo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （古代の運命を司る神は未来永劫にわたって、静かに、真剣に喜びと悲しみの花環を創っている。そして、その同じ古代の人が生涯にわたる喜びと悲しみの種を少女の戯れの中に植えつけた。朝は泣いていたが、午後になると笑っている少女に。全てが語られてしまうと、しかしながら、少女が訳も分からず苦しんだことは意味のないことに思えてくる。）（2004. 10. 5.)
＊ glacio 〔名詞〕 氷。《「新選エス和」》 … glaco は「板ガラス」、graco は「神のめぐみ」、gracia は「優美な」です。一緒に覚えましょう。昨日の trotuaro の用例につづく文章です。 Li demandis: "Kion mi povas mendi por vi?" "Duoblan brandon." "Kun akvo?" "Iomete sed multe da glacio." Li donis la mendon al la verŝisto kaj staris silente dum Mojra rigardis lin. Skota viskio estis nehavebla dum monatoj, kaj li estis senkaŭze dubema pri aŭstralia viskio, "Mi ne trinkis aŭstralian brandon," li diris, "do mi ne scias, kia ĝi estas." "Nenian pikon ĝi havas," diris Mojra, "sed oni kutimiĝas al ĝi. Ĝi estas bona por la interno. Tial mi trinkas ĝin." … el "Sur la bordo" (「何を注文しますか」と、彼はたずねた。「ブランデーのダブル」「水も一緒に？」「ほんの少し、氷をたっぷり入れて」彼はバーテンに注文してから、黙って立っていた。モイラが彼をじっと見つめていた。スコッチ・ウイスキーはもう何ヶ月も手に入らなかったし、オーストラリア産のウイスキーは特に理由はないのだが信じることができなかった。「オーストラリア産のブランデーは飲んだことがないので」と、彼はいった。「どんなものか私には分からないのです」「刺激はありませんが、それにだんだん慣れますわ。体にいいのです。だから、私は飲むのですが」）（2004. 1. 16.)
＊ gladi 〔動詞〕 アイロンをかける。《「新選エス和」》 … 重要単語です。Baza E Radikaro では、「熱い器具（アイロン）で衣服を平らにする
（glatigi vestojn per varma ilo (gladilo))」です。昨日の inici の用例につづく文章です。 Je la lasta mateno de lia resto, post matenmanĝo, Mojra lin trovis staranta ĉe la pordo de malgranda ekstera ĉambro apud la lesivejo, nun uzata por enmeti tiajn aferojn, kiaj valizoj, gladtablo, kaŭĉukaj botoj, kaj fatraso ĉiuspeca. Li staris ĉe la malferma pordo, fumante cigaredon, rigardante la aĵojn internajn. Ŝi diris: "Jen kie ni metas aĵojn, kiam ni ordigas la domon, dirante, ke ni sendos ilin al la preĝeja bazaro, kion ni neniam faras."
… el "Sur la bordo" （艦長の滞在が最後となる日の朝、朝食後に、モイラは彼が洗濯所の近くにある野外部屋のドアのところに立っているのを見つけた。そこは、現在、トランクとか、アイロン台とか、ゴム長靴、といったあらゆる種類のがらくたの置き場になっていた。彼は、紙巻タバコをくわえ、中にある物をながめながら、開いたドアのところに立っていた。彼女が声をかけた。「家を片付ける時に、私たちはそこに物を置くのです。教会のバザーに出そうといいながら。そのバザーは一度も開かれないのですよ」）（2004. 4. 26.)
＊ glata 〔形容詞〕@平滑な、すべすべした。A平らな、平たんな；〔水面が〕波のない。Bとどこおりのない、順調な。C [数学] 〔関数が〕なめらかな。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'smooth' に相当します。下例では「その動作をさせること」を意味する接尾辞 '-ig' をつけ動詞の過去形として使っています。Baza E Radikaro では「（表面が）大変平らで、突出物がない；邪魔も抵抗もなく行われる （(surfaco) tre ebena, sen elstaraĵo; okazanta sen malhelpoj, sen rezisto)」です。昨日の kontroli の用例に続く文章です。
Li levis la foliojn, singarde glatigis ilin kaj provis legi kelkajn liniojn. Li ne komprenis. Iom ekscitite li rigardis ĉiujn paĝojn kun la espero, ke li trovos almenaŭ unu kompreneblan frazeton. Ne, ne kaj ne! Pro diablo, kiel povas okazi, ke eĉ vorteton li ne komprenis.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （彼はその頁を取りあげ、注意深くしわをのばし、何行かを読もうとした。ちんぷんかんぷんだった。少しばかりかっとなった。少なくとも一つぐらいは分かる文章が見つかるだろうと期待し彼は全ての頁に目を通した。いや、だめだ。さっぱりだめだ！ 畜生、小さな単語一つさえ、自分は理解できないなんてどういうことなんだ。）（2008. 10. 18.)
＊ glavo 〔名詞〕 p. f. 剣、刀。《「新選エス和」》 p. = 本義。 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'sword' に相当しますが、「《古・詩》剣、だんびら（巾広の剣）」として 'glaive' があります。Baza E Radikaro では「長い、両側に刃がある（両刃の）武器としての刃物 (longa, duflanka (dutranĉa) tranĉilo kiel batalilo)」です。昨日の parfumo の用例に続く文章です。
Tremante mi ekpaŝis trans la piedojn de la gardisto, sed ĝuste tiumomente li vekiĝis kaj la glavo falis kun terura bruo sur la plankon.
… "Malsata ŝtono" （ぶるぶる震えながら、私がその番人の足をまたごうとしたちょうどその時、番人が目を覚ました。そして、その刀が恐ろしい音をたてて床の上に落ちた。）（2006. 2. 28.)
＊ gliti 〔動詞〕@すべる、すべって転ぶ〔転びそうになる〕。A＜転義＞〔すべるように音もなく〕忍んで行く、なめらかに動く。Bスケートですべる〔滑走する〕、= sketi（スケートですべる）。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'slide; slip' に相当します。下例では接頭辞 'preter-（そばを通って）' をつけ「そばをすり抜けて行く」の意味で使っています。過去形の語尾がついています。Baza E Radikaro では「とても平らな表面の上を押されて動く；とても平らな表面上をじりじり進む；地面に（雪に、あるいは、氷に）触れながら車輪なしで動く （movi sin/moviĝi per ŝovado sur tre glata surfaco; ŝoviĝi sur tre glata surfaco; movi sin/moviĝi tuŝante la teron (aŭ neĝon, aŭ glacion) sen radoj)」です。昨日の kupeo の用例に続く文章です。
Estis malmulte da homoj, kaj li sidis sola kaj neĝenita ĉe unu el la fenestroj kaj rigardis la pejzaĝon, kiu preterglitis ekstere. Li ŝajnis observi kaj trankvile mediti sed interne li tremis pro ĝojo kaj atendo.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （人はあまりいなかった。それで、彼は誰にも邪魔されないで窓際の一つに一人で座り、流れ去ってゆく外の景色を見ていた。彼は景色を眺め、静かに瞑想しているように見えたが、彼の心の内は喜びと期待で震えていた。）（2008. 5. 2.)
gliti 〔動詞〕 すべる；滑走する； [機械] スリップする； f. スーッと通る。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。｢スケートをする」は、 '-kuri(走る)' をつけて 'glitkuri' としますが、'sketi' も使われます。Baza E Radikaro では「とても滑らかな表面の上で押されて動く；とても滑らかな表面の上をずれ動く；車輪を介さずに地面（あるいは、雪、あるいは、氷）に触れて動く (movi sin/moviĝi per ŝovado sur tre glata surfaco; ŝoviĝi sur tre glata surfaco;
movi sin/moviĝi tuŝante la teron (aŭ neĝon, aŭ glacion) sen radoj)」です。昨日の kripla の用例に続く文章です。
Ili tre singarde portis akvon en malseka vesto kaj paŝis tre zorge sur glita tereno. Kelkaj el la viraj kamparanoj sidis en antaŭĉambro kaj fumis pipon.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （濡れた着物のままの彼女たちは、用心しながら水を運んでいた、そして、滑りやすい地面の上をとても苦労しながら歩いていた。農夫たちの何人かは家の前の部屋に座ってキセルを吸っていた。）（2005. 6. 23)
＊ glori 〔動詞〕 (iun) ＜人を＞ほめたたえる；＜神を＞賛美する；〔物事が〕＜人を＞たたえる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'glorify, extol' に相当します。Baza E Radikaro では「人をほめて栄誉を与える (honorigi iun per laŭdoj)」です。昨日の nordo の用例に続く文章です。
Unu fojon li ne tuj leviĝis, sed kuŝis rifuĝe kelkajn sekundojn, ĝuante la gloran ekstazon de la ripozo, sed li sciis, ke tio estas nur la dolĉa allogo de la morto.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （一度、彼はすぐに起き上がれなかった。何秒かの間、休息がもたらす輝かしいエクスタシーを甘んじて受け入れ、保護を求めるかのように横になっていた。しかし、彼はそれがただ死の甘い誘惑にすぎないことを知っていた。）（2010. 4. 22.)
＊ glui 〔動詞〕 (ion (+al io)) @〔人が〕＜物を＞＜他のものに＞くっつける、接着する。A〔物が粘着力で〕くっつける。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'stick, glue' に相当します。下例では「その状態が生じること」を示す接尾辞 '-iĝ' つけ、過去形として使っています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では名詞形 'gluo' について 'substanco, kiu post sekiĝo fiksas unu aferon al alia' です。昨日の ci の用例に続く文章です。
Juliino volis insisti.
- Mi tion volas, diris Morrel.
Tio estis la unuan fojon, kiam Morrel diris al sia filino: Mi tion volas; sed li diris tion kun tia akcento plena je patra tenereco, ke Juliino ne aŭdacis fari paŝon antaŭen.
Ŝi resits sur la sama loko, staranta, senvorta kaj senmova. Momenton poste, la pordo denove malfermiĝis, ŝi sentis du brakojn, kiuj premis ŝin, kaj buŝon, kiu gluiĝis al ŝia frunto.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （ジュリーは、《でも》と言いたかった（あくまでもついて行きたかった）。「わたしの命令だよ（わたしはそうして欲しいんだよ）！」と、モレル氏は言った。モレル氏が命令だ（そうして欲しい）！ と、言ったのは、まさにこれがはじめてだった。だが、そう言った彼の語気には、ジュリーをして一歩もふみ出す気を起こさせないほどの、親身なやさしさがこもっていた。彼女は、その場に立ったままで、何も言わず、身動きもせずにいた。しばらくすると、ふたたび戸があいた。そして彼女は、二本の腕が自分を抱き、額に触れる唇を感じた。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 11. 3.)
＊ gluti 〔動詞〕 p. f. うのみにする。 《「新選エス和」》 p. = 本義。f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'swallow' に相当します。下例では「中へ」を示す接頭辞 'en-' をつけ「飲みこむ」という意味で使っています。Baza E Radikaro では「口からのどを通り食道まで行かせる (traigi el buŝo tra gorĝo al ezofago）」です。昨日の soifi の用例に続く文章です。
Nun estas tiel ke, se la ŝtonoj trovas vivan homon, ili penadas kiel diablino engluti lin.
… "Malsata ŝtono" （いまや、その石くれたちは生きた人間を見つけたら魔女のようにその男を飲みこんでしまおうと必死だった。）（2006. 6. 14.)
＊ golfo 〔名詞〕 湾、［運］ゴルフ。《「新選エス和」》 … 「ゴルフをする」は、golfoludi あるいは、ludi golfon 。「ゴルフのクラブ」は、bastono; klabo 。しかし、ここではもっと大切な単語、「湾」です。昨日の konveni の用例につづく文章です。 Li eliris en la ĝardenon, kiam la manĝo finiĝis, por fumi cigaredon, kaj tiel iom trankviligi la menson de Maria. Mojra trovis lin tie, kiam ŝi eliris post la lavado de la vazoj, sidanta en faldseĝo elrigardanta al la golfo. Ŝi sidiĝis apud li. "Ĉu vi vere iros al la preĝejo?" ŝi demandis. "Tio estas prava," li respondis. "Ĉu mi povos akompani vin?" Li turnis la kapon, kaj surprizite rigardis ŝin. "Jes, certe. Ĉu vi kutime vizitas?" … el "Sur la bordo" （食事を終えて、彼はタバコを吸おうと庭へ出た。そうすれば、マリアも少しは安心するだろうと思って。モイラも食器洗いを終えたあと外に出てきて、デッキ・チェアに座って入り江を見ている彼を見つけた。彼女は彼の隣に座った。「本当に教会へいらっしゃるの？」と、彼女はたずねた。「そうです」と、彼が答えた。「私、ご一緒してもいいかしら？」彼は振りむいて、びっくりしたように彼女をながめた。「もちろん、かまいません。いつも行くことにしていらっしゃるのですか？」）（2004. 1. 31.)
＊ gorĝo 〔名詞〕@ のど、[医学] 咽喉（いんこう）、のどもと。A [地理] 峡谷、谷筋の道；〔港湾の狭い〕港口。B [工学]〔滑車・がいしなどの〕溝。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'throat' に相当します。下例では過去形の語尾を付けています。Baza E Radikaro では「首の内側の部分 (interna parto de la kolo)」です。昨日の murmuri の用例に続く文章です。
Okupinte sidlokon sur la kapoto de la veturilo, li metis la botelon al siaj lipoj, kaj la likvaĵo glugle enfluis en lian gorĝon.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （車のエンジンカバーの上にある座席に陣取って、彼は自分の唇にビンをあてた。液体がゴボゴボと音を立てて彼ののどの中へと流れ込んだ。）（2007. 4. 26.)
＊ gracia 〔形容詞〕 優美な；品位のある。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'graceful' に相当します。下例では副詞にして使っています。｢正反対｣を示す接頭辞 'mal-' をつけた 'malgracia' は「不格好な；下品な」です。Baza E Radikaro では「動きやしぐさなどが気にいる (plaĉa pro movoj, gestoj,...)」です。一昨日の lipo の用例に続く文章です。
Ŝi gracie moviĝis por montri sian belegan korpon florantan pro juneco, sed subite ŝi malaperis en la spegulo. Ŝia mieno estis plena de kordoloro kaj pro deziro kaj pro necerteco.
… "Malsata ŝtono" （彼女は若さで花やぐ自分の美しい体を見せようと優雅に体を動かしたが、突然、鏡の中で見えなくなってしまった。大きな望みのせいで、そして、不確かさのせいで彼女の顔つきには満面に心の痛みが現れていた。）（2006. 3. 23.)
La grafo atingis la straton Messlay, n°7 post kelkaj minutoj.
La domo estis blanka, gaja kaj kun antaŭ korto, en kiu du bedoj entenis sufiĉe belajn florojn.
En la pordisto, kiu malfermis tiun pordon, la grafo rekonis la oldan Coclès. Sed ĉar tiu havis, kiel oni memoras, nur unu okulon, kaj ke de dek jaroj tiu okulo konsiderinde febliĝis, Coclès ne rekonis la grafon.
… '51: La familio Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （数分の後、伯爵はメレー町七番地に着いた。それは、白い、陽気なかまえの家で、家の前の庭には、小さな二つの植込みのなかに、かなり美しいいろいろな花が咲き乱れていた。門を開けた門番を見るなり、伯爵には、それがあの老コクレスだということがわかった。だが、読者諸君も記憶しておられるように、コクレスは片目であり、しかも、その片目も九年（十年）このかたさらに弱ってきていたので、彼（コクレス）には、相手が伯爵であるとは気がつかなかった。：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第51章 モレル一家。）（2012. 1. 26.)
＊ gramatiko 〔名詞〕 [言語学] 文法。《「新選エス和」》 … 専門用語です。英国語の 'grammer' に相当します。Baza E Radikaro では「（単語と）文章の正しい組み合わせ方に関する言語法則（reguloj de iu lingvo pri ĝusta kunmeto de (vortoj kaj) frazoj)」です。先週末の maniero の用例に続く文章です。
Sasivusan instruis ŝin kaj Giribala komencis legi kaj skribi. Eble oni ridos, aŭdante ke la instruisto ne nur instruis legadon kaj skribadon kaj gramatikon, sed li voĉlegis al ŝi grandan literaturon kaj foje li eĉ demandis ŝian opinion pri la verko.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （サシヴサンが彼女を教えることで、ギリバーラが読み書きを勉強し始めた。その教師が、読み書きや文法を教えるばかりでなく、彼女に偉大な文学作品を音読してやり、その作品について時どき彼女の意見を求めることさえあるのを耳にしたら、村の皆は、おそらく笑うことだろう。）（2004. 11. 9.)
Kaj li sciis, ke tiu sinjorino estas tre scivola kaj ankaŭ posedas senlacan langon kaj povas grandioze ornami sukoplenan pecon da klaĉo.
S-ino Tonkins ne parolis antaŭ ol ŝi estis tre proksima.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （そして、彼はその女性がとても好奇心が強くてしかもおしゃべりにかけては疲れを知らぬということも知っていた。だから、蜜がたっぷりなスキャンダルの断片を彼女が壮大に飾り立てることは十分ありえた。トンキンス夫人は十分近くに来るまで口を開かなかった。）（2009. 10. 1.)
＊ graso 〔名詞〕 脂肪、脂、油脂；グリース。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'fat; grease' に相当します。下例では形容詞語尾に変え、「正反対」を示す接頭語 'mal-' をつけ、さらに複数語尾をつけています。Baza E Radikaro では「容易に塗ったり溶かしたりできる物質（バター、油など） (facile ŝmirebla kaj fandebla substanco (butero, oleo,...)」です。昨日の munti の用例に続く文章です。
El la kakia ŝorto elŝoviĝis du malgrasaj stangsimilaj kruroj. Kiam li malfermis la buŝon por paroli, aŭdiĝis akuta fajfeca voĉeto. Li tute ne imponis per sia eksteraĵo, kaj neniu regardus al li dufoje, se ne estus apud li Miriam... pardonu... Mildred, lia adzino.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （カーキ色の半ズボンから二本のやせた棒のような脚が出ていた。彼が話をしようと口を開くと、高い口笛のような小声が聞こえてきた。彼の外見は全く見栄えがしないので、彼の隣にミリアムが、失礼、ミルドレッドが、彼の奥さんなのだが、座っていなかったら誰も二度と彼を見ようとしなかっただろう。）（2006. 12. 23.)
＊ grati 〔動詞〕 かく、ひっかく。《「新選エス和」》 … この単語を知っていないと、「つめなどで、巾の狭い長い表面的な溝を作る（PIV）」といったようなことを言わなければなりません。下の用例は昨日の okulo の用例の続きの文章です。
"Mi jam komprenas," li diris ridetante kaj gratis sian perukon, "estas klare: mi ĝin nur imagis. Ni reiru al la laboro." Kaj li reprenis la adzon, donis fortegan frapon sur la lignopecon. "Oĥ, vi kaŭzas al mi doloron!" kriis plendeme la sama voĉeto. … el "La aventuroj de Pinokjo" (「もう分かったぞ。」と、親方は笑って、かつらをかきながら言いました。「明らかなこった。聞こえたと思っただけさ。さあ、仕事だ。」そして、親方は、もう一度斧をとりあげて、木ぎれに強烈な一撃を加えました。「うぅん。親方、痛いよう。」うらむように、あの小さな声がさけびました。）（2003.11. 22)
- Ho! ni ne parolu pri tio, sinjoro Morrel.
- Tute male, ni parolu prie, diris la ŝipekipisto kun malgaja rideto.
- Nu! oni ŝuldas al ni tri monatojn,... diris Penelon.
- Coclès, pagu po ducent frankojn al tiuj bravuloj. En alia epoko, miaj amikoj, daŭrigis Morrel, mi aldonus: donu al ĉiu po ducent frankojn da gratifiko; sed la epoko estas malfeliĉa, miaj amikoj, kaj la malmulto da mono, kiu restas, ne apartenas al mi. Senkulpigu do min, kaj amu min ne malpli pro tio.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「なんてこってす！ その話はよしましょうや、モレルさん。」「どうしてだ（その反対だよ）。その話をしようじゃないか。」と、船主は悲しそうに微笑しながら言った。「それではと、あっしたちは三月分いただくことになってるんで...」と、ペヌロンが言った。「コクレス、このりっぱな人たちに、めいめい二百フランずつ払ってあげてくれ。これが今日のような場合でなかったら、」と、モレル氏はつづけた。「めいめい二百フランずつの賞与をあげたいところだが（あげてくれと言うのだが）、諸君、いまはみじめなありさまなんだ。僅かばかり残った金も、もうわたしのものではない。悪く思ってくださるな、（このことでわたしを）恨んでくれては困りますよ。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 8. 23.)
＊ gratuli 〔動詞〕 (iun + pro io, (ion + al iu)) お祝いの言葉を述べる、おめでとうと言う、祝福する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'congratulate' に相当します。下例では現在形の語尾に変えています。Baza E Radikaro では「行事でお祝いを言う （bondeziri pro okazaĵo)」です。昨日の efektiva の用例に続く文章です。
"Ĉiu vizitanto laŭte gratulas min tiurilate -- kaj la foririnto" -- ŝi suprenrigardis momente al la admirinda Tonkins sur la muro -- "eble plej laŭte kaj plej laŭde el ĉiuj, ĉar li tre amis miajn ĝuigajn kukojn kaj trotojn -- kaj pudingojn. Vere li trovis ĉion laŭ sia plaĉo."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「どの客さんも皆そのことで声を大にして私をほめてくださるのですよ。−そして、あの亡くなった夫は、...」−彼女は一瞬のうちに壁にかかっているあの賞賛すべきトンキンス氏を見上げた。−「おそらく、誰よりも一番声高で一番ほめてくれました。というのも、彼は私の楽しみのケーキやトルト、−それにプリンをとても好きでしたから。本当に彼は気が召すままにあらゆることを見つけていたのですよ」）（2009. 9. 16.)
＊ grava 〔形容詞〕@重要な、大切な；重大な、影響の大きい。A〔人・地位・肩書などが〕有力な、地位の高い。B〔病状などが〕重い、危険な。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'important, serious' に相当します。下例ではこの単語と 'mieno（面持ち）' との合成語とし、副詞として使っています。Baza E Radikaro では「重大な影響を与える；沢山の帰結をもたらす；非常に注目に値する (kun granda influo; kun multaj sekvoj; tre atentinda)」です。昨日の ekvilibro の用例に続く文章です。
"Sed atentu," gravmiene avertis Raffaele, "la trafdistanco de via armilo ne estas tiel granda kiel tiu de fusilo. Ne pafu, ĝis vi povas klare vidi la dentojn de la leono. Se vi mistrafos lin la unuan fojon, vi tute ne havos tempon denove premi la ellasilon. Kaj ne forgesu -- celu inter la okuloj de la leono."
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （「でも、気をつけてくれよ」と、重々しい顔つきでラファエルが注意した。「君の持ってる武器の射程はライフル銃のそれに比べたら遠くないから。君が奴の歯をはっきりと見ることができるまで撃ってはいけない。もし、最初の一発で撃ち損じたら、もう一度引き金を引くチャンスは君にはない。さらに、忘れないでくれよ−ライオンの両目の間を狙うんだぜ」）（2007. 6. 13.)
＊ gravuri 〔動詞〕 彫る、（頭・心に）刻み込む。《「新選エス和」》 … Baza E Radikaro には載っていませんので、基本（baza) 単語ではないのですね。第一義は、desegni per pinta ŝtala ilo (とがった鋼の道具で描く-PIV) です。昨日の atingi の用例につづく文章です。 "Ĉu ĝi moviĝas pli rapide ĉe la marbordo, ol en la landinterno?" Dwight skuis la kapon. "Mi ne scias. Mi opinias, ke ili ne havas informon pri tio, ĉu jes, aŭ ĉu ne." Petro ridis. "Oni scios, kiam ĝi atingos Melburnon. Tiam oni povos gravuri la respondon sur la vitro." Mojra sulkigis la brovojn. "Ĉu gravuri sur vitro?" "Ĉu vi ankoraŭ ne aŭdis pri tio?" Ŝi skuis la kapon. … el "Sur la bordo" （「それは（注：放射能のこと）内陸よりも海岸の方で早く移動するのかしら？」ドワイトは頭をふった。「知りません。そうであるか、そうでないかについて、彼らは情報を何も持っていないと思います」ピーターは笑った。「メルボルンにやってきたら分かりますよ。その時は、連中はその解答をガラスに刻み込めるでしょう」モイラは眉をひそめた。「ガラスに刻み込む、って？」「まだそのことを聞いていませんか？」彼女は頭をふった。）（2004. 2. 25.)
＊ greno 〔名詞〕 穀物；〜の種。《「新選エス和」》 … 下例では -ej（常用の場所を示す）をつけています。Baza E Radikaro では「草、その種を挽いて粉にする、それから食物を作るために [コムギ、カラスムギ、ライムギ、...] （herbo, kies semojn oni muelas por fari farunon, por el ĝi fari manĝaĵojn [tritiko, aveno, sekalo,...])」です。昨日の vilaĝo の用例に続く文章です。
Nun Sasivusan subite ektrovis, ke bovinoj de aliuloj ofte eniras en lian plugkampon kaj formanĝas ĉion, ke oni metas fajron por bruligi lian grenejon, ke oni pro nenia kaŭzo kverelas pri landlimo, ke liaj lutenantoj ne pagas, sed male minacas fari leĝproceson kontraŭ li -- Sasivusan eĉ ekaŭdis de aliaj, ke oni fizike vundos lin en vespera mallumo, se oni trovos lin ekstere, kaj bruligos lian hejmon.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （今やサシヴサンは、突然、他人の牝牛が頻繁に彼の耕作地に入ってきてすっかり作物をたべてしまったり、彼の穀物置き場に火をつけられたり、何の理由もないのに境界線のことで争いになったり、彼の借地人が支払いをしないばかりか、反対に彼に対して訴訟を起こすとおどしたりするのに気がついた。サシヴサンは、もし彼を外で見かけたら、夕闇にまぎれて彼の身体を傷つけ、彼の家を燃やそうとしている者がいると、何人かの人が言っているのを聞きさえした。）（2004. 11. 19.)
＊ grilo 〔名詞〕 [こん虫名] こおろぎ。 《「新選エス和」》 …専門用語です。Plena Ilustrita Vortaro では「少しばかり跳ねる昆虫で、草原（特に、地上の落ち葉や石の下）や森、あるいは、家の中に住み、単調に鳴く (insekto, kiu iom saltas, vivas en herbejoj (precipe sub surgrundaj folioj kaj ŝtonoj), en arbaroj aŭ domoj kaj unutone kantas)」です。昨日の streĉi の用例に続く文章です。
Nu, tiel mi povis aŭdi nur la sonadon de griloj en la apuda arbaro. Sed klare ŝajnis al mi, ke malnova ducent-kvindek-jara nigra kurteno moviĝas antaŭ mi.
… "Malsata ŝtono" （さて、そんな風にしても、私が聞いたのはただ近くの森で鳴くこおろぎの音だけだった。しかし、古い、250年にもなる黒いカーテンが私の前でゆれているのが、ありありと見えたように私は思った。）（2005. 12. 16.)
＊ grimaco 〔名詞〕 しかめつら。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'grimace' に相当します。下例では対格語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'fari strangajn movojn per la vizaĝaj muskoloj' です。昨日の gratifiki の用例に続く文章です。
Penelon ekmontris kortuŝan grimacon, turnis sin al siaj kunuloj, interŝanĝis kelkajn vortojn kun ili kaj revenis.
- Rilate tion, sinjoro Morrel, li diris pasigante sian tabakmaĉaĵon al la alia flanko de la buŝo kaj ĵetante en la antaŭĉambron duan kraĉaĵon, kiu iris simetrii kun la unua, rilate tion...
- Kion?
- Rilate monon...
- Nu?
- Nu, sinjoro Morrel! La kamaradoj diras, ke por la nuna momento sufiĉos por ĉiu po kvindek frankoj kaj ili atendos por la cetero.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （ペヌロンは感激のあまり顔色を変えた。そして、仲間の方へ行って、二言三言なにか話して帰ってきた。「モレルさん、そのことなら、」と、彼は口のなかの噛煙草の位置を変えて、次の間のほうへふたたびぴゅっと唾を吐いた（が、それは最初のとは反対の方に飛んだ）。「そのことなら...」「そのこととは？」「お金のことで...」「それが？」「それが、モレルさん、仲間の言うには、いまんとこはめいめい五十フランでけっこうで、残りは待っていようてんで。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 8. 24.)
grimaco 〔名詞〕しかめつら。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'grimace' に相当します。Baza E Radikaro では動詞形 'grimaci' について「顔の筋肉を奇妙に動かす (fari strangajn movojn per la vizaĝaj muskoloj)」と説明しています。昨日の plata の用例に続く文章です。
Kelkaj apudstarantaj vizitantoj grimace kaj minace rigardis min. Tuj venis en mian kapon maniero silentigi la freneze babilantan virinon. Mi premis la verdan klavon, kiu funkciigis la sendilan parton de la aparato, por diri al la virino, ke ŝi parolu pli mallaŭte.
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" （近くに立っていた二、三人の参観者が顔をしかめ脅すように私を見つめていた。すぐ、その狂ったようにしゃべっている女を黙らせる方法が私の頭に浮かんだ。私は、その女にもっと小さな声で話すようにと告げようとして、その装置の発信部を機能させる緑色のボタンを押した。）（2007. 11. 21.)
＊ gripo 〔名詞〕 インフルエンザ。《「新選エス和」》 … この冬はあまりはやっていないようですが... Poste ili konversacias pri medikamentoj. -Estas kelkaj tre danĝeraj - asertas la vilaĝa kuracisto. -Unu kuracas gripon kaj difektas la stomakon. Alia kuracas la stomakon kaj difektas la hepaton kaj la intestojn. (そのあと、彼らは薬について話し合う。「いくつかの薬はとても危険です」と村の医者が断言する。「ある薬はインフルエンザに効くが、胃を悪くする。別の薬は胃を治すのはいいが、肝臓と腸をだめにする」）（2003.1. 9)
＊ griza 〔形容詞〕 @灰色の、ねずみ色の、グレーの。A〔髪の毛が〕白髪（しらが）まじりの。B＜転義＞暗い、憂うつな。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'gray' に相当します。下例では「語根の示す属性を持つ人・動物」を示す接尾辞 '-ul' をつけて名詞とし、頭文字を大文字にして猫の名前にしています。Baza E Radikaro では「灰の色をした；「白い」と「黒い」のあいだ （kun koloro de cindro; inter nigra kaj blanka)」です。先週末の infano の用例に続く文章です。
-- Nu, nu Grizulo, kiel vi nun fartas? Kion vi faris dum la tuta tempo? Jes, jes, mi lasis vin, sed tiel longan vojon vi ne povis iri, tion vi ja povas kompreni.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （「うん、うん、グリーザよ。いま、元気かい？ ここんところずっとどうしてた？ そうか、そうか、私はお前をほっぽり出したんだったな。でも、あんなに長い道のりをお前は歩けないだろう。それをお前はちゃんと分かってくれるよな」）（2008. 6. 24.)
＊ groto 〔名詞〕@ほら穴、洞くつ。A〔奇岩怪石を配置し装飾を加えた〕人工的な洞くつ。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'grotto, cave' に相当します。Baza E Radikaro では「山に開いた空洞、大きな穴 (truego, kavaĵo en monto)」です。先週末の aparato の用例に続く文章です。
"Vi komprenas, granda artaĵo, eĉ se ĝi estas tre antikva -- pensu nur pri la prahistoriaj rokpentraĵoj en la groto de Altamira -- povas paroli al spektantoj de postaj epokoj."
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" （「あなたはお分かりと思いますが、偉大な芸術というものは、たとえそれが大変古いものであっても、ただ、原始時代に岩の上に描かれたアルタミラの洞くつの絵のことを考えていただければよいのですが、後世の見物人に対し話しかけることができるのです」）（2007. 9. 26.)
＊ grumbli 〔動詞〕ぶつぶつ言う；不平を言う。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'grumble' に相当します。英国語では動詞と名詞が同じつづりですが、エスペラントでは「不平」は下例のように語尾を '-o' に変えた 'grumblo' です。Baza E Radikaro では「満足していないことを（明瞭とは言えない）言葉で表す （montri malkontenton per (ne tre klaraj) vortoj)」です。昨日の veneno の用例に続く文章です。
"Pardonon," diris Cunningham raŭke. Post momenta halto, li demandis: "Ĉu ĉio estas en ordo?" Niajn grumblojn supersonis la ekzumo de la motoro, kaj baldaŭ Cunningham veturis denove per plena gaso. Miaj dentoj kunklakis pro la skuvibrado de la veturilo.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （「ごめん」とカニンガムがしわがれた声で言った。ちょっとの間停止した後、「万事、大丈夫かな？」と彼がたずねた。私たちの不平は動きだしたモーターのブンブン言う音にかき消されてしまった。そして、間もなくカニンガムは再びガソリンを一杯にふかして運転を始めた。私の歯は車の横揺れのせいでカタカタ鳴っていた。）（2007. 3. 17.)
＊ grundo 〔名詞〕@土壌。A地盤。B〔川や海の底の〕面；海底、湖底。C [医学] 基盤、基礎。D〔絵の〕背景、下塗り。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'soil, earth' に相当します。Baza E Radikaro では「有益な植物を育てるのに適する（あるいは、適さない）とみなされる土地の上方部分 (la supra parto de tero, rigardata kiel taŭga (aŭ ne) por kreskigado de utilaj plantoj)」です。昨日の linio の用例に続く文章です。
Sur la grundo apud la tablo kuŝis la tornistro, du malplenaj ĝinboteloj kaj la sangomakulita poŝtuko, kiun Cunningham uzis por bandaĝi sian vunditan manon.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （テーブルの近くの地面の上に、リュックと二本の空っぽのジンのボトル、そして、血のついたハンカチがあった。そのハンカチはカニンガムが怪我をした手に巻いていたものだった。）（2007. 7. 13.)
"Ĉu vi trovis lignon?" tuj demandis lia kunulo.
"Nur malmulte. Mi lasis ĝin ekstere."
"Ĉu vi dishakis ĝin en pecojn?"
"Dishakis? Mi preskaŭ ne povis tiri ĝin."
Baggs gruntis malafable.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （「木材は見つかったかい？」と、すぐ共同生活者がたずねた。「ほんの少しだが。外に置いておいた」「斧で小さく割ってくれたかい？」「斧で割るって？ 引っぱってくるだけでも大変だったんだ」バグスは無愛想に何かぶつぶつ言った。）（2010. 7. 3.)
grunti 〔動詞〕 （ぶたが）ブウブウいう。《「新選エス和」》 … 下例は、昨日のお話の続きです。 Li ronkis kiel porko gruntas, ja ne mirige, ĉar mi ĉiam rigardis gigantojn kiel dupiedajn porkojn. (Nu ja, kun certaj esceptoj, kompreneble. Mi volas nenion malbonan diri pri la bona giganto Ajgiro, en kies domo en la profundoj de la maro ni dioj tiel ofte kutimas festi; ĉar se mi tiaĵojn diras pri li, li ne donos al mi medon por trinki venontfoje.) … el "Mokrokalvo" (彼は豚がブウブウなくようないびきをかいていたが、別に不思議でも何でもない、なぜなら、私はいつも巨人というものは、二本足の豚のようなものだと思っていたから。（でも実際は、もちろん、例外はあるさ。私はあの善良な巨人のアイギーロについて、彼の家は海の底深くにあって、私たち神々はそこでしょっちゅうお祝いをするのだが、彼について一言も悪口を言うつもりはない。なぜなら、彼についてそんなことを言ったら、彼は次の機会に私に蜂蜜酒を出してはくれないだろうから。）（2003.8. 30）
＊ grupo 〔名詞〕 @集まり、群れ、集団、グループ。A [数学] 群。B [地学] = eratemo（〔地層部分の〕界）。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'group' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では '(malgranda) aro da homoj, bestoj aŭ aĵoj' です。先週末の regi の用例に続く文章です。
S-ino Morrel iris kaj sidiĝis en la fotelon, ŝi prenis unu el la manoj de sia edzo en la siajn, dum Juliino restis apogita ĉe la brusto de sia patro. Emmanuel haltis duonvoje al la ĉambro kaj ŝajnis esti ligo inter la grupo de la familio Morrel kaj la maristoj, kiuj staris ĉe la pordo.
- Kiel tio okazis? demandis Morrel.
- Proksimiĝu, Penelon, diris la junulo, kaj rakontu la eventon.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （モレル夫人は椅子へ行って腰をおろし、夫の手を両手で握った。ジュリーは、あいかわらず父の胸にもたれていた。エマニュエルは、室の中ほどのところに立ち止まって、モレル親子と、戸口にたたずんでいる海員の間を、取り結んででもいるようだった。「どうしたんだ？」と、モレル氏はたずねた。「ペヌロン、前に出るがいい。」と、エマニュエル（その若者）が言った。「（起った事を）お話しするがいい。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 7. 26.)
＊ gruzo 〔名詞〕 砂利、砕石、[病]結石。《「新選エス和」》 … 基本単語から外れますが、知っていると便利。PIV では、「小石が混じった荒い砂、特に、道路や、公園の中の小道などをおおうのに使われる（malsubtila sablo, miksita kun malgrandaj ŝtonetoj precipe uzata por kovri park-aleojn, vojojn kaj similajn)」です。昨日の miri の用例につづく文章です。 "Tiuj arboj abundas ĉirkaŭ la farmbieno," ŝi diris. Ili veturis tra vilaĝo laŭ la bitumita vojo, kaj turniĝis sur gruzan vojon al Harkaway. Baldaŭ la vojo suprenris; la ĉevalino malakceliĝis ĝis malrapida paŝado, forte tirante kontraŭ sia kolumo. La juna virino diris: "Jen kie ni eliĝas kaj piediras." Li malspureniĝis kun ŝi el la kabrioleto, kaj kune ili piediris supren laŭ la deklivo, antaŭirante la ĉevalinon. Kompare kun la sufokeco de la ŝipo, kaj la varmo de la ŝtalaj ŝipoj, la arbara aero ŝajnis freŝe vigliga kaj malvarmeta al li. … el "Sur la bordo" （「そんな木は農園の周りにたくさんありますわ」と、彼女がいった。彼らは舗装された道に沿って村を通り抜け、砂利道のところでハークウェイへと向きを変えた。やがて道は上りになり、雌馬は非常にゆっくりになるまでに速度を落とし、首輪を一生懸命引っぱりだした。モイラがいった。「さあ、ここからは降りて歩きます」艦長は彼女と一緒に馬車を降り、二人は雌馬の前に立って坂道を登った。潜水艦の息苦しさや、鋼鉄の船の生暖かいのに比べて、森の空気は彼には生きかえったかのように新鮮に思え、さわやかだった。）（2004. 4. 3.)
Striĉkov faris demandon al la aliaj. -- Kiu parolas ruse? La kaporalo Furgony anoncis sin. Multe ankaŭ li ne sciis, sed oni ne povis vendi lin pro plena malkompreno de tiu lingvo. Iam li servis ĉe rusa kamparano en la Samara-gubernio, kaj la filino de mastro instruis lin, dum nur la bona Dio gardis la ĉevalojn. Tiajn instruojn oni ne facile forgesas.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" （ストリチコフは別の連中にたずねた。「誰かロシア語を話すものは？」フルゴニー伍長が名乗りをあげた。彼もまた多くを知っているわけではないが、その言葉を全く知らないで自分を売り込むことは出来なかった。かって、サマラ県で彼はロシアの百姓のところで奉仕していたことがあった。親切な神様が馬を見守っていてくれている間だけだが、主人の娘が彼に教えてくれたのだ。そうやって覚えたものを忘れるのは容易ではない。）（2009. 1. 14.)
＊ gusto 〔名詞〕 @味、風味。A好み、趣味、嗜好（しこう）。B美的感覚、審美眼、趣味、センス。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'taste' に相当します。下例では「良い」という意味の形容詞 'bona' と合わせた合成語 'bongusta（味の良い、おいしい）' を動詞にしています。Baza E Radikaro では「口で味わう感覚＜甘い、苦い、酸っぱい、塩辛い＞（sento en la buŝo [dolĉa, amara, acida, sala])」です。昨日の nenio の用例に続く文章です。
La angla fantoma rakonto ne plu bongustis al mi. Mi preskaŭ opiniis, ke ĝuste ĝia legado allogis al mi iun laponan kolegon de la anglaj fantomoj.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （英国の幽霊の話はもはや私には少しも読みたいという意欲をかきたてなかった。私は、ほとんど、まさにその話を読んだおかげで英国の幽霊どもがラップランドにいる幽霊仲間の誰かを私に引き会わせたのではないかと考えかけていた。）（2006. 11. 2.)
"Sufiĉe! Mi toleris sufiĉe! De nun du minutoj sufiĉos por ĉiu movo. Do, faru vian movon en du minutoj aŭ malpli."
Baldaŭ la figuroj atake interpuŝiĝis kaj luktis kun tigra intenso, tiel ke gutoj da ŝvito ruliĝis sur la fruntoj de ambaŭ ludantoj.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （「もう沢山だ！ 俺はもう充分我慢した！ 今からはどの手も二分で充分だろう。だから、あんたの手を二分あるいはそれ以下で指せ」やがて駒が虎の勢いで攻撃せんと、押し合いへし合い格闘し始めた。それで、二人の棋士の額の上に汗がしずくとなって転がりだした。）（2010. 12. 25.)
guto 〔名詞〕 p. f. しずく。《「新選エス和」》 p. = 本義。 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'drop' に相当します。下例では複数語尾と目的格語尾がついています。Baza E Radikaro では「液体のつぶ；水滴（ero da likvo; akvero)」です。昨日の fajro の用例に続く文章です。
Subite mi sentis gutojn de larmo sur mia frunto, ŝajne ili falis de supre.
… "Malsata ŝtono" （突然、私は涙がポタポタと私の額の上に落ちてきたと感じた。上の方から落ちてくるようだった。）（2006. 5. 19.)
Sed lia filo siavice eniris:
- Mia patro, ekkriis Maximilien, kial do vi diris, ke la Faraono pereis? La ŝipgvatisto signalis ĝin, kaj ĝi, laŭdire, eniras la havenon.
- Miaj amikoj, diris Morrel, se tio estus vera, necesus kredi je Dia miraklo! Ne eblas! ne eblas!
Sed tio, kio estis efektiva kaj ne malpli kredebla estis tiu monujo, kiun li tenas en siaj manoj, estis tiu pagita bilo, estis tiu belega diamanto.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （（だが、）次にはいってきたのは（彼の）息子だった。「お父さん、」と、マクシミリヤンは叫んだ。「（なぜ）ファラオン号が沈んだんですって（沈んだなどとおっしゃったのです？）！ 見物台（艦船の監視人）があの船が見えたことを知らせています。もうすぐ港にはいってきます（港に入ってくるとみんなが言っています）。」「みんな、」と、モレル氏は言った。「もしそれがほんとうだったら、神さまのお示しくだすった奇跡と言わなければなるまい！ あり得ないことだ！ あり得ないことだ！」だが、動かしがたい事実であるとともに、どう考えいいかわからないのは、いま現に彼の手のなかにあるこの財布であり、支払済みの手形であり、それにまたみごとなダイアモンドだった。：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2012. 1. 17.)
gvidi 〔動詞〕 @ (iun (+ al io)) 導く、案内する。A (ion) 指導する。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ａランクの単語です。英国語の 'guide, show the way, lead' に相当します。下例では現在形の語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'montri al iu, kien iri aŭ kion fari' です。前回の favora の用例に続く文章です。
《Ah!》, ŝi diris kun infaneca voĉo. 《Eniru, eniru. Vi estas tre simpatia. Vere, Arturo estas tre bona, li ĉiam gvidas al mi simpatiajn personojn. Venu, venu. Demetu vian jakon. Pendigu ĝin sur la dorso de tiu seĝo, tie, ĉe l' fenestro.
… 'Promeso en obskuro' el "Promeso en obskuro (Manuel de Seabra)" （≪ああ！≫と、彼女は幼児のような声で言った。≪お入りになって、お入りになって。あなたはとてもお優しいです。本当、アーサーはとてもいい人です。彼はいつも私のところへ優しい人を連れてきます。いらっしゃい、いらっしゃい。上着をお脱ぎになって。そこの、窓のところにある椅子の背にかけておかれたらいいわ。）（2011. 2. 15.)
＊ gvidi 〔動詞〕 案内する； p. f. 導く。《「新選エス和」》 p. = 本義。f. = 転義。 …重要単語です。下の二例目では 'il-（装置を示す）' をつけ、 'boat-（船）' と合わせて合成語としています。'-ant（〜している人）' をつけた 'gvidanto' は「講習会の先生」のことですよね。Baza E Radikaro では「誰かに、どこへ行くか、あるいは、何をするかを示す (montri al iu, kien iri aŭ kion fari)」です。昨日の respekti の用例に続く文章です。
Li gvidis la boaton trans la fiŝreton; la reto subakviĝis kaj la boato povis transiri, sed la longa boatgvidilo enkaptiĝis en la reto.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （彼（船長）は魚網の上を横切るように船を進めた。網は沈み、船は横切ったが、船の長い舵が網にからまった。）（2005. 7. 7)
Ĉirkaŭ la parcelo ĉio kreskis nezorgite kaj memorigis lin pri ilustraĵo de perdita templo englutita de invadanta ĝangalo. Inter la floroj herbaĉoj abundis dense kaj fortike kaj prezentis al li mokan defion.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （その一画の周囲にはあらゆる物が手入れをされないまま育っていて、彼は張り出してきたジャングルに飲み込まれ廃墟となった寺院の挿絵を見た思いだった。花々の間には頑強な雑草がびっしりと繁茂していて、彼に嘲り笑いながら挑戦をいどんでいた。）（2009. 6. 5.)
＊ ĝardeno 〔名詞〕 庭園；（花・果樹・野菜などの）園。《「新選エス和」》 …重要単語です。植物園、動物園はそれぞれ 'botanika ĝardeno', 'zoologia ĝardeno' です。ついでに覚えましょう。Baza E Radikaro では「（食用、あるいは、飾りとして）植物を育てている、家の近くの場所 (loko apud domo, kie oni kreskigas plantojn (por manĝo aŭ por ornamo))」です。昨日の memori の用例に続く文章です。
Kiam la veturilo eniris ĝardenan korton ĉirkaŭatan de muro antaŭ duetaĝa domo, la kantado de Sasivusan haltis.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （馬車が二階家の前の、壁で囲まれた菜園のある中庭へ入ったとき、サシヴサンの歌が止んだ。）（2005. 9. 15.)
＊ ĝemi 〔動詞〕@うめく；うめきながら言う。A〔うめくような〕低い声を出す、音を出す。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'groan, moan' に相当します。下例では語尾を '-o' に変えて名詞としています。Baza E Radikaro では「痛みの感じを不明瞭な音で表す （esprimi dolorajn sentojn per neklaraj sonoj)」です。先週末の rigida の用例に続く文章です。
Striĉkov foriris. El Mihok eliĝis la ĝemo de plifaciliĝo. -- Dank' al dio kaj Sankta Antonio! Mi jam timis, ke denove mi devos promesi kelkajn kandelojn al tiu postulema sanktulo por saviĝo... Cetere lia severa aspekto ne harmonias kun lia milda voĉo. Tiuj rusoj estas absolute nekompreneblaj! Mia leŭtenanto Petroff ĉiam ridas kaj leonvoĉe hurlas, tiu ĉi havas kortremigan mienon, sed mildan voĉon.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" （ストリチコフは行ってしまった。気が抜けてミホックがうめき声を漏らした。「神様と聖アントニオ様のおかげだ！ 私は救ってくださるならいくらかのロウソクを捧げますと、あの注文の多い聖人様にもう一度約束しなければならないと、初めから恐れていたんだ... それに、あの人の厳しい様相はあの穏やかな声と結びつかないよ。ああいったロシア人達は全く理解できない！ 私の仕えるペトロフ中尉はいつも笑っていて、ライオンのような声で吠えるし、こちらは心臓を縮み上がらせるような顔をしているが、声は穏やかなんだ」）（2009. 1. 20.)
＊ ĝemelo 〔名詞〕 ふたご。《「新選エス和」》 … Ĝ〜oj とすると、「ふたご座」。すべての戦争に反対して、下の例文を。 -Klopodu ĝojigi min, Mitko, vi ja scias, ke nur ŝi restis al mi... Mi nur volas scii, ke ŝi estas viva kaj sana... La leterportisto pasis plu, kunportante la malĝojan rigardon de la maljuna virino, kiu perdis tri filojn en la lasta milito, la patrolanda. Li rememoris la tagon, kiam li alportis al ŝi leteron, per kiu oni sciigis al ŝi pri la heroa morto de la du belaj ĝemeloj, pereintaj en la sama tago... Kaj poste, ilia pli aĝa frato mortis en la hospitalo, grave vundita... (-私を喜ばせて、ミッコ。私にはあの子だけが残されたのを知っているでしょう。私は、あの子が元気でがんばっているのを知りたいだけです。郵便配達夫は、この前の母国の戦争で3人の息子をなくした老婦人に、さびしそうに見守られながら、さらに歩いて行きました。彼は、2人の美男子だった双子たちの英雄的な死を知らせる手紙を彼女に届けた日を思い出しました。彼らは同じ日になくなったのです。そして、そのあと、重症を負っていた長男も病院でなくなったのでした）（2003.3.26)
＊ ĝeni 〔動詞〕 @ (ion, iun + -i) じゃまする、妨害する、迷惑をかける、うるさがらせる、気を使わせる。A (sin) 遠慮する、気を使う；困る。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'inconvenience, disturb, embarrass, hamper' に相当します。下例では命令形の語尾がついています。Baza E Radikaro では「（ちょっとばかり）人のじゃまをする （(iom) malhelpi al iu])」です。昨日の membro の用例に続く文章です。
"Dankon, sed tio ne estos necesa," li timeme diris. "Ne ĝenu vin. Mi facile kapablas tion fari."
"Laŭplaĉe," ŝi respondis iom vundite kaj la anguloj de ŝia buŝo tremetis. "Mi volis nur helpi," kaj ŝi formarŝis iom abrupte en la domon, sed skuiĝo de la kurtenoj indikis, ke ŝi daŭre interesiĝas pri la tasko.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「ありがとうございます、でも、その必要は無いでしょう」と、彼はおそるおそる言った。「気を使わないでください。私にはそんなことはたやすいことですよ」「どうぞお好きなように」彼女は少し傷つき、口の端を少し震わせながらそう返事した。「ちょっとお手伝いしようと思っただけですわ」と言って、少し慌てた様子で家のほうへと去って行った。しかし、カーテンが揺れているので、彼女がまだ仕事の成りゆきに関心を持っていることは明らかだった。）（2009. 7. 15.)
ĝeni 〔動詞〕 厄介をかける、うるさがらせる。《「新選エス和」》 … 大事な動詞です。"Ne ĝenu min!"（私を困らせないで！）など。 Plia ekzemplo kiel esperanto povas ĝeni familian vivon estas knabino kiun mi renkontis en Budapeŝto. Ŝia patro laboris longan tempon por esperanto-asocio. Kiam en lernejo la infanoj estis petitaj paroli pri la profesioj de la patro, ŝi ĉiam evitis la vorton esperanto: "li laboras por kultura asocio". Alikaze ŝi estus devinta pene klarigi ĉion kaj eble defendi la patron kontraŭ mokoj. … el "Esperanto sen mitoj (dua eldono)" (私がブダペストで会った少女の場合も、どんなにエスペラントが家族の生活を悩ましくするかのもう一つの例です。彼女のお父さんは長いことエスペラント団体で働いていました。学校で、お父さんの職業について話すようにと言われた時には、その子はいつも「お父さんは文化団体の仕事をしています」と答えて、エスペラントという言葉を使わないようにしていました。そうでないと、その子はながながと説明しなくてはいけない羽目になり、しかも、おそらく、お父さんが笑いものにされないようにしなければならなかったことでしょう。）（2003.9. 13)
＊ ĝenerala 〔形容詞〕@全体の、全般的な。A世間一般の；公共の。B一般的な；さまざまな。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'general' に相当します。下例では対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「しばしば、多くの場所で見られ、聞かれ、される；種々のグループ、カテゴリーに同じように適応できる （ofte kaj multloke vidata, aŭdata, farata,...; same aplikebla al pluraj grupoj, kategorioj,...)」です。昨日の ekspedi の用例に続く文章です。
Petroff jam bonege parolis la anglan lingvon kaj ankaŭ Mihok rekonis en sia leŭtenanto la ĝeneralan bonkorecon de la rusoj kaj flameman entuziasmon por belo kaj bono. Li decidis konfesi sian kulpon, se venos bona okazo.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （ペトロフはもうとても達者にその英国語（訳注：ミホックが英国語と偽って教えたエスペラントのこと）を話した。ミホックはまた自分の中尉閣下にロシア人に普遍的な善良さと、美や善に対する燃えるような情熱を認めていた。彼は良い機会が訪れたら、自分の犯した過ちを告白しようと決めた。）（2008. 11. 1.)
＊ ĝentila 〔形容詞〕＜社会の常識や作法に従順な＞礼儀正しい、礼節をわきまえた；ていねいな。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'polite, courteous' に相当します。Baza E Radikaro では「一般的に受入れられた規範、社会的に受入れられた「よい行い」に従ってうまく振舞っている (bone kondutanta laŭ ĝenerale akceptataj normoj, laŭ socie akcepteblaj "bonaj manieroj")」です。昨日の transistoro の用例に続く文章です。
Li alparolis min seke kaj senemocie, sed tre ĝentile. "Mi dezirus informi vin, ke laŭ la regularo de la muzeo, estas malpermesite fari bruon en la salonoj." Poste, ŝanĝante sian voĉtonon, li aldonis: "Rigardu la aliajn vizitnatojn, kiel ili silente staras antaŭ la pentraĵoj kaj atente ekzamenas ilin."
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" （彼は、無味乾燥で感情抜きだがそれでいて大変ていねいに私に話しかけてきた。「私は、美術館の規則でサロンにおいて騒音をたてるのは禁じられている、とあなたにお知らせしたいと思います」それから、彼は声の調子を変えて付け加えた。「ほかの参観者の皆さんをご覧ください。皆さん、何て静かに絵の前に立っておられることでしょう、そして、絵を吟味なさっていることでしょう」）（2007. 11. 23.)
＊ ĝermo 〔名詞〕 [生物学] 胚（はい）；幼芽； f. めばえ、たね。《「新選エス和」》 f. = 転義。 … 英国語の 'germ' に相当します。'r' の発音をエスペラントでははっきりと加えます。Baza E Radikaro では「（成長や進化のあと）動物、植物などになる物；あるものの始まりの要素；病気をもたらす小さな物（io, kio fariĝos (post kreskado kaj evoluado) besto, planto,...;komenca elemento de io; etaĵo kaŭzanta malsanon)
」です。一昨日の kaŭzo の用例に続く文章です。
Sed ekzistis kaŭzo, kial la semoj ne ĝermis; la beroj efektive troviĝis sur la ligna lito de la sinjoro; kaj kiam la knabineto kliniĝante estis serĉanta necertan imagobjekton, tiam la sinjoro bone kaŝis sian ridemon kaj kun serioza mieno elektadis beron post bero kaj kun frandemo manĝis ilin.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （でも、種から芽が出なかった訳があった。ベリーは実はその若者の木のベッドの上にあった。そして、少女がうつむいて確信をもてないままあるかもしれないと思ったものを探している時に、若者は笑いたくなるのをうまく我慢し、まじめな顔をしてベリーを次々と選んではおいしそうに食べていた。）（2004. 9. 28.)
Ne plu eblis dubi, la atesto de liaj sensoj ja pruvis tion kaj dekmil personoj kontribuis al tiu atesto.
Ĉar Morrel kaj lia filo interkisis sur la ĝeto sub la aplaŭdoj de la tuta urbo atestanta tiun miraklon, viro, kies vizaĝo estis duone kovrita de nigra barbo, kaj kiu, kaŝita malantaŭ la budo de gardosoldato, rigardis tiun scenon kun kormoliĝo, murmuris tiujn vortojn:
- Estu feliĉa, nobla koro; estu benata por la tuta bono, kiun ci faris, kaj kiun ci ankoraŭ faros, kaj mia dankemo restu en ombro same kiel cia bona faro.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （もはや疑う余地はなかった。眼が、耳が、（実際、彼の感覚がそれを）証明してくれているのだった。そして、一万の人々がその証明を裏書していた。このふしぎなできごとを目のあたり見た全市の人々の喝采の裡にモレル親子が（突堤の上で）抱き合っていたとき（口づけを交わしていたので）、監視人の小舎の小かげから、さも感動しきったようすでこの情景をながめていた、半ば黒いひげで顔の蔽われている一人の男の口から、次のようなつぶやきがもれた。《気高い心の持ち主よ、幸福にお暮らしなさい。あなたが過去でなされた、また未来においてもなされるであろう善行の恵みをお受けなさい。そして、このわたしの感謝の心も、あなたの善行と同じように、どうか表面に表われないものでありますように。》：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2012. 1. 20.)
＊ ĝise 〔副詞〕 これまで。 … ĝis（〜まで）に、副詞の語尾 -e- をつけたのに初めて出会った。なんと便利！ Tiu speco de pantalono, populara en la tuta mondo, ĝise ne havas stabiliĝintan nomon en Esperanto. Krom la preferata de ni ĵinso, oni uzas ankaŭ ĝinso, ĵinzo, ĝinzo, kaj bluĝino. (世界中でポピュラーなズボンの一種で、これまでのところ、まだエスペラントで決まった言い方はない。私どもが好んで使う ĵinsoの他に、ĝinso、ĵinzo、ĝinzo、および bluĝino がある）（2002.12. 3)
＊ ĝoji 〔動詞〕 喜ぶ、うれしがる。《「新選エス和」》 … 重要単語です。下例では '-eg'（巨大を示す）あるいは 'mal-'（正反対を示す）をつけて使っています。Baza E Radikaro では「何かに大変良い感じを抱く；何かのおかげで幸せである（havi tre bonajn sentojn pri io; esti feliĉa pro io)」です。昨日の pensi の用例に続く文章です。
Sahibo koleris pri Sasivusan kaj kompreneble ĝojegis pro la konduto de la afergvidisto. Li ankaŭ malĝojis pro tio, ke li punis la afergvidiston en momento de ekscitiĝo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （サヒボはサシヴサンのことで腹をたて、実務指導者の行動に対してはもちろん大喜びした。彼はまたあの時興奮のあまりに実務指導者に罰を与えたことを残念に思った。）（2005. 1. 14.)
＊ ĝui 〔動詞〕 @楽しむ。A＜利益や恩恵を＞受ける、享受する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'enjoy' に相当します。下例では名詞に変え対格語尾をつけています。Baza E Radikaro では「大きな喜びを感じる （senti grandan plezuron)」です。昨日の facila の用例に続く文章です。
"Mi scias, Bartolomeo, ke vi havas malmulte da tempo, por manĝi tagmeze, do, mi ekiros, kaj atendos vin proksiman semajnon. Ne forgesu manĝi torton. Havu ĝuon."
"Dankon, s-ino Tonkins."
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「お昼は食べる時間があなたにはあまりないということは分かっていますわ、バーソロミューさん。だから、私は失礼します。そして、次の週、お待ちしていますよ。トルトを食べることをお忘れにならないでね。味わってくださいね」「ありがとうございます、トンキンスさん」）（2009. 11. 13.)
ĝui 〔動詞〕 味わい楽しむ、享有する、享受する。《「新選エス和」》 … 英国語の enjoy に相当します。似ているような似ていないような。Baza E Radikaro では、「大きな喜びを感じる（senti grandan plezuron)」です。昨日の prudenta の用例につづく文章です。 "Kaj vi vere deziras, ke mi portu mian flikaĵon kun mi?" "Mi neniam pardonos vin, se vi alvenos kun nur kelkaj paroj da ŝtrumpetoj, kaj diros, ke via piĵamo estas bona. Krome, Damo Hartman, ĝuos la flikadon de via kalsono. Ŝi ankoraŭ ne scias tion, kompreneble." "Mi akceptos vian vorton pri tio." … el "Sur la bordo" （「それで、本当に私の繕い物を持ってきて欲しいとおっしゃるのですね？」「たったの二、三足の靴下を持ってくるだけで、パジャマはどこも破れてなかった、などとおっしゃったら許しませんわ。それに、ハートマン夫人はあなたのパンツを繕うのを楽しみにしておられますわ。まだご存じないけど、まちがいありません」「あなたの言葉を信じることにしましょう」）（2004. 3. 22.)
＊ ĝusta 〔形容詞〕 正しい；適切な；ぴったりの。《「新選エス和」》 …重要単語です。下例のように副詞語尾をつけると「的確に；丁度」の意味になり、英国語の 'just' に相当します。Baza E Radikaro では「あるべき状態にある；間違いがない（tiel, kiel devas esti; senerara)」です。先週末の ekster の用例に続く文章です。
Sur la vojo li staris kaj pensadis kiel rekomenci la vovon. Ĝuste tiam aperis antaŭ li granda ĉevalveturilo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （彼は道の上に立って、生活をもう一度どのように始めようかとじっと考えていた。まさにその時、彼の前に大きな馬車が現れた。）（2005. 8. 23)
＊ haki 〔動詞〕(ion) @〔おのなどで〕たたき切る、＜まきを＞割る。A＜転義＞〔おので割るように〕傷つける、壊す。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'chop, hew' に相当します。下例では「動作・行為の継続・反復」を示す接尾辞 '-ad' をつけ名詞とし、対格語尾をつけています。Baza E Radikaro では「割ることによってバラバラに切る (per fendado dispecigi)」です。昨日の taso の用例に続く文章です。
-- Kaj nun vi ne restu sidanta tie ĉi -- deklaris Stina, kiam li estis trinkanta la lastan guton el sia taso. -- Hodiaŭ vi devas nepre fini la hakadon, ĉar ni bezonas vin por aliaj laboroj. Li nenion respondis al tiu admono sed levis sin, surmetis jakon kaj ĉapelon kaj prenis paketon kun kelkaj buterpanoj por la matenmanĝo.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （「それで、あなた、そこにずっと座っていないでね」と、彼が自分の器から最後の一滴を飲み干しているときに、スティナが言い放った。「今日は、あなた、きっとあの薪割りを終えてくださいね。私たちはあなたに別の仕事をしてもらいたいのだから」 彼はその叱責に何も答えずに、立ち上がり、上着を着て帽子をかぶり、朝食に出されたバターつきのパンが幾枚か入った小箱を手にとった。）（2007. 12. 6.)
＊ halti 〔動詞〕 （立ち）止まる、〔動きが〕停止する。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｂランクの単語です。英国語の 'stop, halt' に相当します。下例では過去形にして使っています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'ĉesi moviĝi, iri, agi; interrompi sian iradon aŭ veturadon; (provizore) ne plu iri aŭ veturi' です。昨日の kabineto の用例に続く文章です。
Li haltis sojle de la pordo. Villefort rigardis lin kvazaŭ li havus iom da malfacileco por rekoni lin. Fine, post kelkaj sekundoj da ekzamenado kaj silento, dum kiuj la dignoplena ŝipekipisto turnis kaj returnis sian ĉapelon en la manoj:
- S-ro Morrel, mi kredas? diris Villefort.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （彼は戸口で立ち止まった。ヴィルフォールは、さも誰であるか思い出せないといったようすで船主を見た。やがて、（威厳を保った）船主が手のなかで帽子をいじくりまわしているあいだ、しばらく黙ってじろじろながめていたあとで、「モレルさんでしたな？」と言った。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第13章 百日政治。カッコ内はエスペラント版にあって、山内訳にないもの。）（2011. 3. 30.)
halti 〔動詞〕 止まる。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'stop, halt' に相当します。「場所」を示す接尾辞 '-ej' をつけた 'haltejo' は「停留所」です。下例では「無」を示す接頭辞 'sen-' をつけ、さらに副詞語尾をつけて「休みなしに」の意味にしています。Baza E Radikaro では「動く、行く、行動することを止める；歩行、あるいは、旅行を中止する；(一時的に）もうこれ以上行かない、あるいは、旅行しない (ĉesi moviĝi, iri, agi; interrompi sian iradon aŭ veturadon; (provizore) ne plu iri aŭ veturi)」です。先週末の bati の用例に続く文章です。
La tutan nokton la ventego kaj la pluvado daŭris, kaj ŝi senhalte pentadis kaj ploris. Mi ankaŭ malĝoje travagadis la mallumajn ĉambrojn.
… "Malsata ŝtono" （一晩中、暴風と豪雨が続いた。そして、彼女は悔い、かつ、泣いた。私もまた悲しくなって薄暗い部屋から部屋へとさまよい続けた。）（2006. 5. 31.)
＊ haro 〔名詞〕 毛；毛髪。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'hair' に相当します。複数語尾をつけるか、二番目の例（同種の集団を示す接尾辞 '-ar' をつけた）のようにしないと「一本の毛」の意味になってしまいます。Baza E Radikaro では「人、あるいは、ある種の動物の皮膚の上に生える糸状の物（人間の場合は頭の上に沢山の毛が生えているので、'hararo' が通常「頭髪全体」の意味となる）(fadenoforma kreskaĵo sur la haŭto de homo aŭ de iuj bestoj (ĉe homoj multaj haroj kreskas sur la kapo, tial pri homoj "hararo" kutime signifas "ĉiuj kapharoj kune")）」です。昨日の fenestro の用例に続く文章です。
Mi staris tie konsternita, nevidante iun. Mi tiel ekscitiĝiis, ke miaj haroj ekstaris. Mi ankaŭ eksentis odoron de milda malnova parfumo uzata en hararo.
… "Malsata ŝtono" （誰一人見られず、私は茫然自失の状態でそこに立っていた。ひどく驚いたので、私の全身の毛が立った。私は、また、頭髪につける穏やかな古代の香水の香りを嗅ぎとった。）（2006. 1. 18.)
＊ harmonio 〔名詞〕 [音楽] 和声；調和； f. 和合。《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。英国語の 'harmony' 、カタカナ語の「ハーモニー｣に相当します。下例では前置詞 'kun' と共に「〜に調和する」という意味の動詞とし、過去形に変化させて使っています。Baza E Radikaro では「耳に心地よい音の組み合わせ；部分をうまく整え、全体として気持ちよい (kombino de sonoj agrabla por aŭskulti; plaĉa aranĝo de la partoj de tuto)」です。先週末の vespero の用例に続く文章です。
Mi fariĝis heroo de malnova neskribita historio kaj tial la moderna vestaĵo ne harmoniis kun mi.
… "Malsata ŝtono" （私はまだ書かれていない昔話の主人公になった。そして、それゆえこの現代風の衣服が自分に合わなくなった。）（2006. 3. 7.)
＊ hasti 〔動詞〕 急ぐ、せく、急いで行く〔走る／行動する〕。《「エスペラント日本語辞典」》 … ランク外の単語です。英国語の 'hurry, make haste' に相当します。下例では「無」を示す接頭辞 'sen-' をつけ形容詞として使っています。昨日の eduki の用例に続く文章です。
Trompite de tiu senhasta babilado, preskaŭ nevole, li sin lasis gvidi. Konsciis supreniron laŭ ŝtuparo. Pordo malfermiĝis. 《Eniru, bonvolu! Josefa, Josefa, mi portas al vi sinjoron. Ĉu vi aŭdas? Li estas tre simpatia. Ĉu mi enirigu lin?
… 'Promeso en obskuro' el "Promeso en obskuro (Manuel de Seabra)" （そんなせかされないおしゃべりにだまされて、ほとんど意思に反して彼は導かれるままついて行った。階段を上へと登っていることが分かった。戸が開いた。≪どうぞお入りください！ ヨセファ、ヨセファ、紳士をお連れしたよ。聞こえるかい？ この人はとても優しい人だよ。彼に入ってもらってもいいかい？）（2011. 2. 5.)
hasti 〔動詞〕 いそぐ 。《「新選エス和」》 … 下の用例では、副詞の語尾 -e がつきました。昨日の solena の用例に続く文章です。 "Nun estas certe plej sekure foriĝi", diris la Muminpatro maltrankvile. Ili haste regrimpis sur la verandon kaj kaŝiĝis sub la tablo. Nenio okazis. Iom post iom ili timeme ekrigardis tra la fenestro. … el "Muminvalo" (「ぼくらは、そろそろひきあげたほうがいいと思うね。」と、ムーミンパパが心配そうにいいました。みんなはベランダにもどると、ドアにかぎをかけて、テーブルの下にもぐりました。でも、なんにもおこりません。しばらくたってから、みんなはこわごわと、まどからのぞいてみました。（「いそいで」というここで取りあげた単語が抜けるなど、エスペラント訳と違うところがあり原文を知りたいところですが、面白いと思い
スウェーデン語からの山室 静訳をそのままのせました））（2003.11. 10)
＊ hati 〔他動詞〕 malamegi (とても嫌う) 《PIV; 「新選エス和」には出ていない》。 …はじめはミスプリントかと思った。英語の hate (嫌う）に由来？ Mi hatas neologismon.(私はネオロギスモは嫌いだ） (2002.11. 2）
＊ haŭto 〔名詞〕 [解] 皮膚；f. 上皮。《「新選エス和」》 … 重要な単語です。Baza E Radikaro では「人、あるいは、動物の体の表面；物体の外層（la surfaco de homa aŭ besta korpo; la ekstera tavolo de io)」です。下例では、brun(a)-「かっ色の」をつけて合成語としています。昨日の konscii の用例につづく文章です。
-- Sed mi prezentos al vi alian ekzempleron de mia kolekto, -- mi reprenis la rakonton, jam kuraĝigita per la granda intereso, kiun la brunhaŭta amikino montris por mia kolekto. -- Okazis tio en alta montaro. Kune kun kelkaj amikoj mi troviĝis en tendaro, en valeto inter neĝaj pintoj. Pro la alteco ni ĉiuj sentis iom da sufokiĝo, kiu ne permesis al ni dormi.
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" （「でも、おじさんは君におじさんのコレクションの他のを紹介しよう」その褐色の肌をした女の子が、私のコレクションに大きな興味を示したことに勇気づけられて、私は再び話はじめた。「今度のは、高い山々に登っていたときのことさ。雪を頂いた山々に囲まれた小さい谷にテントを張って、ニ、三人の友達と一緒にいたんだ。高いところにいるもんだから、おじさんたちは皆少しばかり息苦しくて、なかなか寝られなかったんだ」）（2004. 6. 5.)
＊ havi 〔動詞〕@ (ion (+ie))（現に）所有している、身に付けている。A (ion) 〔多少とも抽象的なものを〕持っている、所有している。B (ion) 〔感情、感覚を含め、あるものを体の一部として〕持っている。C (ion) 〔所有というより話者と対象との種々の関係を表す〕…がある、…がいる。D (ion) 〔目的語と共に動詞相当表現を作る〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'have' に相当します。下例では「中に、中へ」を示す接頭辞 'en-' をつけ「内容、中身」を意味する名詞としてして使っています。いずれも対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「所有している；と一緒である；なしではない） (posedi; esti kun; ne esti sen)」です。昨日の proporcio の用例に続く文章です。
"Kaj ankaŭ la enhavon de la pentraĵo," tuj aldonis Don Ramon, kaj li ripetis sian aserton: "Ĉiu artverko havas kaj supraĵan aŭ eksteran enhavon, kaj kaŝitan aŭ internan enhavon."
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" （「そして、絵画の内容のこともです」と、ドン・ラモン教授は即座につけくわえた。そして、彼は自身の主張をくり返した。「どの芸術作品も表面的な、あるいは、外面的な内容と、隠れた、あるいは、内面的な内容を兼ね備えています」）（2007. 9. 29.)
＊ haveno 〔名詞〕 @港。A《転義》避難所、安全で落ちつける場所。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'harbor, harbour' に相当します。下例では対格語尾がついています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'ŝirmita loko por en- kaj elŝarĝado de ŝipoj' です。昨日の akurata の用例に続く文章です。
Morrel ektremis kaj ekrigardis tiun, kiu tiel parolis al li kun ankoraŭ pli da memfido ol li ĝis nun montris.
- Al demandoj starigitaj kun tia sincereco, li diris, necesas doni sinceran respondon. Jes, sinjoro, mi pagos se, kiel mi esperas, mia ŝipo atingos sian havenon, ĉar ĝia alveno redonos al mi la krediton, kiun forprenis de mi sinsekvaj akcidentoj, kies viktimo mi fariĝis; sed se malfeliĉe la Faraono, tiu lasta ebleco, je kiu mi kalkulas, mankus al mi...
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （モレル氏はおののいた。そして、いままでの自分以上の確信をもって、こんなふうに話を進めていく相手の顔をじっと見つめていた。「そう打ちあけてのおたずねを受けますと、こちらも打ちあけてお答えしなくてはなりますまい。」と、彼は言った。「さよう、もし、わたしの希望しているように、船が無事にもどりましたら、お支払いいたすこともできましょう。船さえはいりましたら、次から次の災難で、わたしから離れて行ってしまった信用をとりもどすこともできましょうから。しかし、不幸にしてあのファラオン号が、すなわち、わたしの頼みにしている最後の綱が切れでもするようなことが（最後の可能性がなくなるようなことが）ありましたら...」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 7. 6.)
＊ hazardo 〔名詞〕 偶然、まぐれ、一か八かの勝負。《「新選エス和」》 … 「たまたま一致した」といった感じで、使いでがある単語です。 La fakto ke unu militodio estis unumana kaj la alia unuokula probable ne estis pura hazardo - ja estas pli facile militi se oni povas agi nur je unu flanko, kaj eĉ pli se oni povas vidi nur unu flankon. … el "Mokrokalvo" (戦の神の一人が片手しかなく、もう一人は片目しかないという事実は、全くの偶然でもない−実際、一方面だけで戦えばよいのなら、そのほうがずっと簡単だし、ただ一面だけを見ることが出来るだけというのなら、戦はもっとずっと簡単なのだ。）（2003.8. 10)
＊ hazardo 〔名詞〕 偶然、まぐれ、一か八かの勝負。《「新選エス和」》 … 下例の batkuko が、どんなお菓子か分からず訳に困りました。杉浦明平さんも困ったのか、「さあ、わしがこらしめてやるぞ」と。用例は、昨日の konsterni の用例に続く文章です。 "Ĉi tie ja eĉ neniu troviĝas. Ĉu eble hazarde ke ĉi tiu lignopeco eklernis plori kaj plendi, kiel infano? Tion mi ne povas kredi. Ĉi tiu peco ja estas ligno ordinara por kameno, kiel ĉiuj ceteraj, kiuj, ĵetite sur fajron, boligas poton da fazeola supo... Aŭ eble? Iu kaŝis sin ene? Se iu kaŝis sin, despli malbone al li. Mi regalos lin per batkuko!" … el "La aventuroj de Pinokjo" (「ここには、人っ子一人いない。ひょっとして、この切れ端は、たまたま子供のように泣いたりわめいたりするのを覚えたのだろうか。そんなことは信じられないぞ。こいつは、ほかのと同じように暖炉の火の中に投げこまれて、インゲン豆のスープを煮立たせるための木切れだよ。でも、まてよ？誰かが木の中にかくれているのかな？もし、誰かがかくれているのなら、そいつはいよいよ覚悟するがいいぜ。お前を餅菓子のようにたたきつけてやるから。」）（2003.11. 24）
＊ heĝo 〔名詞〕 生け垣。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'hedge' に相当します。Baza E Radikaro では「植木で造った遮蔽物、柵 （barilo, ŝirmilo el plantoj)」です。昨日の pleto の用例に続く文章です。
Li trovis taskon kiel eble plej malproksime de la manĝejo-fenestro, kie dika heĝo funkciis kiel bastiono kontraŭ spionemaj okuloj. Kaj kiam venis la kvina horo, li lasis la pleton en la budeto kaj rapidis al sia aŭto, ne petinte sian salajron. Estis tro riske.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （彼は台所の窓から一番離れたところに仕事を見つけた。そこはこんもりした生垣が様子をうかがう目を避ける要塞の役目を果たしていた。そして、5時になると彼はトレーを小屋に置いたまま給料をもらうことなく自分の車へと急いだ。あまりにも危険が一杯だった。）（2009. 11. 6.)
＊ hejmo 〔名詞〕@ 家庭、自宅；生家。A〔社会福祉的な〕施設。B故郷、ふるさと。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'home' に相当します。下例では対格語尾がついています。ちなみに、「ホームレス」は 'senhejmulo' です。Baza E Radikaro では「自身の、あるいは、家族の住み家；家族の居留地 (la propra aŭ familia loĝejo; familia restadejo)」です。先週末の pomo の用例に続く文章です。
Li amas la hejmon, kiun li per propraj manoj kreis, kaj li vivus feliĉe tie, se ne estus tiuj du virinoj, kiuj estas frenezaj pro avaro kaj lamentemo. Turmenti lin kaj gardi mono estas ilia sola ĝojo. Kaj li ne povas defendi sin. Atakis lin maljunaĝo, tremetas la kapo, tremetas la manoj, forto mankas.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （彼は、自分の手で建てたその家を大切に思っていたし、そこでずっと幸せに過ごすことができたのだった。ただ、気狂いじみるほどにけちで愚痴っぽいあの二人の女がいなければの話だが。彼を苦しめ、お金を使わないことが彼女らの唯一の楽しみだった。そして、彼は自分を守ることが出来なかった。歳をとり、頭ががくがくし、手も震え、力も失せた。）（2007. 12. 18.)
＊ herbo 〔名詞〕 草。《「新選エス和」》 … 重要な基本単語です。Baza E Radikaro では、どんな説明をしているのでしょうか。「木部のない植物（planto sen lignecaj partoj)」です。なるほど。下例では -ar（同種の物の集団を示す）がついて「草むら」です。昨日の spekulativa の用例につづく文章です。 "Erpi la fekaĵon," ŝi diris, "la bovinajn rondaĵojn. Per jungilaro ĝi tiras ĉenan erpilon super la herbaro. Vi marŝas flanke de ĝi, kondukante ĝin per la kolbrido. Ni donos al vi stangon, per kiu ĝin frapi. Estas tre trankviliga okupo. Estas bone por la nervoj." "Mi certas pri tio," li diris, "sed por kio? Mi volas diri, kial vi faras tion?" … el "Sur la bordo" （「ふんを馬鍬でならすのです」と、彼女はいった。「あの雌牛たちの丸いのを。牧草地の上を、牛が引き具で鎖をつけた馬鍬を引っ張るのです。あなたは首輪を持ってその横を歩くのです。牛をたたく棒をお渡ししますわ。とても気が休まる仕事ですよ。神経にはとてもいいのです」「きっとそうでしょう」と、彼はいった。「でも、何のためです？ なぜあなた方はそんなことをされるのかという意味ですが」）（2004. 3. 17.)
＊ heredi 〔動詞〕 @ (ion + de iu) ＜物を＞＜人から＞相続する；受け継ぐ、継承する。A [生物] 遺伝的に受け継ぐ。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｃランクの単語です。英国語の 'inherit' に相当します。下例では能動態現在の語尾 '-ant' をつけ名詞（「相続人」）とし、複数語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'ricevi ion post morto de iu; ekhavi iujn ecojn, kiujn havas aŭ havis (unu el) la gepatroj aŭ geavoj' です。昨日の tenera の用例に続く文章です。
- Sinjoro, respondis Villefort, atingante la evitadon kun siaj kutimaj rapideco kaj memrego, mi estis monarĥisto kiam mi kredis la Burbonojn ne nur la legitimaj heredantoj de la trono, sed ankaŭ la elektitoj de la nacio; sed la mirakla reveno, kies atestantoj ni fariĝis, pruvis al mi, ke mi eraris. La genio de Napoleono venkis: la legitima monarĥo estas tiu, kiun oni amas.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「や、（あなた、）」と、ヴィルフォールは、例のすばやさと落ちつきとをもってうまく表面を作りながらそれに答えた。「そうですな、ブルボン王家が、ただ正当な王位の継承者であるばかりでなく、一ぽう、国民から選び挙げられたものであると信じて疑わなかった時代には、わたしも王党側に立っていました。しかし、お互いがこの眼で見たように、皇帝陛下が奇跡的に帝位に帰られた現在、わたしには自分の考えのまちがっていたことがわかりました。ナポレオン皇帝の天才が勝利を占めたのです。正当な君主とは、つまり愛される君主にほかなりません。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第13章 百日政治。）（2011. 4. 9.)
＊ heroo 〔名詞〕@英雄、勇士。A〔物語や芝居の〕主人公。B [ギリシャ神話] 半神、神人〔超人的能力を持ち、死後祭られる〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'hero' に相当します。下例では副詞に変えています。Baza E Radikaro では「並外れに偉大な行いをした人；物語や演劇などの主要人物 （homo kiu faris eksterordinare grandajn farojn; ĉefa persono de rakonto, teatraĵo,...)」です。昨日の lado の用例に続く文章です。
Mihok fervore ĉerpadis, kirlis la supon, ke la denso kaj suko egalkvante miksiĝu. Mihok povus aserti, ke li heroe plenumis sian modestan devon, ĉar ĉe ĉiu ĉerpo li ĉiam pli kaj pli luktis kontraŭ la larma kompato, kiu tordis lian koron.
… Naŭa Ĉapitro de "Sur sanga tero" （ミホックは実と汁が均等に交ざるようにスープを一心にかき混ぜ、注ぎ続けた。ミホックは自分のささやかな義務をヒロイックに努めたと断言できるだろう。というのも、彼は注ぐたびにますます強くなり、自分の心を苦しめ涙を流さずにはいられない同情と戦っていたからだ。）（2008. 12. 26.)
Li sukcesis spasme spirĝemi:
"Mi ĵus atingis la ĉapitron: 'Ŝakmato en la Arkto -- Ŝakĉampiono de la Mondo!'"
La fingro de la ĉasisto firme rekaptis lian gorĝon. Partridge ne povis spiri. Ĉio nebuliĝis. Ŝakmato paŭzis, dum li digestis la signifon de tiu neheroldita proklamo.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （彼は痙攣しながらもうめき声だがうまく声をあげることできた。「私はちょうど今『北極のチェックメイト氏、チェスの世界チャンピオン！』の章に取りかかったところだよ」猟師の指が彼ののどを再び強く捕らえた。パルトリッジは息をすることができなかった。あらゆる物がぼやけてきた。その前触れなしに為された宣言の意味を消化するのに要するしばしの間、チェックメイトは小休止した。）（2011. 1. 20.)
＊ heziti 〔動詞〕 ((-i)) ためらう、躊躇（ちゅうちょ）する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'hesitate' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では「定かでない；勇気がない；したら良いかしないほうが良いか分からない （ne esti certa; ne kuraĝi; ne scii, ĉu fari aŭ ne fari)」です。昨日の stato の用例に続く文章です。
"Antaŭ ol vi foriros, mi decidis dum la semajno, ke anstataŭ veni nur unu fojon en du semajnoj, plaĉus al mi, ke vi ĝardenumu ĉi tie unu fojon ĉiusemajne -- tio estas, se vi havus liberan posttagmezon."
Vere li volis trovi laboron por ankoraŭ unu posttagmezo, sed li hezitis, kiam ŝi ĵetis la proponon tiel abrupte.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「お帰りになる前に、この一週間かけて決めていたことですけど、二週間に一度の代わりに毎週一度庭の手入れに来ていただけたら私はうれしいなと。お暇な午後があなたにあればということですけど」本当は彼はもう一日午後の働き口を見つけられたらと思っていたが、そんな風に突然申し出られると彼はためらってしまった。）（2009. 8. 29.)
heziti 〔動詞〕 (-i) ためらう、躊躇（ちゅうちょ）する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'hesitate' に相当します。下例では能動態現在形の語尾 '-ant' をつけ形容詞に変えて使っています。Baza E Radikaro では「確信がもてない；勇気がない；するかしないか決められない （ne esti certa; ne kuraĝi; ne scii, ĉu fari aŭ ne fari)」です。昨日の supozi の用例に続く文章です。
Respondis Olivero per hezitanta, preskaŭ fuŝprononcita diro. "Mi bone scias, kion vi faris, kaj pri la fraŭdo kontraŭ la Komerca Banko, kaj pri la murdo de Laŭra Denton."
"Sed da provoj vi havas neniom, ĉu ne?"
Olivero ne respondis. Li lasis siajn palpebrojn duonfermiĝi.
… 'La lasta kazo de inspektoro Vikeri' de "Refoje krimnoveloj sep" （オリヴァーがためらいがちにもごもごした口調で返事した。「私は君が何をしたかを知ってる。商業銀行を相手にした詐欺事件も知ってるし、ローラ・デントン殺しもね」「しかし、証拠は何一つない、そうでしょ？」オリヴァーは返答しなかった。彼はまぶたを半分閉じたままにしていた。）（2009. 5. 2.)
heziti 〔動詞〕 ((-i)) ためらう、躊躇（ちゅうちょ）する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'hesitate' に相当します。下例では名詞にして使っています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'ne esti certa; ne kuraĝi; ne scii, ĉu fari aŭ ne fari' です。昨日の fremda の用例に続く文章です。
- S-ro Morrel estas en sia kabineto, ĉu ne, sinjorino Juliino? demandis la kasisto.
- Jes, almenaŭ mi kredas, diris la junulino kun hezito, antaŭe certiĝu, Coclès, kaj se mia patro troviĝas tie, anoncu tiun sinjoron.
- Anoncu min estus senutila, fraŭlino, respondis la Anglo, S-ro Morrel ne konas mian nomon. Sufiĉos, se ĉi tiu bonulo nur diros, ke mi estas la unua komizo de S-roj Thompson kaj French de Romo, kun kiuj rilatas la firmao de via patro.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「旦那様（モレルさん）はお室においででしょうね、お嬢さま（ジュリーさん）？」と会計係はたずねた。「ええ、いらっしゃるとおもうけれど、」と、娘はためらいながら答えた。「行ってごらんなさいな（前もって確かめて）、コクレス。そしてお父さまがいらしったらお客さまのお名前をお通じ申して。」「お名前をおっしゃってもだめでしょう、お嬢さま。」と、イギリス人が答えた。「モレルさんは、わたしを御存じないのですから。お父さまの商会と取引のあるローマのトムスン・アンド・フレンチ商会の番頭だと（この方が、ただ、）お伝えいただけたら結構なのです。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 6. 18.)
heziti 〔動詞〕 ためらう。《「新選エス和」》 … PIV には ne scii, ne esti certa, ĉu oni faros, diros ion, aŭ ne とあります。大事な動詞です。下の用例は、昨日の revi の用例に続く文章です。 "Jes, sed se...", hezitis la patro. "Tamen", diris la Munintrolo, "se Kristnasko koleriĝos, ni eble povos saviĝi sur la verandon." Kaj li turniĝis al la knutulo kaj diris: "Bonvole, ĉio ĉi estas via!" … el "Muminvalo" (「なに？ うん、しかし...。」パパはためらいました。「かまうもんか。」と、ムーミントロールがいいました。「もし、クリスマスがおこったら、ベランダにいればおそらく助かるよ。」それからかれは、はい虫のほうをむくと、こういったのです。「これみんな、きみたちにやるよ。」（スウェーデン語からの山室 静訳を参考に、エスペラント訳に合わせました））（2003.11. 8)
＊ hieraŭ 〔副詞〕@きのう、昨日。A〔比ゆ的に近い過去を表す〕少し前、つい先だって。B〔名詞として〕 = hieraŭo . 《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'yesterday' に相当します。Baza E Radikaro では「今日の前の日 （la tago antaŭ la nuna tago)」です。昨日の protekti の用例に続く文章です。
-- Sed kiel vi povis tiel forkuri de ni sen eĉ unu vorto? Vi ne povas imagi kiel ni teruriĝis kaj maltrankvilis por vi. Dum la tuta tempo ĝis hieraŭ ni ne dormis eĉ unu nokton kaj nur ploris.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （「でも、どうしてあなたは一言だって言葉をかけることなしにあんな風に私たちのところから出て行くことが出来たんでしょう？ あなたは私たちがどんなに驚いてあなたの事を思って不安になったか想像も出来ないでしょう。昨日までずうっと私たちは一晩すら寝られなくて、ただ泣いてばかりだったのよ」）（2008. 6. 19.)
＊ hipnoto 〔名詞〕 [医・心] 催眠。《「新選エス和」》 … 専門用語ですが、日常的にも、下例のように動詞の過去受動形としてよく使われる単語です。昨日の gapi の用例につづく文章です。
Mia frato, vidinte mian admiron, diris: -- Tiu, kiu sukcesas pasi sub la ĉielarko, ĉiam en la vivo sukcesos plenumi sian deziron! -- Li ŝajnis paroli serioze. Mi eĉ momenton ne dubis pri la vereco de lia aserto. -- Senvorte, kvazaŭ hipnotita, mi ekmarŝis en la direkto de la mirinda pordego. Mi rapidis tra la vilaĝa strato ne deprenante la rigardon de la ĉielo, kaj alveninte al la rando de la vilaĝo mi daŭris la marŝadon tra la vasta paŝtejo. Ŝajnis al mi, ke mi rapide alproksimiĝas al la arko de ĉiuj sukcesoj.
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" （私の兄は、私が感激しているのを見て、虹の下をくぐり抜けた人は、生涯、どんな望みもかなうんだ、と言ったのさ」「兄は、まじめに話していると思ったんだ。私は兄がいったことが正しいことをどんな時でも疑ったりはしなかった」「言葉をなくして、まるで催眠術にかかったようになって、私はその不思議な大きな大きな門の方へ歩きはじめたんだ。空から目を離さないようにして、村の通りを急いだのさ。そして、村のはずれを越えて、広い牧場を通りぬけ歩き続けたんだ。あるゆる望みがかなうというアーチに、ぐんぐん近づいているように私には思えたんだ」）（2004. 5. 26.)
…専門用語です。英国語の 'hypnotic sleep' に相当します。下例では「その状態へ変わらせること」を示す接尾辞 '-ig' をつけて「催眠術にかける」という動詞とし、その能動態過去形としています。昨日の tuj の用例に続く文章です。
Li ne respondis sed flankenpuŝis min. Kiel serpento hipnotiginta birdon fine ĉirkaŭas ĝin, same ankaŭ Meher Ali ree kaj ree ĉirkaŭis la kastelon.
… "Malsata ŝtono" （
彼は返事をせずに私を脇へ押しやった。鳥を催眠状態にしてしまった蛇が最後にその鳥の周りをぐるぐる回るのと同じように、メヘール・アリも何度も何度もその城の周りを回っていた。）（2006. 6. 7.)
＊ hipokampo 〔名詞〕 たつのおとしご。《「新選エス和」》 … もう長いことエスペラントを読んでいるのに、今、この生き物にはじめて出会いました。 Tuj kiam Fernando estis en la akvo, Eidila ekdancis, gracie kiel hipokampo sed pli deloge. (フェルナンドが海に入るとすぐ、エディーラはタツノオトシゴのように優雅に、でももっとなまめかしく踊りはじめました） (2002.11.12）
＊ hisi 〔動詞〕 帆を上げる、旗をかかげる。《「新選エス和」》 … mal- をつければ、その反対。典型的な例ですね。 La ĉebordaj urbetoj, super kiuj la anseroj vojaĝis, jam fermis siajn grandajn banejojn, malhisis siajn flagojn kaj fermis la grandajn somer-vilaojn. Neniu alia moviĝis, ol kelkaj maljunaj ŝipestroj, kiuj paŝis tienn-reen sur la varfoj sopire gapante al la maro. (ガチョウたちがその上を飛んでいた、海岸沿いにあるいくつかの小都市は、すでに大浴場を閉め、旗を降ろし、大きな夏の別荘も閉じていました。海をぽかんと眺めながら、船着場をあちらこちらと歩いている数人の年老いた船長さんたちをのぞいては、だれも動いているものはいませんでした）（2003.4. 17)
Sed kiam Napoleono revenis en Parizon kaj kiam lia voĉo ektondris ordonema kaj potenca, Danglars ektimis; ĉimomente li atendis la aperon de Dantés, Dantés ĉion scianta, Dantés minacanta kaj fortika por ĉiuj venĝoj; li tiam esprimis al S-ro Morrel sian deziron forlasi sian surmaran oficon kaj ricevis de li rekomendon por hispana negocisto, en kies entrepreno li enoficiĝis kiel traktanta komizo ĉe la fino de marto, tio estas dek aŭ dekdu tagojn post la eniro de Napoleono en Les Tuileries; li do foriris al Madrido kaj oni ne plu aŭdis pri li.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （だが、ナポレオンがパリに帰ってきたとき、そしてその声が堂々として力づよく響きわたるのを聞いたとき、ダングラールはなんだか空恐ろしくなってきた。彼は絶えず、あのダンテス、すべてを知っているダンテス、あらゆる復讐にかけて力づよく恐ろしいダンテスのあらわれてくることを考えていた。そこで彼は、モレル氏に向かって海上勤務をやめたいということを申し出た。そして、モレル氏の紹介で、或るスペインの商人に会い、三月の終わりに近く、すなわちナポレオンがテュイルリー宮殿に帰って十日乃至十二日の後に、注文取りとしてその店につとめることにした。そして、マドリッドへ行ってからは、そのまま消息を絶ってしまった。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第13章 百日政治。）（2011. 5. 10.)
＊ historio 〔名詞〕 歴史；史書；史学；＝ kariero（社会的経験）；物語。《「新選エス和」》 … 重要単語です。英国語の 'history' と同じように、例文のような「いきさつ」といった意味でもよく使われます。Baza E Radikaro では「生じた事（に関する話）（(rakontoj pri) tio, kio okazis)」です。昨日の ignori の用例に続く文章です。
Z a m i n d a r o tuj alvokis sian n a y e b'o n. -- Harakumar rakontis al sia mastro la tutan historion -- de komenco ĝis fino. Z a m i n d a r o estis ĉagrenita kaj diris: "Kial vi ne tuj donis buteroleon al la balaisto de Sahibo? Ĉu vi estus paginta por buteroleo el via patra kaso?"
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （ザミンダーロはすぐに自分の実務指導者を呼んだ。ハラクマールは自分の主人に全てのいきさつを--始めから終わりまで--話した。ザミンダーロは困ったあげく言った。「なぜ、お前はすぐサヒボの掃除人にバター油をやらなかったのだ。お前は父親の金庫からバター油の代金を払おうとしたのか＜この箇所の意味は、小生には不明です（おそらくベンガルの言い回し）＞」）（2005. 1. 6.)
historio 〔名詞〕 @歴史、歴史学。A一連の出来事、物語。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'history; story' に相当します。下例では複数語尾と対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「生じたこと（に関するお話）（(rakontoj pri) tio, kio okazis)」です。昨日の saĝa の用例に続く文章です。
La laponoj havas multajn malnovajn historiojn pri misteraj estaĵoj, kiuj loĝas en ilia sovaĝa lando -- eble mi renkontis iun el ili?
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （ラップの人たちは自分たちの土地に住んでいる不思議な生き物についてたくさんの古い言い伝えを知っている。おそらく、私はそれらの生き物のうちの何者かに出会ったのだろうか？）（2006. 11. 22.)
＊ hodiaŭ 〔副詞〕 きょう。 《「新選エス和」》 …重要単語です。ちなみに、「きのう」、「明日」は、'hieraŭ', 'morgaŭ' で、語尾が '-aŭ' とそろっています。それぞれ、形容詞語尾、名詞語尾がつけられます。Baza E Radikaro では「今現在の日；この日 (la nuna tago; ĉi tiu tago)」です。昨日の lito の用例に続く文章です。
La plej multaj ĉambroj de la kastelo ĉiam restis fermitaj kaj mi neniam antaŭe vizitis tiujn. Hodiaŭ mi ne povas klare diri, kiel mi dum tiu nokto sekvis tiun nevideblan alvokintinon silente kaj kun retenita spirado.
… "Malsata ŝtono" （この城の大多数の部屋はいつも閉じられたままで、私は今まで一度もそれらを訪れたことはなかった。 今現在でも私は、その夜、音を立てず息を殺して、その目に見えない私に呼びかけた女の後をどのようにしてついていったかをはっきり述べることは出来ない。）（2006. 2. 11.)
＊ hoko 〔名詞〕 @〔ものを引っ掛ける〕かぎ、ホック。A釣り針、 = fiŝhoko. B〔戸や窓の蝶番（ちょうつがい）の〕受け金、肘金（ひじがね）。C [スポーツ] 〔ボクシングの〕フック。D [音楽] 〔音符の〕符鈎（ふこう）、かぎ、旗。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｃランクの単語です。英国語の 'hook' に相当します。下例では語尾を変えて副詞として使っています。Baza E Radikaro では 'fiksilo en formo de "J" aŭ "L"' です。昨年末の akcidento の用例に続く文章です。
Duonhoro pasis. La strategio de Partridge ne povis kontraŭstari la superan scion de la pelĉasisto, kaj Partridge sciis, ke lia ŝanco estas senespera.
La manoj de Ŝakmato pugniĝis kaj la artikoj elstariĝis blanke. Liaj fingroj etendiĝis hoke. Videble en liaj pensoj ekflamis fajro kaj liaj okuloj dancis freneze.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （半時間たった。パルトリッジの戦略はその狩人の彼を上回る知識に対抗できなかった。そして、パルトリッジには彼が勝つチャンスは望むべくもないことが分かっていた。チェックメイトの手は握り締められ、関節が飛び出して白くなっていた。彼の指は伸びて鉤のようになっていた。彼の頭の中で炎が燃え盛っているのは明らかで、彼の目は狂ったように踊っていた。）（2011. 1. 12.)
- Kaj precize tiel! ja tio kaŭzis nian perdon. Post dudek horoj da tia skuado, ke pro tio la diablo ekarmiĝus, ekaperis fendo. 《Penelon, diris al mi la kapitano, mi kredas, ke ni dronas, oldulo mia; transdonu do al mi la rudron kaj iru al la holdo.》
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「（まさに）そのとおり！ それで、やられちまったっていうわけでさあ。悪魔が指図をしてるんじゃないかと思われるほど、二十時間がとこも、揺られたあげく、とうとう浸水をはじめました。『ペヌロン。』（と、船長が言いやした。）『沈むらしいぜ、さ、おれに舵をよこせ、そして船倉におりてみてくれ。』：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 8. 9.)
＊ homo 〔名詞〕 人間。《「新選エス和」》 …重要単語です。下例では '-id（子・子孫を示す）' をつけています。Baza E Radikaro では「（ホモ・サピエンス）；男性、あるいは、女性、あるいは、少年、あるいは、少女（(Homo sapiens); viro aŭ virino aŭ knabo aŭ knabino)」です。昨日の indiĝeno の用例に続く文章です。
Eble estas interese dronigi la boaton -- ni ne certe scias. Sed estas certe, ke la filo de eŭropano firme kredis, ke tiu ŝerco estas neniel puninda, kaj li imagis ke tiuj, kiuj perdis boaton kaj eble vivon, ne povas esti konsiderataj kiel homidoj.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （たぶん、その船を沈めてしまうのは面白いと思えたのだろう − 確かなことは私たちには分からない。だが、確かなことは、そのヨーロッパ人の息子がそのいたずらは決して罰せられることはないと強く確信していたこと、そして、船を失い、ひょっとすると命を失ったかもしれない人たちのことを、人の子などと彼が少しも思っていないということも確かなことだ。）（2005. 4. 21.)
＊ honori 〔動詞〕 尊ぶ、（栄誉・勲章などを）与える。《「新選エス和」》 … -ig をつけて、「表彰する、〜の功にする」としました。下の用例は、昨日の kosti の用例に続く文章です。これで、この挿話はおしまいです。 (Rilate Cedrik: la Gafsino faris orelpendaĵojn por sia filino el la topazoj kaj donis al Cedrik nigrajn butonokulojn anstataŭe. Snif retrovis lin, forgesitan en la pluvo, kaj reportis lin hejmen. La lunŝtono bedaŭrinde forpluviĝis kaj neniam estis retrovata. Sed Snif tamen daŭre pluamis Cedrik, nun vere nur pro amo. Kaj tio ja iel honorigas lin. -rimarko de la verkistino- ) … el "Muminvalo" (（セドリックについて：ガフサ夫人はあの黄玉をむすめの耳かざりにして、セドリックには、かわりに黒いボタンの目をいれてやりました。スニフは、セドリックがわすれられて雨の中にころがっているのを見つけて、家につれてかえりました。ざんねんなことに月長石は雨であらい流されてしまって、それきり見つかりませんでした。でも、スニフは、やっぱりセドリックをかわいがりつづけたのです。いまではただ愛するために愛しているだけでしたけれど。でも、おかげでスニフはおおいに評判を高めたのですよ。作者より）（山室 静訳を参考にして、エスペラント訳を和訳しました））（2003.10. 30）
＊ honti 〔動詞〕 (je/antaŭ/pri/pro io, -i/ke) 恥ずかしがる、恥じる。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'be ashamed' に相当します。下例では名詞にしています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'havi malbonan senton pro farado aŭ pensado de io malbona, malbela, malhonora,... aŭ pro nefarita devo' です。昨日の haveno の用例に続く文章です。
Larmoj ekaperis en la okuloj de la kompatinda ŝipekipisto.
- Nu, daŭrigis lia kunparolanto, se tiu lasta ebleco mankus al vi?
- Nu, daŭrigis Morrel, sinjoro, tio estas kruela por diri... sed jam kutimiĝinta al malfeliĉo, mi devos kutimiĝi al honto... nu, mi kredas, ke mi devos ĉesi pagi.
- Ĉu vi do ne havas amikojn, kiuj povas helpi vin en tiu cirkonstanco?
Morrel triste ridetis.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （哀れな船主の眼には涙が浮かんでいた。「では、」と相手はたずねた。「もしその最後の望みの綱が切れた（可能性がなくなった）ときは？...」「そのときは、」と、モレル氏はつづけた。「申しにくいことですが、すでに不幸には慣れております。恥というものにもなれなければなりますまい。そのときは、支払停止をせざるを得なくなります（なると思います）。」「こうした場合、あなたをお助けしようというお友だちでもおありではないのですか？」モレル氏は淋しく微笑した。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 7. 7.)
honti 〔動詞〕 恥じる。《「新選エス和」》 … 重要単語です。下例では「感覚・観念の具体化されたものを示す -aĵ」がついてます。適当な訳語を探すのが難しいですね。昨日の dungi の用例につづく文章です。 "Mi opinias, ke vi estas hontaĵo," ŝi diris. "Kion dirus la Admralo, se li scius tion? Li dirus, ke la 'Scorpion' bezonas alian ŝipestron." "Li ne povus ĝin vidi," li respondis. "Krom se li igus min demeti la pantalonon." "Ĉi tiu konversado estas neprofitdona," ŝi diris. "Kiom da paroj de ŝtrumpetoj vi havas en tiu stato?" "Mi ne scias," li diris. "Dum longa tempo mi ne esploris tiun tirkeston." … el "Sur la bordo" （「お手本にはなりませんね」と、彼女はいった。「提督がお知りになったら、何とおっしゃるでしょう。＜スコーピオン＞は、艦長を変えねばならない、と言われるかもしれませんわ」「彼に見られることはないですよ」と、彼が答えた。「私のズボンを脱がせないかぎりね」「そんな話、最低だわ」と、彼女がいった。「そんな状態の靴下を何足ぐらいお持ちですの？」「知りません」と、彼がいった。「あの引出しはもう長いこと調べていません」）（2004. 3. 9.)
＊ horo 〔名詞〕 @一時間、時間〔時間の単位、記号：h〕。A時刻；〔序数詞を伴って〕…時。B時法〔時刻表現の体系〕。C時期。D [キリスト教] 〔聖務日課の〕時課。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'hour; time of day' に相当します。Baza E Radikaro では「60分（時間の単位）；定冠詞をつけた場合：（現）時点 (60 minutoj [mezuro por tempo]; (la horo: la (nuna) punkto en tempo))」です。昨日の hundo の用例に続く文章です。
"Lasu la fuŝmajstron fintrinki sian koktelon," mi konsilis. "Ŝajnas, ke li jam komencis la duan botelon." Mildred, oscedante, informis la societon, ke jam alvenis ŝia kutima enlitiĝa horo.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （「失敗名人には自分のカクテルを飲み干させておけば良いよ」と、私は忠告した。「見たところ、すでに彼は二本目のボトルに手をつけたようだ」ミルドレッドはあくびをしながら、もう普段彼女が床につく時間になったと皆に告げた。）（2007. 6. 23.)
＊ horizonto 〔動詞〕 水平線；地平線；p. f. 視界。《「新選エス和」》p. = 本義。f. = 転義。 … 少し難しい単語です。Baza E Radikaro では「遠くから見た天と地の境界（La limo inter ĉielo kaj tero, vidata de malproksime)
」です。先週末の plori の用例に続く文章です。
La matena suno maltrankvila kaj ankaŭ la maltrankvilaj nuboj kvietiĝis posttagmeze; la naĝanta blanka nubaro kolektiĝis amase ĉe la horizonto kaj posttagmeze la malforta sunradio falis sur foliaron banitan de pluvakvo kaj ankaŭ sur la akvosurfacon de akvujoj, kaj la tuta naturo montriĝis mirinde brila.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （朝の移ろいやすかった太陽も、雲も、午後にはおだやかになった。漂っていた白い雲は群れとなって地平線にかたまっていた。そして、お昼を過ぎ、弱い太陽の光が雨にぬれた木の葉や水溜りの水面に当たって、まわりの自然が不思議なほどにキラキラと輝きだした。）（2004. 9. 22.)
＊ hortikulturo 〔名詞〕 園芸。《「新選エス和」》 … kulturo（耕作）に関係がないわけではありませんね。 Konklude: Georg mi vidas nur kiam li suprenvenas por la manĝo. Kaj vespere li estas laca. Jes, ankaŭ mi provis helpi lin en tiuj hortikulturaj kaj masonistaj laboroj. Sed baldaŭ mi laciĝis, enuis, rezignis. Ne, tio ne estas mia metio! (結論。彼が食事のために上にあがってくるときにしか、私はゲオルグに会えません。そして、夕方には彼は疲れています。そうです、私もまた、彼の園芸の仕事やら石積みの仕事を手伝ったりしました。しかし、まもなく私は疲れてしまい、退屈になってやめました。ちがうんです、それは私の仕事ではないのです）（2003.3. 9)
Silvia malfermis la buŝon, eble por riproĉi lin pro tio, ke li ne tute forlasis polican laboron dum sia enhospitaliĝo. Li tamen sukcesis paroli al la unua. "Ĉu vi permesas? Mi preskaŭ finis." Li formovis sian manon de sur la parolilo. "Tomaso, ĉu vi estas ankoraŭ tie?... Ĵus envenis mia edzino. Mi estis dironta, ke estus interese scii, kiel f-ino Denton pagis, aŭ intencis pagi, la ĉambron en la Reĝa Hotelo."
… 'La lasta kazo de inspektoro Vikeri' de "Refoje krimnoveloj sep" （シルヴィアはぽかんと口をあけた。おそらく彼が病院に入院しても警察の仕事から完全に離れたのではないことを非難してだったろう。それでも、彼は前者とうまく話すことができた。「許してくれるかい？すぐ済むんだ」彼は受話器を覆っていた手をどけた。「トーマス、まだそこにいるかい？...たった今家内が入ってきたんだ。私が言おうとしていたのは、ホテル・レージョの宿泊代をデントン嬢がどうやって払ったか、あるいは、払おうとしていたのかを知るのは面白いだろうということさ」）（2009. 4. 17.)
＊ hotelo 〔名詞〕 ホテル、旅館；[歴史] 〔17世紀フランスの貴族・富豪の広壮な〕邸宅。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'hotel' に相当します。Baza E Radikaro では「旅行者が（お金を払って）住むことが出来る建物 （domo, kie vojaĝantoj povas loĝi (kontraŭ pago))」です。昨日の starti の用例に続く文章です。
Ni akordiĝis ekveturi la postmorgaŭan tagon. Cunningham promesis veni je la sesa matene al mia loĝejo, kie Raffaele kaj mi atendos lin kun niaj paksakoj. Poste, ni rendevuos kun ges-roj Feldman en ilia hotelo.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （我々は明後日に出発することで一致した。カニンガムは朝6時に私の住んでいる所へ来ると約束した。そこではラファエルと私が荷物を詰めたバッグとともに彼を待つことになっていた。そのあと、我々はフェルドマン夫妻の泊まっているホテルで彼らと落ち合うことにした。）（2007. 2. 24.)
＊ humila 〔形容詞〕 謙虚な；卑下した：素直な。《「新選エス和」》 … 重要単語です。英国語の 'humble' に相当します。ちなみに、英国語の 'humiliate' が動詞で「恥をかかせる」です。エスペラントでは 'humiligi' です。英国語の単語の習得が大変なことが良く分かります。Baza E Radikaro では「得意になれない；他人の方がよりすぐれていると思う（malfiera; pensanta, ke aliaj homoj estas pli bonaj)」です。昨日の fremda の用例に続く文章です。
Harakumar kun kunigitaj manoj tre humile diris, ke li neniel povas eĉ pense tion fari, sed la balaisto petis ok funtojn da buteroleo por hundo kaj li opiniis, ke ne estos bone, ke hundo kunsumu tiom da buteroleo -- tamen li jam sendis virojn al diversaj lokoj por kolekti buteroleon.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （ハラクマールはもみ手をしながら、大いにへりくだって、自分は決してそんなことをしようとは考えもしなかった、でも、掃除人はイヌに8ポンドものバター油を欲しいと言ったのだが、イヌがそんなにも大量のバター油を食べるのは良くないというのが自分の意見だ-- とはいっても、自分はすでにバター油を集めるためにいろんな所に男たちをやってある、と言った。）（2004. 12. 9.)
＊ humoro 〔名詞〕 @気分、機嫌。A [医学] 体液〔血液・リンパ液・胆汁など〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Bランクの単語です。英国語の 'temper, mood, humour' に相当します。よく似た単語に 'humuro（ユーモア）' があります。Baza E Radikaro では「＜うれしい、悲しい、陽気な、陰気な、怒った、などの＞精神状態 (animstato [ĝoja, malĝoja, gaja, malgaja, kolera,...])」です。昨日の apetito の用例に続く文章です。
"Se nia kvarpieda amiko ne venos baldaŭ, ne restos eĉ paneroj por li," diris Jerry, enmordante dikegan pantranĉaĵon. Ĉiuj plengorĝe ridis. Dum la manĝado nia bona humoro revenis.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （「もし、われらの四足の友人がすぐやって来ないと、彼にはパンのかけらさえ残っていないことになるよ」と、分厚く切ったパンにかじりつきながらジェリーが言った。皆が腹を抱えて笑った。食事の間に、私たちに上機嫌が戻ってきた。）（2007. 6. 21.)
＊ hundo 〔名詞〕 @イヌ。A〔Hundo〕Granda [Malgranda] Hundo [天文] おおいぬ（こいぬ）座。《「エスペラント日本語辞典」》 …Aランクの単語です。英国語の 'dog' に相当します。下例では「女性・雌」を示す接尾辞 '-ino' をつけて「雌イヌ」の意味で使っていますが、もちろんここではののしりの言葉です。Baza E Radikaro では「人間のいる所にいる四足の動物（ほえ声は「ボイボイ」「ヴァウヴァウ」「エフエフ」） (kvarpieda besto ĉe homoj (bojas: "boj-boj", "vaŭ-vaŭ" aŭ "ef-ef"))」です。昨日の humoro の用例に続く文章です。
"Paul," kokete vokis Mildred, malfermante la pordon, "ĉu vi ne volas manĝi kun ni?" De sur la tegmento de la veturilo aŭdiĝis nur unu vorto: "Hundino!"
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （「ポール」と、戸をあけて思わせぶりにミルドレッドが声をかけた。「私たちと一緒に食事したくない？」車の屋根の上から一言だけが聞こえてきた。「メス犬め！」）（2007. 6. 22.)
Ĉe Petroff admiro sekvis la koleron kaj dubon. -- Vi scias legi. Tutje bonje vi scijas legi! Kijel, ke mi nje scijas? -- Vi forgesis verŝajne, sinjoro leŭtenanto, ke la angloj ne tiel skribas, kiel ili parolas. Ekzemple, ili diras: "Bonan matenon, sinjoro" kaj ili skribas "The Szentantalkam, segits meg!" (hungare: Sanktantonĉjo helpu min!) Ĉu vi komprenas? --
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （腹を立て疑いを抱いてもいたペトロフは今度は驚嘆した。「（君は読めるんだ。全くうまく読めるんだ。どうして、俺には読めないんだ？）」「おそらく、中尉閣下はイギリス人たちは話すようには書かないんだという事をお忘れになっているんです。例えば、彼らは＜〜さん、お早うございます＞と言いますが、書くときは＜The Szentantalkam, segits meg!（ハンガリー語で「聖アントニオさま、お助けを！」）＞と書くんです。お分かりですか？」）（2008. 10. 28.)
＊ hupi 〔動詞〕 警笛を鳴らす。《「新選エス和」》 … ホーンの音に似ているので覚えやすい？ "Kial oni permesas tiajn homaĉojn sur urbaj stratoj?" La tutan tempon li grumbladis, kaj en momento de ekstrema agaco eĉ laŭte hupis. (「何であんな奴に、街の道路を運転しても良いなんていう許可をだすんだ」その間じゅう、彼は不平を言い続け、もっともイライラした時にはホーンを鳴らしさえした）（2002.12. 6)
Partridge malforte ĝemis kaj malfermis la okulojn. Ŝakmato levis lin karese kaj murmuris:
"Mi tre bedaŭras, Partridge. Ni enlitiĝu. Morgaŭ, kara amiko, vi devas verki!"
Ekstere daŭre hurlis la kruda arkta vento.
≪ fino ≫
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （パルトリッジは弱々しいうめき声を上げ目を開けた。チェックメイトは彼を優しく抱え上げ、そしてつぶやいた。「俺、本当に悪かったよ、パルトリッジ。俺たち、もう寝よう。明日は、大事なあんたは、書き物をしなけりゃならん」外では相変わらず荒々しい極北の風がうなっていた。≪終わり≫）（2011. 1. 22.)
＊ ideo 〔名詞〕 @考え、意見、見解。A思い付き、着想、アイデア。B観念、思想、理念。C知識、認識、イメージ、理解。D見当、想像。E [思想] 観念、イデア。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。もちろん英国語の 'idea'、カタカナ語の「アイデア」 に相当します。発音は＜イデーオ＞です。Baza E Radikaro では「考え；頭の中にある何か (penso; io en kapo)」です。昨日の telefono の用例に続く文章です。
"Nielsen, se vi estas libera ĉi-vespere je la sesa, venu al Hotelo Uhuru. Mi deziras prezenti al vi du novajn kolegojn. Mi ankaŭ havas ideon por la kristnaskaj ferioj, kiu certe intereson vin."
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （「ニールセン。もし、今晩、君が暇なら6時にウールー・ホテルに来てくれないだろうか。私は君に新しい仲間を二人紹介したいんだ。それに、私にはクリスマス休暇を過ごすのにいいアイデアがあるんだ。君もきっと面白いと思うよ」）（2006. 12. 5.)
＊ identa 〔形容詞〕@＜…と＞同一の、全く同じ。A＜…と＞一致する、全く等しい、同等の。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'identical' に相当します。下例では「性質、状態」を示す接尾辞 '-ec-' をつけ、名詞として使っています。Baza E Radikaro では「全く違いが無い；全く同じ (tute sen diferencoj; tute sama)」です。昨日の amaso の用例に続く文章です。
Jen bona loko provi la aparaton. Mi sciis, ke arthistoristoj longe diskutis pri la identeco de la virino, kiu pozis por Goya, jen kuŝante sur divano kaj surportante blankan diafanan piĵamsimilan haremvestaĵon, jen etendante sin tute nude, eĉ sen pantofloj sur la piedoj.
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" （この装置を試すのにもってこいの場所だ。私は、絵画の歴史学者たちがゴヤのために、ある時は、白い透き通るようなパジャマに似たハーレムの衣装をまとい、長いすの上に横になり、また、ある時は足にスリッパもはかないで裸になって横たわるポーズをとったあの女性が誰であったかについて、もう長い間議論していることを知っていた。）（2007. 11. 9.)
Sed la sekvantan matenon, kiam li preparis ĉe si sian humilan matenmanĝon, li konfesis kun riproĉo, ke li sentas sin kiel besto en kaptilo. Li volas vivi sola kaj sendependa. Li volas aranĝi sian propran vivon kaj seninterrompe daŭrigi la idilian vivstaton, kiu ĝis nun tiel agrable ĉirkaŭprenis lin.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （しかし翌朝自分の家でつましい朝食をとっているとき、彼は自責の念と共に自分がわなにかかった動物だと感じていることを認めた。彼は独り誰にも頼らないで生きていたいと思っているのだ。彼は自分の人生は自分で決めたいし、今まであんなにも快適に自分を優しく包み込んでくれていた牧歌的な生活を邪魔されることなく続けたいのだ。）（2009. 12. 29.)
＊ ignori 〔動詞〕 無視する；知らない顔をする。《「新選エス和」》 … 重要単語です。英国語の 'ignore' に相当します。こちらは発音を一つひとつ覚えなければなりません。Baza E Radikaro では「勝手に注意を払わないでいる；聴かない、見ない（laŭvole malatenti; laŭvole ne aŭdi, ne rigardi)」です。昨年末の dato の用例に続く文章です。
Aliflanke la administristo skribis leteron al z a m i n d a r o*: "Via n a y e b (afergvidisto) ignoras kaj insultas miajn servistojn. Mi esperas, ke vi korektos lin." ((*Z a m i n d a r o signifas proksimume "grandbienulo". En Bengalujo ekzistis multaj z a m i n d a r' o j antaŭ la nova terenreformo. /Tr.))
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （一方、長官は大地主に手紙を書いた：「君のところの実務指導者は私の使用人たちを無視し侮辱した。君が彼の間違いを正してくれることを願う」(( 「ザミンダーロ」はおおよそ「大地主」の意味。ベンガルでは、新しく土地改革が行われたが、それ以前には多くのザミンダーロが存在した。／翻訳者。))）（2005. 1. 5.)
＊ ileto 〔名詞・合成語〕 小道具。 … -il-（「道具」を表す接尾語）＋ -et-（「小」を表す接尾語)。はじめ、知らない単語かと思った。 Oh, o-of! Ŝvitigis min tiu ĉi seruro. Tamen jen: la ileto ne ronpiĝis kiel pasintfoje... (ふぅっ。この鍵には一汗かかされた。だけど、ほら見ろ：この小道具、この前みたいには壊れはしなかったぜ...） (2002.11. 8）
＊ ilumini 〔動詞〕 照明をつける；心を照らす；悟りを開かせる； f. (文章などを）はでに飾る。 《「新選エス和」》 f. = 転義。 …少し特殊な単語です。英国語の 'iluminate; enlighten' に相当します。カタカナ語の「イルミネーション（電飾）」と関連づけて覚えましょう。下例では「継続的行為」などを示す接尾辞 '-ad' をつけて名詞として使っています。昨日の morgaŭ の用例に続く文章です。
La frost dumnokte ankoraŭ pli kolorigos la iluminadon de la aŭtuno.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （きびしい寒さが夜の間に秋のイルミネーションをさらに濃く色づけるだろう。）（2006. 7. 12.)
＊ ilustri 〔動詞〕 さし画をいれる；図解する； f. 例証する。《「新選エス和」》 f. 転義 … カタカナ語に「イラスト」があるので、覚えやすいのですが、発音には注意を。例文では '-aĵ ' （観念の具体化されたもの）をつけています。Baza E Radikaro では「絵で飾る；（書かれた、印刷された）お話に絵をつけ加える；あるお話に別の話をつけ加えて説明する（ornami per bildoj; aldoni bildojn al (skribita, persta) rakonto; klarigi iun rakonton per aldonaj rakontoj)」です。昨日の ŝviti の用例に続く文章です。
Unue ŝi trovis ke Sasivusan, malferminte dikan malmolan libron sen ilustraĵoj, nur foliumas paĝojn, -- la afero tiel ŝajnis al ŝi, ke li ne legas la libron, sed nur pensas pri io alia.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （最初は、彼女が見たときサシヴサンは挿絵がなく堅苦しい分厚い本を開いて、ただページを繰っているだけだった。その状況から、彼は本を読んでいるのではなく、ただ何か別のことを考えているだけだと彼女は思った。）（2005. 1. 27.)
＊ iluzio 〔名詞〕 錯覚；幻影；迷い。 《「新選エス和」》 …少し難しい単語です。カタカナ語の「イリュージョン」、英国語の 'illusion' にあたります。下例ではこの単語の語幹に、人を示す接尾辞 '-ul' をつけ、さらに女性を示す接尾辞 '-in' をつけ名詞とし、複数語尾をつけ「幻覚で見た女性たち」といった意味の派生語としています。エスペラントの造語法の面白いところです。昨日の sonĝo の用例に続く文章です。
Unue la senkorpaj iluziulinoj kun sensona ridado rapidege saltis en la akvon de Ŝusta preterpasante min, sed kiam ili eliris el la akvo, ili ne preterpasis min.
… "Malsata ŝtono" （はじめは、実体のない幻の女性たちは、声を立てずに笑いながら私のいる横を通り抜けてシュスタ川の水の中へとあわただしく飛び込んだのに、水からでると、今度は、彼女たちは私の横を通って行かなかった。）（2005. 12. 22.)
Li parolis tiel esperplene, ke Partridge ridis laŭte kaj sidiĝis, rimarkante:
"Bone, sed vi seniluziiĝos, kiam vi trovos min tiel sensperta. Mi preskaŭ ne povas memori la movojn de la figuroj."
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （彼がそんなにも切望しているようなので、パルトリッジは大笑いして「オーケー」と言いながら席についた。「でも、君は私があまりに未熟なので、がっかりすると思うよ。私は駒の動かし方も覚えているかどうか」）（2010. 7. 15.)
iluzio 〔名詞〕 錯覚；幻影；迷い。 《「新選エス和」》 …英国語の 'illusion' に相当します。下例では後者が名詞、前者は動詞の受動態過去形です。英国語の動詞は辞書を引くと 'delude' となっています。さらにこの動詞が規則動詞か不規則動詞かも辞書の助けが必要です。英国語の習得は大変です。先週末の sovaĝa の用例に続く文章です。
Mi estis tiel iluziita, ke ĉi tiu tuta netuŝebla, nevidebla, nenatura afero ŝajnis al mi reala kaj ke ĉiu realaĵo aperis al mi nur kiel iluzio.
… "Malsata ŝtono" （この全ての触れることが出来ず、見ることも出来ない、自然にはありえない出来事が現実であると思い、全ての現実にある物が幻覚にすぎないと思うほどに、私はひどく混乱してしまった。）（2006. 1. 24.)
＊ imagi 〔動詞〕 (ion, ke/ĉu) 〔心に生き生きと〕思い浮かべる、想像する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'imagine' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro では「自分の考えにおいて見る （vidi en siaj pensoj)」です。昨日の blonda の用例に続く文章です。
"Pro tio dankon!" La voĉo estis malforta, laca. "Bonvolu sidiĝi!" Per la mano li montretis al seĝo flanke de la lito kaj apud la tableto.
Sidinte, Johano Bedel rigardis malsupren al la paciento. En liaj okuloj Olivero imagis, ke li vidas apenaŭ kaŝitan mokon.
"Ĉu vi projektas verki viajn memoraĵojn?" la juna viro demandis.
"Eble!"
… 'La lasta kazo de inspektoro Vikeri' de "Refoje krimnoveloj sep" （「それはどうもありがとう！」その声は弱々しく疲れた感じだった。「座ってくれたまえ！」手で彼はベッドの脇の小テーブルのそばにある椅子をそっと示した。椅子に座ってから、ヨハン・ベデルは患者を上からじっと見つめた。彼の目にかすかにさげすみの気持ちが隠されているとオリヴァーは思った。「あなたは回想録を書こうと計画されているのではないですか？」と、その若者がたずねた。「多分ね！」）（2009. 4. 29.)
imagi 〔動詞〕 想像する；仮想する。《「新選エス和」》 … 重要単語です。カタカナ語の「イメージする」に相当しますが、発音は「イマーギ」です。Baza E Radikaro では「自分の思考の中で見る（vidi en siaj pensoj)」です。昨日の rezulti の用例に続く文章です。
Malsperta pri homa afero la libroamanto Sasivusan imagis, ke kiel en tempo pasinta la lertaj oratoroj, nome Demosthenes, Cicero, Burke, Sheridan kaj aliaj faris nekredeblan miraklon per parolado, tiel ankaŭ li sukcesos per sagosimilaj vorttrezoroj forigi malbonon, subpremi teruron, kuŝigi egoismon; li vere kredis ke tio estas ebla eĉ en nia komercama tempo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （人間関係には経験が乏しい愛書家のサシヴサンは、歴史上の経験豊かな弁舌家たち、すなわち、デモステネス、キケロ、バーク、シェリダンらが、どのようにして信じられないような奇跡を舌先三寸でなしとげたか、そして、そんな風に彼もまた矢にも似た豊富な語いを駆使し、不正をなくし、恐怖を押さえつけ、エゴをねじ伏せるのに成功するのを想像した。商売上手がもてはやされる今の世でさえ、そんなことが可能だと彼は本当に考えていた。）（2005. 2. 5.)
＊ imperio 〔名詞〕@帝国。A植民地を含む支配地。B = imperiumo （最高統治権）。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｃランクの単語です。英国語の 'empire' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'regno (ŝtato) kun multaj popoloj kies estro (imperiestro) foje sub si havis reĝojn, regantajn pri partoj de la regno; ŝtato reganta aliajn ŝtatojn' です。昨日の potenco の用例に続く文章です。
La tuta potenco de Villefort limigis sin, dum tiu rememoro de la Imperio, kies duan falon, cetere, estis facile antaŭvidi, je mutigo de la sekreto, kiun Dantés estis preskaŭ diskonigonta.
Nur la reĝa prokuroro estis malpostenigita, pro suspekto de malvarmo al bonapartismo.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （ナポレオン再度の没落も、さして予見するに難くなかったが、なにしろ帝政復活にあたって、ヴィルフォールが全力を傾けてなしたところは、ダンテスが危うく口外しそうだった秘密を押し殺してしまうことにあった。 検事だけが免職された。ボナパルト派にたいする忠節が微温的であったという嫌疑によるものだった。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第13章 百日政治）（2011. 3. 16.)
＊ impertinenta 〔形容詞〕 無作法な、生意気な、あつかましい。《「新選エス和」》 … 12文字と大変長い単語です。覚えておいて、「ヴォルト・ルード（単語遊び）」で作って高得点を取ってみたい？ 昨日の preskaŭ の用例に続く文章です。 Pro ĉi tiu impertinenta kaj malestima konduto Ĝepeto fariĝis tiel malgaja kaj mishumora, kiel neniam en sia vivo: kaj turnante sin al Pinokjo, li diris al li: "Filo bubo! Vi ankoraŭ eĉ ne pretas, kaj jam vi malhavas respekton al via patro! Malbone, knabeto, malbone!" … el "La aventuroj de Pinokjo" (この生意気な人を小ばかにした振る舞いに、ジェペットさんは人生でこれまでなかったほどにとても悲しく、みじめな気持ちになりました。それで、ピノキオに向かって言いました。「いたずら坊主め！ まだ出来あがっていないというのに、もう自分の父親を馬鹿にするとは！ いかん、坊主、いかんぞ！」）（2003.12. 21)
＊ impeti 〔動詞〕 突進する、ぶつかっていく。《「エスペラント日本語辞典」》 … ランク外の単語です。英国語の 'spring on, shoot forward' に相当します。下例では過去形の語尾をつけています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'energie ĵeti sin antaŭen' です。昨日の kabo の用例に続く文章です。
Tiam la plano de Fernand estis preta; li frakasos la kapon de Dantés per fusila pafo kaj poste sin mortigos, li diris al si por kolorigi sian asasinadon. Sed Fernand trompis sin mem: tiu viro ne mortigus sin, ĉar li ĉiam esperis.
Intertempe kaj inter tiom da doloraj ŝanĝoj, la imperio alvokis lastan vicon da soldatoj, kaj ĉiuj homoj kun la kapablo uzi armilojn impetis eskter Francio sub la tondra voĉo de la imperiestro.
… '13: La Cent-tagoj' el "La Grafo de Monte-Kristo" （そのときの腹（計画）はきまっていた。彼は一撃の下にダンテスの頭を貫き、しかもそうした凶行を美しく彩るために、自分も後から自殺してしまおうと考えていた（自分に言い聞かせていた）。だが、それはフェルナンの大げさな考えというもの（フェルナンは自分を欺いていたの）だった。なぜかといえば、彼はいつでも希望をつないでいたのだから。こうしたあいだ、さまざまな深刻な変化の間に、帝国はその最後の軍隊募集を試み、そして、銃を持ち得る（使える）かぎりの男子という男子は、轟きわたる皇帝の声に応じてフランス国外へ躍りだして行った。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第13章 百日政治。）（2011. 5. 14.)
＊ impliki 〔動詞〕 @ (ion) もつれさせる；〔ものをからめて〕動けなくする。A (iun + en ion) ＜人を＞＜面倒なことに＞巻き込む、巻き添えにする。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'entangle; implicate' に相当します。下例では過去受動態にして使っています（現在の時点での完了の受身）。Baza E Radikaro では動詞 'konfirmi' について「縄などを巻きつけて人の動きを不可能に、あるいは、困難にする；あらゆる種類の面倒なことで行動を不可能に、あるいは、困難にする （malebligi aŭ malfaciligi la movojn de iu, ĉirkaŭvolvante ŝnurojn,...; malebligi aŭ mafaciligi agadon per ĉiuspecaj komplikaĵoj)」です。昨日の konfirma の用例に続く文章です。
"Hm! Ĉu vi pensas, ke la viro estas iamaniere implikita en la murdo?"
Inspektoro Ĝerardo ne rekte respondis. "Vi hieraŭ menciis," li diris, "ke vi sentis vin iel mokata de li. Ankaŭ mi. Estis kvazaŭ li dezirus esti suspektata pri iu krimo kaj defius min anstataŭigi suspekton per pruvo."
… 'La lasta kazo de inspektoro Vikeri' de "Refoje krimnoveloj sep" （「うーむ！君はその男が何らかの方法でその殺人に関わっていると考えている？」ジェラルド警視は遠まわしに返事した。「あなたは昨日自分が彼になんとなくからかわれているように感じたとおっしゃいました」と、彼は言った。「私もそう感じました。まるで彼は何かの犯罪を犯したということで疑われたいと思っているかのようでした。そして、その疑いを証拠ではっきりさせてみろと私に挑戦するかのようでした」）（2009. 3. 26.)
＊ imponi 〔動詞〕 威圧する；感服させる。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'impress' に相当します。下例では語尾を変え「威風堂々の」という意味の形容詞にしています。Baza E Radikaro では「感動あるいは尊敬をもたらす(課す) ((provi) kaŭzi admiron aŭ respekton）」です。先週末の aŭtuno の用例に続く文章です。
La Septembra kolorbrilo estis impona, ĉiuj montdeklivoj, riverbordoj, marĉoj kaj arbaroj estis multkoloraj kiel en fatazia pentraĵo.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （9月の色彩の輝きは圧倒的だった。あらゆる山の斜面、川岸、沼、そして、森はファンタジーに満ちた絵画で描かれたかのようにカラフルだった。）（2006. 7. 4.)
＊ imposto 〔名詞〕 税金。《「新選エス和」》 …重要単語です。動詞形の 'imposti' は「課税する」で、「税金を納める」は下例のように 'pagi imposton' です。Baza E Radikaro では「国民が国家に義務として支払うお金 (deviga pago de ŝtatano al ŝtato)」です。昨日の meti の用例に続く文章です。
Laŭ kutimo ili tiel fiŝkaptas kaj pro tio pagas ankaŭ imposton. Malfeliĉe kaj subite la policestro surboate veturis laŭ tiu vojo dum tiu tago.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （そんな風に漁をするのが彼らの習慣で、そのために税金も払っていた。運が悪いことに、その日その航路を警察署長が突然船でやって来た。）（2005. 7. 2)
＊ imuna 〔形容詞〕 免疫の、免除の。《「新選エス和」》 … 今、問題になっている SARS（重症急性呼吸器症候群）でも、下のようなことがあると良いのですが... -Kio estis la dua novaĵo? -Tiu estas la plej stranga. Montriĝas, ke iu parto de la loĝantaro estas imuna kontraŭ la kisa malsano... -Ĉu vere? Kiu parto? -La homoj, kiuj aktive uzas esperanton. La ministro streĉis sian menson. Ie, en forperdita loko de lia memoro, tiu vorto foje instaliĝis. Sed li ne retrovis, al kio ĝi estis ligita. … el "La kisa malsano" (「二番目のニュースというのは？」「これがまたとても不思議なことで。住民の一部が、このキッス病に免疫であることが分かったのです」「本当か？ どんな連中だ？」「エスペラントに熱心な人たちでして」大臣は一生懸命心の中をたどってみた。記憶から失われたどこかの場所に、かってそんな単語が保存されていたのだが、彼は、それが何と関連していたかを見出すことができなかった。）（2003.5. 3)
＊ inciti 〔動詞〕 刺激する、かきたてる、そそのかす。《「新選エス和」》 … 「ぶったり、からかったり（moki）して怒りをかきたてる」(PIV) ことだそうです。大事な単語ですね。下例のように -iĝi をつけた自動詞もついでに覚えましょう。昨日の moki の用例に続く文章です。 Ĝepeto kutime facile incitiĝis. Precipe je tiuj, kiuj aŭdacis nomi lin Polento: li tuj ŝanĝiĝis en bestion, kaj ne estis rimedo lin reteni. "Bonan tagon, majstro Antono," salutis lin Ĝepeto. "Kion vi faras tie sur la planko?" … el "La aventuroj de Pinokjo" (ジェペットさんは、ふだんからとても怒りっぽい人でした。特に、おじいさんのことをポレントと呼ぶような人がいたら、けだもののようなってしまって、なだめようもないのです。「こんにちは、アントン親方」と、ジェペットさんが挨拶しました。「そんな床にすわって、何をしてるんだね」）（2003.12. 2)
＊ indigni 〔動詞〕 (kontraŭ/ pri/ pro io) 〔事について〕憤慨している、激怒している。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'be indignant' に相当します。下例では語尾を変え名詞として使っています。Baza E Radikaro では「誰か他人の卑しい不正な行為に怒りを感じる （senti koleron pro malnobla, nejusta ago de iu alia)」です。昨日の ruso の用例に続く文章です。
-- Mihok, parolu kun tiu ĉi sinjoro, sed tuj! -- komencis Petroff kaj lia voĉo tremetis pro la retenitaj kolero kaj indigno. -- Li asertas, ke li parolas angle... Parolu kun li angle... Tiun anglan lingvon mi ne komprenas.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （「ミホック、この男と話してみてくれ、すぐに」と、ペトロフは切りだした。彼の声は抑えている腹立ちやら憤慨やらで少し震えていた。「彼は英語を話せると言うのだ... 彼と英語で話してくれ... この人の話す英国の言葉が俺は分からないんだ」）（2008. 11. 8.)
＊ indiĝeno 〔名詞〕 土着の人。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'native, aborigine' に相当します。Baza E Radikaro では「その先祖が何百（あるいは、何千）年も前からすでにその同じ地方、あるいは、国に住んでいる、という人（homo, kies antaŭuloj jam antaŭ multaj centoj (aŭ miloj) da jaroj loĝis en tiu sama regiono aŭ lando)」です。昨日の direkti の用例に続く文章です。
Eble al li ne plaĉis la konkuremo de indiĝena boatisto; momente fari truon en vasta tuko povas esti sovaĝa allogaĵo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （たぶん、彼には原住民の船頭が競争を挑みたがることが気にいらなかったのだろう。一瞬のうちに、巾広の布に穴をあけることが残忍な誘惑でありえるのだ。）（2005. 4. 20.)
＊ indiki 〔動詞〕 (ion (+ al iu)) ＜物事を＞＜人に＞指し示す、表示する、指摘する〔「命令」の意味はない〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'indicate' に相当します。下例では過去形にして使っています。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'doni la informo(j)n bezonata(j)n (por fari ion, trovi vojon,...); montri ion farotan; montri iun por ke li/ŝi faru' です。先週末の konsekvenco の用例に続く文章です。
- Bone, diris la fremdulo, mi donas al vi tri.
- Sed ĉu vi do kredas, ke la firmao Thompson kaj French...
- Trankviliĝu, sinjoro, mi ĉion prenas sur min. Estas hodiaŭ la 5-a de junio.
- Jes.
- Bone, reskribu ĉiujn tiujn bilojn por la 5-a de septembro; kaj la 5-an de septembro, je la dekunua matene (la horloĝo precize indikis dekunu horojn en tiu momento), mi prezentos min al vi.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「よろしい。」と、客（その外国人）は言った。「三ヶ月猶予しましょう。」「でも、もしやトムスン・アンド・フレンチ商会が...」「御安心ください、万事わたくしが責任をもちます。今日は六月五日でしたな。」「さよう。」「それではこの書附をすっかり九月五日に書き換えていただきましょう。そして、九月五日午前十一時に（ちょうどこのとき、時計は十一時を指していた）わたくしがこちらにあがります。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 9. 6.)
indiki 〔動詞〕 さし示す、表示する。《「新選エス和」》 … 英国語の indicate に相当します。エスペラントの学習に、学校で習った英国語が大変役に立ちます。昨日の mordi の用例につづく文章です。 "Alian aferon mi deziras fari," ŝi diris, "estas planti florantan eŭkalipton ĉi tie." Ŝi malprecize indikis areon. "Ĝi bele aspektus somere." "Devas forpasi kvin jaroj, antaŭ ol ĝi floros," diris Petro. "Ne grave," ŝi diris. "Floranta eŭkalipto bele aspektus kun la maro en la fono. Ni povus ĝin vidi el la dormoĉambra fenestro." … el "Sur la bordo" （「もう一つ私がしたいことは」と、彼女がいった。「花が咲いたユーカリをここに植えることだわ」彼女はおおよその場所を指し示した。「夏になるときれいだと思うわ」「花が咲くまでに5年かかるよ」と、ピーターがいった。「かまわないわ」と、彼女がいった。「遠くの海をバックにしたら、ユーカリの花はとてもきれいだと思うわ。私たち、寝室の窓から見ることができるのよ」）（2004. 2. 7.)
- Jes, mia patro, diris Maximilien.
- Kaj nun ankoraŭfoje adiaŭ, diris Morrel, iru, iru, mi bezonas esti sola; ci trovos mian testamenton en la skribotablo de mia dormoĉambro.
La junulo restis staranta kaj inerta, havanta nur forton per la volo sed ne por farado.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「はい（、お父さん）。」と、マクシミリヤンは言った。「では、もう一度、さようなら。」と、モレル氏は言った。「行くがいい。わたしは一人になりたいのだ（一人になる必要がある）。遺言状は、寝室の机のなかにいれてあるから。」青年には、いま意志の力のみあって実行の力がなく、ぼうぜんたたずんでいるだけだった。：山内義雄氏のフランス語からの訳（岩波文庫）による。『モンテ・クリスト伯』第30章 九月五日。）（2011. 12. 20.)
inerta 〔形容詞〕 自動力のない、無気力な、消極的な、不活性の。《「新選エス和」》 … ちょっと難しい形容詞です。 Aŭdante la voĉon de la knabo, Majroza skuiĝis, kaj ŝajnis kvazaŭ ŝi intencus kornopuŝi lin. Sed ŝi ne plu estis tiel flamiĝema kiel iam, do ŝi donis al si tempon rigardi Nils Holgersson, antaŭ ol puŝi. Li estis same malgranda, kiel forirante, kaj li estis vestita same, tamen li tute ne similis sin. Tiu Nils Holgersson, kiu printempe forisris, paŝis peze kaj malrapide, parolis inerte kaj rigardis dormeme, sed tiu, kiu revenis, estis vigla kaj facilmova, rapide parolis kaj havis okulojn, kiuj lumis kaj fulmis. Li havis tiel bravan teniĝon, ke oni devis respekti lin, kvankam li estis tiel malgranda, kaj eĉ se li mem ne mienis gaje, tamen li gajigis tiun, kiu lin rigardis. (その少年の声を聞いてマイローザ（雌牛の名前）は、その子を角で突こうとするかのように首を振りました。しかし、彼女はもう以前のようにカッとしなくなっていたので、突く前にニルス・ホルゲルソンをまずよく見ることにしました。その子は出て行ったときと同じように小さくて、同じ服を着ていましたが、以前と全くちがっていました。春に出て行ったあのニルス・ホルゲルソンは、重苦しくのろのろ歩き、無気力なしゃべり方で、眠そうな目つきをしていましたが、戻ってきたその子は活発ですばしっこく、はきはき話し、目はきらきらと輝いていました。彼は、小さいながらも他人から尊敬を集めそうなとても勇敢な様子をしていて、彼自身は陽気な顔つきをしていないのにもかかわらず、彼を見た人を楽しい気持ちにしました）（2003.4. 14)
＊ infano 〔名詞〕 @〔大人に対する〕子ども、児童。A〔親に対する〕子ども、息子、娘。《参考：「子ども」を指す最も一般的な語で、男女の別を問わない。ゆえに代名詞 ĝi で受けることがある。特に女性である事を明示するためには、まれに女性接尾辞 -in- を付し infanino とすることがある》《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'child' に相当します。Baza E Radikaro では「若い人間；人（獣）の子；息子あるいは娘 （juna homo; ido de homo (aŭ besto); filo aŭ filino)」です。昨日の difini の用例に続く文章です。
Subite alkuris la kato kaj kun atentiga amikeco frotis sin kontraŭ liajn piedojn. La maljunulo tuj klinis sin kaj metis ĝin sur sian brakon, karesis ĝin kaj komencis babileti kun ĝi kiel kun malgranda infano.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （突然、猫が走ってきていやでも目を引くような親しみを込めて彼の足に身体をこすりつけた。老人はすぐかがんで自分の腕に抱き上げ、優しくなでてやり、猫が小さな子どもであるかのように小声でおしゃべりを始めた。）（2008. 6. 21.)
＊ infekti 〔動詞〕 @ (iun (+ je io)) ＜人に＞＜病気を＞感染させる、伝染させる、うつす (per io: …で）。A≪転義≫ (iun + per io) ＜人に＞＜慣習・感じ方・考え方などを＞伝染させる、染まらせる。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｃランクの単語です。英国語の 'infect' に相当します。下例では受動態過去の語尾 '-it' をつけ形容詞語尾をつけています。Baza E Radikaro では 'transdoni ĝermojn de malsano (per aero, akvo, de homo al homo,...)' です。昨日の ŝveli の用例に続く文章です。
"Sidiĝu!" bojis Baggs, forte infektita de la ludofebro. Li komencis primeti la tabulon.
Partridge protestis:
"Mi timis, ke vi ne estos kontenta. Mi promesis -- "
"Sidiĝu!" Baggs salte leviĝis, dum lia dekstra pugno brue frapis la maldekstran mankavon.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （「座れよ！」とバグスがゲーム熱で強く浮かされて、吠え立てた。彼は盤に駒を並べ始めた。パルトリッジは異議を唱えた。「君が満足することはないと私は心配するよ。私は約束しただろう...」「座れよ！」バグスは飛ばんばかりに立ち上がり、右手で作ったこぶしを左の手のひらに激しく音をたてて打ちつけた。）（2010. 10. 9.)
＊ infero 〔名詞〕@ [宗教] 死者の国、黄泉（よみ）の国〔善人・悪人ともにいる〕；地獄〔悪人がいて苦しむ〕。〔Infero と書く〕A＜転義＞地獄；苦難の場所。B〔ののしりの言葉として〕。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'hell' に相当します。ちなみに、「天国」は 'paradizo, ĉielo' です。Baza E Radikaro では「〔宗教：〕悪魔（たち）が住んでいるところで、死後、罰として人（人々）はそこへ送られる；人がひどく苦しんでいる場所 （(religio:) loko, kie loĝas la diablo(j), kaj kien homoj postmorte estas sendataj kiel puno; loko, kie oni forte suferas))」です。先週末の modo の用例に続く文章です。明日からは同じ作家、バギーさんの長編から Mihok が登場している章を取りあげるつもりです。
Tiam li riproĉis iomete Sanktan Antonĉjo, sed kiu scias, ĉu ne la sanktulo savis lin el tiu infero, en kiun la alia falis. Ni scias nur, ke Mihok restis sola kun la revo ≪fondi la In-Tu-As-Es-Ta-He≫-n kun speciala insigno: verda stelo, trapikita per pinglo kaj kudrilo. == fino ==
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （その時は彼は少しばかり聖アントニオさんをとがめたが、その聖人が別の男が落ちた地獄から彼を救わなかったのか、という事を誰が知ろう。我々が知っているのは、ただ、ミホックが今も独身で、緑の星をピンと縫い針が貫いているという特別なバッチをつけている＜イントゥアスエスタヘ協会を設立する＞という夢を抱いているという事だけである。）（2008. 12. 2.)
＊ influi 〔動詞〕 (ion) 影響を及ぼす、左右する。《「エスペラント日本語辞典」》 … Ｂランクの単語です。英国語の 'influence' に相当します。Baza E Radikaro では 'havi efikon sur pensoj kaj agoj de alia(j) homo(j)' です。昨日の prudenta の用例に続く文章です。
"Vi kondutas infanece, Ŝakmato! Estas hontinde tiel koleriĝi pro nenio."
"Fermu vian inferan faŭkon aŭ mi ŝtopos ĝin. Komencu, estas via vico."
Kiel li antaŭtimis, Partridge devis daŭrigi kontraŭvole, sed ĉi tiun fojon li ne lasis sian ĉagrenon influi lin.
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （「幼児のようだよ、チェックメイト君！ 何でもないことにそんなに腹をたてるなんて恥ずかしいよ」「その地獄の口を閉めておけ、さもないと俺がふさいでやるぞ。始めろよ、あんたの番だ」あらかじめ恐れていたとおり、パルトリッジは自分の意思に反して続けなければならなくなったが、今回は自分の嫌気が自分に影響を与えないようにした。）（2010. 10. 14.)
＊ influenco 〔名詞〕 =gripo（インフルエンザ）《「新選エス和」》 … 今の季節の単語です。 La sekvan demandanton interesis, ĉu oni devas izoli la infanon de la mondo, ĉar ja lia imuna sistemo certe estas pli febla, ol tiu de la aliaj, sanaj infanoj. Ĉu pliaj malsanoj povas lin danĝerigi, ĉu simpla influenco ne povus mortigi lin? Alex ne timis tion. (次の質問者は、その子を世間から隔離しなければならないかどうかに関心があった。というのも、実際、彼の免疫系は他の健康な子どもに比べたら脆弱だったからだ。さらに病気が加わると彼は危機的状況に陥るのではないか、単なるインフルエンザでも彼を死なせてしまうのではないか、と。アレックスはそれを恐れてはいなかった）（2003.1. 24)
＊ informi 〔動詞〕 通報する。《「新選エス和」》 … 重要単語です。カタカナ語の「インフォメーション」に関連しています。Baza E Radikaro では「（ある事について）知らせる（sciigi (pri io))」です。昨日の toleri の用例に続く文章です。
La balaisto foriris kaj informis la administriston, ke li vizitis la afergvidiston por ekscii kie viando por la hundo estas havebla. Ĉar li estas balaisto -- subkasto -- la afergvidisto insultis lin kaj forigis lin kaj eĉ uzis insultvorton al la admnistristo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （掃除人は立ち去り、イヌに与える肉をどこで手に入れたらよいか教えてもらいに実務監督官の所へ行ってきたと長官に報告した。実務監督官は、彼が掃除人で、だから下位のカーストなので、彼を侮辱し、追いやり、おまけに長官に対しても侮辱するような言葉を使った。）（2004. 11. 27.)
＊ ingredienco 〔名詞〕 成分。《「新選エス和」》 … 英国語のよく似た単語に、缶詰の表示などでお目にかかります。 Kaj al la burokrata sistemo, kaj al la ĝangala mankas unu el la ĉefaj ingredienco de homa boneco, nome sento. Ili estas sensentaj sistemoj. Mankas al ili ĉefe kunsento, kompato, sento pri justeco kaj komunika komforto, konsidero al la bezonoj de tiuj, kiuj estas etaj kaj malfortaj, sento pri homa digneco kaj pri la rajto de ĉiu renkonti iun, kiu aŭskultos kaj komprenos, iun, kun kiu eblos senprobleme komunikiĝi. … el "Vojaĝo en Esperanto-lando" (そして、官僚的なシステムとジャングルのシステムには、人間の善の主要なものの一つである、いわゆる感情が欠けている。それらのシステムは、無慈悲なシステムである。それらのシステムに欠けているのは、主として、共感、同情、正義感、意志が通じ合える快適さ、弱小な人たちの要求に対する配慮、人間の尊厳に対する配慮である。そして、すべての人が、聞いてくれ、理解してくれる人に会い、その人と問題なく意志の疎通ができるという権利に対する配慮も欠けている。）（2003.6. 9)
＊ inĝeniero 〔名詞〕 技師、技術者、エンジニア。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'engineer' に相当します。Baza E Radikaro では「科学的な手法で技術的な仕事をする、あるいは、指導する（学位のある）人 （homo (diplomito) kiu laŭ sciencaj metodoj faras aŭ estras teknikajn laborojn)」です。昨日の revolucio の用例に続く文章です。
Brrr! Li estas ja pacema kiel ... kiel tajloreto kaj tamen ĉi tie ... en la ≪inĝeniera bataliono ... ≫. Ĉe tiu vorto li ekmiris. Kial oni nomas ĝin ≪inĝeniera≫? Eĉ unu inĝeniero ne troviĝas inter la oficiroj.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （ブルルッ！ 彼は、実際、争いを好まない方だった。仕立て屋の小男のように。そして、ここでは＜技術者の大隊＞に入っていた。この表現に彼は初めはびっくりした。なぜ＜技術者の＞と名づけられているのだろうか？士官の中に一人も技術者はいないのに。）（2008. 8. 27.)
＊ inici 〔動詞〕 奥義を授ける；f. コツを教える。《「新選エス和」》 … 少しばかり特殊な単語です。英国語の initiate に相当しますが「始める」などの、第一義はありません。昨日の paŝi の用例につづく文章です。 Sekvis tri ripozigaj tagoj por Dwight Towers. Li transdonis grandan amason da flikotaĵo al la du virinoj, kiuj ĝin prenis, klasis, kaj laboris pri ĝi. Dum la taglumaj horoj S-ro Davidson lin okupis sur la farmo de tagiĝo al versperiĝo; inicis lin en la arton tondi la postaĵon de ŝafo, ŝoveli silaĵon en ĉaron kaj distribui ĝin en kampojn. Li pasigis horojn marŝante kun bovo en suplenaj paŝtejoj. La ŝanĝo bonege efikis al li post la enfermita vivo en la submarŝipo, kaj la patrina ŝipo 'Sydney'; ĉiu verpere li frue enlitiĝis kaj profunde dormis, kaj ellitiĝis refreŝigite la sekvintan tagon. … el "Sur la bordo" （ドワイト・タワーズには、それから三日間、休息の日々がつづいた。彼は大量の繕い物を二人の女性に渡したが、女性たちはそれを受け取り、分類してから仕事に取りかかった。明るいうちは、ダービッド氏が農園で朝から晩まで彼を働かせた。彼に羊のおしりの毛を刈るコツを教え、荷馬車に堆肥を積みこませ、それを牧草地へばら撒かせた。艦長は牛と一緒に歩きながら、太陽がいっぱいの牧場で何時間も過ごした。こうした変化は、母艦の＜シドニー号＞と潜水艦の中での閉じ込められた生活のあとなので、彼にすばらしく良い効果をもたらした。彼は、毎晩、早くにベッドに入り、ぐっすり眠って、翌朝、元気を回復して目ざめるのだった。）（2004. 4. 25.)
＊ inklina 〔形容詞〕 (al io, -i) ＜…する＞性向のある。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'disposed, inclined (to)' に相当します。下例では「性向」を意味する名詞 'inklino' に変え、複数語尾と対格語尾をつけいます。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では 'animmovata; kvazaŭ de sia amino puŝata al' です。昨日の si の用例に続く文章です。
La kompatindaj virinoj instinkte sentis, ke ili bezonas ĉiujn siajn fortojn por elteni la baton, kiu minacas ilin.
Cetere, Maximilien Morrel, kvankam aĝanta apenaŭ dudekdu jarojn, jam ĝuis grandan influon super sia patro.
Li estis firma kaj honesta junulo. Kiam li ekdecidis elekti karieron, lia patro ne volis antaŭe trudi al li estonton kaj li konsultis la inklinojn de la juna Maximilien.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （気の毒な婦人たちは、いま自分たちをおびやかしている打撃をふみこらえるため、あらんかぎりの力を必要とすることを本能的に感じていたのだった。それに、マクシミリヤン・モレルは、齢こそやっと二十三（二）だったが、すでに父親を動かすだけの大きい力をもっていた。彼は剛毅廉直な青年だった。彼の将来を選ぶにあたっても、父は、自分でそれを定めてやろうとしないで、まず青年の気持ちをたずねてやった。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第30章 九月五日。）（2011. 10. 7.)
＊ insisti 〔動詞〕 いい張る、固執する；せがむ。《「新選エス和」》 … 重要単語です。英国語の 'insist' に相当します。エスペラントの勉強に、学校で習った英国語がしばしば役に立ちます。言い方をかえると、エスペラントを勉強すると、英国語の理解の助けになります。Baza E Radikaro では「続けて、くり返し、しかも、断固として自分の意見（あるいは、願い）を他の人に表明する（daŭre, ripete kaj firme esprimi sian opinion (aŭ peton) al aliaj)」です。昨日の pledi の用例に続く文章です。
Kiam Harakumar aŭdis pri leĝproceso kontraŭ blankhaŭta administristo, li komence estis timigita; Sasivusan tamen insistis.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （肌の白い長官を相手に訴訟をするのだと聞いて、彼は、当初、恐れをなした。サシヴサンは、しかし、固執した。）（2004. 12. 18.)
＊ inspekti 〔動詞〕 視察する、査察する、巡察する、監査する、検査する。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'inspect' に相当します。下例では「くりかえし行為など」を示す接尾辞 '-ad' をつけ名詞とし、さらに対格語尾をつけています。Baza E Radikaro では「（業務上、公式に、委任されて）ある者の行いを、ある事の機能を検査する （(ofice, oficiale, komisiite) kontroli la agadon de iu, la funkciadon de io)」です。昨日の rapo の用例に続く文章です。あと一回でこの短編小説は終了です。
Fininte sian inspektadon li sidiĝis ĉe la rando de la sekalkampo. Tie li restis dum kelka tempo, rigardante ĉirkaŭ si kaj al la malproksimo. Foje li mallevis la kapon kaj ŝajnis paroli kun la kato, kiu denove kuŝis sur liaj genuoj.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （見回りを終えて彼はライムギ畑のヘリに腰を下ろした。その場所で彼はしばらくの間休んで自分の周りや遠くの方を見やった。時々彼は頭を下の方に向けた。またも彼のひざに座り込んだ猫と話をしているように見えた。）（2008. 7. 5.)
＊ inspektoro 〔名詞〕 @ = inspektisto（検査官、視察官； [法律] 監査役）。A [演劇] 舞台監督。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'inspector' に相当します。Baza E Radikaro (la 2a eldono) では '(ĉef)inspektisto' です。先週末の banko の用例に続く文章です。
Cetere, one ne revidis en Marsejlo la komisiiton de la firmao Thomson kaj French; la postan tagon aŭ du tagojn post lia vizito al Morrel, li malaperis; sed ĉar li havis en Marsejlo rilatojn nur kun la urbestro, la inspektoro de la malliberejoj kaj S-ro Morrel, lia alveno lasis ne alian spuron ol la malsimilan rememoron, kiun konservis pri li tiuj tri personoj. Rilate la maristojn de la Faraono, ŝajnas, ke ili trovis iun dungon; ĉar ankaŭ ili malaperis.
… '30: La kvinan de septembro' el "La Grafo de Monte-Kristo" （一方、トムスン・アンド・フレンチ商会の代表者は、そのまま姿をマルセイユにあらわさなかった。モレル氏を訪ねた翌日か翌々日、彼は姿を消してしまっていた。それに、マルセイユでは、市長と刑務（所の）検察官とモレル氏より他には交渉を持っていなかったので、いま言った三人の抱いた互いに異なった思い出以外、なんの痕跡も残していなかった。一方、ファラオン号の船員たちのほうは、なにか口が見つかったかして、これも姿を消してしまっていた。：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第30章 九月五日。）（2011. 9. 27.)
＊ instali 〔動詞〕 (ion) @据え付ける、設立する。A就任させる。B [コンピュータ] インストールする；導入する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'install' に相当します。下例では過去受動態の語尾 '-it' をつけ形容詞として使っています。Baza E Radikaro では「ある物をあるところに置いて、それがうまく機能するようにあらゆることをする （meti ion ien kaj fari ĉion, por ke ĝi bone funkciu)」です。昨日の paciento の用例に続く文章です。
"Vi rompis al vi la koksoston. Kaj diris la kuracisto, ke vi devos resti ĉi tie almenaŭ sep tagojn. Vi povos fari nenion, ol ĝui la ripozon. Mi alportos librojn. Kaj mi jam aranĝis, ke estu instalita apud via lito telefono. Sed ne por paroli kun la polico." ＜＜＜＜＜＞＞＞＞＞ Post nokto da dormo instigita de iu drogo, li sentis sin mense iom pli vigla, kvankam ankoraŭ doloris la tuta korpo. li manĝis sen ĝuo duonon de la matenmanĝo metita antaŭ lin, kaj legis kun embaraso la raporton pri sia akcidento, kiu aperis sur la fronta paĝo de la loka ĵurnalo alportita kun la pleto.
… 'La lasta kazo de inspektoro Vikeri' de "Refoje krimnoveloj sep" （「あなたは腰の骨を折ったんだわ。それから、お医者さんはあなたがここに少なくとも7日間はいなくてはいけないとおっしゃってたわ。休息を楽しむ以外あなたがすることは何もないのよ。私が本を持ってきてあげるわ。それから、ベッドの脇に電話を引いてもらうようにすでに頼んであります。でも、警察署とお話しするためではないのよ」 ＜＜＜＞＞＞ 何とかという薬のせいで一晩寝たあと、彼は全身にまだ痛みを感じるものの精神的には少しばかり気分そう快だった。彼は目の前に置かれた朝食の半分を機械的に食べ、プレートの上に載せて届けられた地方新聞の一面に書かれた自分の事故に関する記事を当惑しながら読んだ。）（2009. 2. 6.)
Li estis revemulo. Tiu ĉi revemo instigis lin lerni Esperanton. Oni instruis tion en la militkaptitejo. Li do komencis kaj finlernis ĝin.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （彼は夢想家だった。この夢見る思いが彼にエスペラントを勉強させることになった。それは戦争捕虜収容所で教えられていた。彼は、それで、それを学び始め最後まで学び終えたのだ。）（2008. 8. 12.)
＊ instrui 〔動詞〕 教える。《「新選エス和」》 … 重要単語です。カタカナ語の「インストラクター」に関連しています。下例では命令形として、語尾を変えて(-u)います。Baza E Radikaro では「勉強させる；知識を伝える（lernigi; transdoni sciojn)」です。昨日の azeno の用例に続く文章です。
Al la fratoj Giribala petis ke ili instruu al ŝi legadon kaj skribadon, sed ŝiaj fratoj eĉ ne emis konsideri ŝian proponon. Estis nur Sasivusan kiu volis helpi ŝin.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （兄弟たちにギリバーラは読み方や書き方を教えてくれるように頼んだのだが、彼女の兄弟は彼女の願いを考えようともしなかった。彼女を助けてやろうと思ったのはサシヴサンだけだった。）（2004. 10. 28.)
＊ instrukcio 〔名詞〕指示、指令、訓令； [コンピュータ] 命令。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'directions, instructions' に相当します。下例では複数語尾と対格語尾がついて
います。Baza E Radikaro では「ある仕事をどのようにしたら良いかの正確な
指示（命令） (preciza indiko (ordono), kiel fari certan laboron)」です。昨日の grava の用例に続く文章です。
Cunningham aŭskultis tiujn ĉi instrukciojn gapante senvorte. La botelo en lia mano skuiĝis pli kaj pli. Li verŝajne tiam enkapigis la fakton, ke mi scias pri lia revolvero, kaj tio konsternis lin.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （カニンガムはこれらの教えを言葉を発することなく口をぽっかりあけて聞いていた。手にしたビンがますます大きく揺れた。おそらく、その時になってやっと私が彼のレボルバーのことを知っているという事実を彼は頭に入れたようだった。そして、そのことが彼を仰天させた。）（2007. 6. 14.)
＊ instrumento 〔名詞〕@道具、器具、器械。A計器、=mezur〜o（計測器）。B [音楽] 〔主に合成語で〕楽器。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'instrument' に相当します。下例では 'panelo (パネル)' と合わせて「計器板」としています。つづりはほとんど同じでエスペラントの学習に英国語の知識が役立ちます。Baza E Radikaro では「特定の目的のために特に作られた製品 （fabrikita objekto speciale farita por certa uzo)」です。一昨日の manovri の用例に続く文章です。
S-ino Feldman ŝrikis, kaj ŝia ezdo, kiu ekdormetis, abrupte vekiĝis. Raffaele tuj klinis sin al la instrumentpanelo kaj malŝaltis la motoro.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （フェルドマン夫人は金切り声をあげ、うとうとし始めていた彼女の夫は、突然、目を覚ました。ラファエルはすぐに計器板の方に身をかがめエンジンのスイッチを切った。）（2007. 3. 23.)
＊ insulti 〔動詞〕 ののしる。《「新選エス和」》 … 重要単語です。Baza E Radikaro では「荒々しい言葉で、野卑な表現で感情を傷つける（ofendi per malĝentilaj vortoj, per krudaj esprimoj)」です。先週末の insisti の用例に続く文章です。
Harakumar deziris havi tempon por pripensi la aferon. Sed kiam li eksciis, ke ĉiu en ĉi tiu regiono jam parolas pri lia insulto kaj ke liaj malamikoj ĝuas la aferon, li tiam petis helpon de Sasivusan kaj diris: "Nu, mi aŭdis, ke vi volas forveturi al Kalikato pro nenia kaŭzo. Vi ne forveturu. Via ĉeesto en la vilaĝo donas kuraĝon al ni, kaj vi savu mian honoron el tia ofenda insulto." * * * … 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （ハラクマールはその問題をじっくり考える時間が欲しかった。しかし、この地方の住民たち全てがすでに彼が侮辱されたことを話していて、敵方の連中もそのことを楽しんでいるということが分かったので、サシヴサンに助けを乞い、「ところで、私は君が何の理由もないのにカルカッタへ出て行きたがっていると聞いているが。行かないでくれないか。君がこの村にいてくれれば我々は勇気が持てる。そして、君はあの腹立たしい侮辱をすすいで私の名誉が傷つかないようにしてくれ」と言った。）（2004. 12. 21.)
＊ inteligenta 〔形容詞〕賢い、知能の高い。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'intelligent' に相当します。'-ll-' とダブルなんて、発音からは分かりませんよね。Baza E Radikaro では「やすやすと理解し、頭の回転が速い （kiu facile komprenas kaj vigle pensas)」です。昨日の daŭri の用例に続く文章です。
La sensenca respondo pruvis, ke Mihok miskomprenis lin, sed tamen Petroff pensis, ke eŭropano nepre devas paroli tiujn lingvojn. Mihok aspektas inteligenta, estas eŭropano, li do parolas tiujn lingvojn. Petroff provis alimaniere komprenigi sin.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （この訳が分からない返事で、ミホックが彼の言っている事を誤解しているという事が分かった。しかし、それでもペトロフはヨーロッパ人は必然的にそれらの言葉を話さなければならないと考えていた。ミホックは見たところ頭が良さそうだし、ヨーロッパ人だ。彼はだからそれらの言葉を話すのだ。彼は別のやり方で自分を分からせようと試みた。）（2008. 9. 19.)
inteligenta 〔形容詞〕 そう明な。《「新選エス和」》 … 英国語の 'intelligent' に相当します。'l' がダブルのですね。下例では、-ec（性質・状態を示す）をつけています。Baza E Radikaro では「易々と理解し、生き生きと考える（kiu facile komprenas kaj vigle pensas)
」です。昨日の aktoro の用例に続く文章です。
Dum iu tago ŝia imagpovo, klara inteligenteco kaj lerta ago harmonie funkcias por feliĉigi la sinjoron kaj en alia tago ŝi kolektas siajn malmolajn fortojn por vundi lin.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （一方、ある日には彼女の想像力と澄んだ聡明さ、さらには巧みな行動がうまく一緒になって若者を幸せにするかと思うと、別の日には彼女は彼を傷つけるために自分のかたくなな力を動員するのだ。）（2004. 10. 7.)
＊ inteligentec-kvociento 〔名詞〕 知能指数。 … 「日本語エスペラント辞典」では、kvociento de inteligento 。 Se ŝi vivus nuntempe, mi dirus ke ŝi havas inteligentec-kvocienton de proksimume cent dudek, sed tiam oni ne jam mezuris tion. (もし、彼女が今の時代に生きているのなら、彼女の知能指数は120と、私は言っただろうが、当時そんなものは測りもしなかった）（2002.12. 11)
＊ intenci 〔動詞〕 意図する。《「新選エス和」》 … 「〜するつもり」という意味でよく使います。 Tie malsupre la Muminfamilio vintrodormis kiel kutime. Ili jam dormis plurajn monatojn kaj intencis pludormi ĝis la printempo. La dormo luladis ilin trankvile kaj agrable tra unu sola longa somerposttagmezo. Nun subite maltrankvilo kaj malvarma aero venis en la sonĝojn de la Mumintrolo. Kaj poste iu fortiris la kovraĵon de sur li kaj kriis, ke li estas tedita kaj ke fariĝas Kristnasko. "Ĉu jam printempas?", murmuris la Mumintrolo. … el "Muminvalo" (その下のほうでは、ムーミン家のものたちが、いつものように、冬眠していました。かれらは、もはやニ、三ヶ月ねむって、これからも春がくるまで、ねむりつづけるつもりだったのです。長い夏の一日の午後がずうっとつづく、そんなねむりが、みんなをゆうらりゆうらりと気持ちよくゆすぶっていました。そこへだしぬけにつめたい風がふきこんできて、さわがしくなり、ムーミントロールのゆめの、じゃまをしたのです。そして、だれかが、かれのふとんをひっぱって、うんざりしたとか、クリスマスがくるとか、どなっていました。「もう春になったの？」と、ムーミントロールはつぶやきました。」（スウェーデン語からの山室 静訳を参考にして、エスペラント訳を和訳しました））（2003.10. 31)
Kun intensa kaj karesa rigardo ŝi foriris.
"Kiel stulte promesi iri proksiman semajnon," li riproĉis sin, kaj rapide malfermis samtempe la pakaĵon, interne de kiu kuŝis la ankoraŭ varma torto. Jes, Bart certe havis ĝuon.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （優しく、しかも強く見やってから彼女は去っていった。「次の週に行くなどと何て馬鹿な約束をしてしまったのだろう」彼は自分を責めたが、同時に、急いでまだ中に温かいトルトが入っている包みを開けた。そう、バードは確かに楽しく味わったのだ。）（2009. 11. 14.)
＊ interesi 〔動詞〕 (iun) @〔物事が〕（人に）興味や関心を抱かせる；おもしろく感じさせる。A〔物事が〕（人に）利害を伴った関係を持っている。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'interest' に相当します。下例では「興味、関心；利害関係」といった意味の名詞として使っています。Baza E Radikaro では「（（ある者に）その物事には何か役立つことがあるか、利益があるか、知識や学識が得られるか、といった）好奇心を呼び起こす (veki scivolon (ĉu en la afero estas ia utilo, profito, kono aŭ scio (por iu))」です。昨日の najbaro の用例に続く文章です。
Ĉio estas por li nova: la vojo, arboj, domoj, kampoj kaj la pejzaĝo. Li rigardas kun intereso ĉirkaŭ si kaj foje eĉ malrapidigas siajn paŝojn por pli bone rigardi kaj samtempe iom ripozi.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （彼にはすべたが新しいことばかりだった。道も、木も、家や畑や景色も。彼は興味を持って自分の周囲を眺めた。そして、時にはもっとよく見ようと、そして同時にちょっと休憩もしようというつもりで、歩みを緩めたりした。）（2008. 1. 12.)
＊ seninteresa 興味がわかない、利害関係のない … sen (-のない）＋ interesa (利害関係のある、興味のある）。次の例文で、初めはミスプリを疑った。 Kaj ili sentas la grandegan ĝojon esti parto de tiu malvasta mondo, kiu ankoraŭ havas idealojn kaj seninteresan amikecon. (そして彼らは、彼らがまだ理想を持ち、損得抜きの友情を持ち続けているその広くはない世界の一部分であることに、とても大きな喜びを感じていた）（2002.12. 30)
＊ interna 〔形容詞〕@内部の、内部にある。A国内の、内政の。B内面的な、本質的な；精神的な。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'internal, interior, inside' に相当します。'interna ideo de Esperanto' は「エスペラントの内在思想」です。Baza E Radikaro では「ある物の中にある；外部のではない (estanta en io; ne ekstera)」です。昨日の kurioza の用例に続く文章です。
Kaj li pensis pri sia hejmo. Kiel vizio brilis en lia interno la memorbildo, kiun ĝi postlasis, kiam li foriris en la mateno. Li pensis pri sia laborado en tiu loko.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （そして、彼は自分の家のことを思った。彼が朝家を出た時にあとに残った、その思い出となる映像が幻影のように彼の内部で輝いていた。彼はその場所での自分の労働に思い及んだ。）（2008. 2. 23.)
＊ intima 〔形容詞〕 親密な；ねんごろな；心に秘めた。《「新選エス和」》 … 大切な形容詞です。Baza E Radikaro では「全く個人的で、公でない；大変に仲の良い、気のおけない、信頼できる関係の（tute persona, ne publika; en rilato tre amikeca, senĝena, konfida)
」です。昨日の dekstra の用例に続く文章です。
Manĝante fruktojn ŝi promenas tien kaj reen en la proksimo de la ferbarita fenestro. Oni ja klare povas kompreni, ke ŝi intime konas la sinjoron, kiu sidante sur ligna lito studas libron, kaj ke ŝi deziregas atentigi lin pri sia alveno kaj informi lin, ke ŝi nun manĝas nigrajn berojn kaj ne pensas pri li.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （果物を食べながら、彼女は
鉄の格子がはまった窓の外をあちこちと歩き回る。彼女が木のベッドに座って本を読んでいる若者と親しいこと、そして、彼女がやってきたことを気づかせたがっていること、彼女が今黒いベリーを食べていて彼のことなんか考えていないことを分からせようとしていることが、はっきりと見てとれる。）（2004. 9. 10.)
"Se mi bone komprenas la situacion, sinjorino, la tuta afero, laŭ Bart, estas nur aĉa intrigo viaparte. Bart ne aranĝis geedziĝon en decembro -- efektive, Bart eĉ ne petis aŭ menciis geedziĝon. Vi hokis lin, naivan senspinan fiŝon. Ĉio ekzistas en via ruza fantazio. Bart definitive ne diziras vin!"
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「バーとの言うことも含め、自分なりに状況をいろいろ考えてみると、奥さん、事の全体はあなたの一方的なくだらない陰謀のようですな。バートは12月に結婚式を挙げるなんてことはしませんよ。−−実のところ、バートは結婚なんてお願いしたこともないし口にしたこともないんだ。あんたは彼のようなうぶな骨なしの魚を釣り上げたんだ。全てはあんたのごまかしの想像の中だけの話さ。バートは決してあんたを望んでいやしない」）（2010. 2. 16.)
- Kaj kiun vi devos repagi?
- Duone la 15-an de ĉi tiu monato, duone la 15-an de la venonta monato.
- Tute ĝuste; kaj jen tridek du mil kvincent frankoj, ĉefine de la nuna monato; ili estas tratoj kun via subskribo kaj transdonitaj al ni pere de aliaj personoj.
- Mi konsentas pri ili, diris Morrel, kies vizaĝon invadis honta ruĝo, pensante, ke la unuan fojon en sia vivo li eble ne kapablos repagi sian ŝuldon; ĉu estas ĉio?
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「そしてお支払いのほうは？」「今月の十五日に半金、来月の十五日に半金ということになっていました。」「さようでございます。それに、今月末払い三万二千五百フランというのがございまして。あなたの御署名になった手形で、あなたがお振出しになった第三者から、わたくしどものほうへ書換になったものでして。」「それ（ら）も認めます。」生まれてはじめて、約束の履行ができないのではないかと思うと、モレル氏は、恥ずかしさにさっと顔をあからめずにはいられなかった。「それだけ（それですべて）でしょうか？」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 6. 30.)
＊ inventi 〔動詞〕(ion) 発明する、創出する、考案する。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'invent' に相当します。下例では「物質・物体など」を表す接尾辞 '-aĵ' をつけ名詞にして使っています。Baza E Radikaro では「何か新しいものを思いつく (elpensi ion novan)」です。昨日の primitiva の用例に続く文章です。
"Mia inventaĵo ebligas la kaptadon ne de nuntempe elsenditaj programoj, sed de "programoj" de la pasinteco, ekzemple, de la tempo, kiam tiu ĉi pentraĵo estis farita."
… "Posttagmezo en El Prado" el "Hieraŭ - Hodiaŭ - Morgaŭ (Bernard Golden)" （「私の発明品は現在発信されてる番組が受信出来るのではなくて、過去の「番組」、例えば、この絵が描かれた時点の「番組」が受信出来るのです」）（2007. 9. 20.)
＊ inversa 〔形容詞〕 逆の。《「新選エス和」》 … 場合によっては、mala、あるいは kontraŭa で言いかえができます。同意語を沢山知っているとますますエスペラント会話が楽しくなります。昨日の budo の用例につづく文章です。 Ŝi subite memoris, ke ŝi devas ne permesi, ke li pensu pri la pasinteco. "Ho," ŝi ekkriis. "Tenu ĝian kapon, dum mi retroiros," ŝi diris. "La ĉevalino ne estas tiel bona pri la inversa direkto." Ŝi saltis en la veturilon kaj sur la benkon, kaj tiris la rimenon tiel forte, ke ĝi iom tordis la buŝon de la ĉevalino, iomete kruele tiel, ke li havis sufiĉe por fari. La ĉevalino baŭmis tiel, ke li malfacile direktis ĝin al la strato, kaj saltis en la kabrioleton apud Mojra. … el "Sur la bordo" (彼女は、彼に昔のことを考えさせてはいけないということを、突然思い出した。「そうだわ」と、彼女はあわてて叫んだ。「私が後ろへ下がらせるあいだ、馬の頭を抑えていてください」と、彼女がいった。「この雌馬は、あとずさりするのが苦手なんです」彼女は、馬車に飛び乗り椅子に座った。そして、手綱をとても強く引いたので、馬の口が少しよじれ、少し引き方が残酷だったのか、彼はひと働きしなければならなかった。雌馬は棒立ちになり、やっとのことで彼は馬を通りの方へ向けたのだった。そして、馬車に飛び乗り、モイラの隣に座った。）（2004. 1. 24.)
- Jen unue, diris la Anglo eltirante faskon el sia poŝo, spezo je ducent mil frankoj favore al nia firmao, de S-ro de Boville, inspektoro pri la malliberejoj. Ĉu vi konsentas, ke vi ŝuldas tiun sumon al S-ro de Boville?
- Jes, sinjoro, tio estas investo, kiun li faris en nia firmao je kvar kaj duono el cento, jam antaŭ preskaŭ kvin jaroj.
… '29: La firmao Morrel' el "La Grafo de Monte-Kristo" （「まず、」と、イギリス人はポケットから一束の書類を取り出しながら言った。「ここに刑務検察官のボヴィルさんからお譲りいただいた二十万フランの譲渡証（私どもの商会への入金となるもの）がございます。ボヴィルさんに、この金額をお支払いにならなければならないことをお認めになっていただけましょうか？」「認めます。それはあの方が、もう五年前になりますが、四分五厘の利息でわたしの店にお預けになった（投資された）ものでした。」：山内義雄氏のフランス語からの訳による。第29章 モレル商会。）（2011. 6. 29.)
＊ inviti 〔動詞〕@ (iun + al io) 招く、招待する。A (iun + -i) うながす。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ａランクの単語です。英国語の 'invite' に相当します。下例では形容詞に変えています。Baza E Radikaro では「（もし彼、あるいは、彼女がそこへ来たいのならと）その人にそこへ来るように請う；（もし彼、あるいは、彼女がそれをしたいのなら）その人にそれをするようにと頼む；強制することなくお願いする (peti iun veni ien (se li aŭ ŝi volas veni tien); peti iun fari ion (se li aŭ ŝi volas fari tion); peti sen devigo)」です。昨日の kapti の用例に続く文章です。
Li daŭrigis kaj post malmultaj paŝoj venis al malgranda bieneta domo, kiu ŝajnis invita. Tien li eniris, kaj kafon li ricevis post iom da atendo, bonegan kafon, kian li dum longa tempo ne trinkis. Pagon ili ne volis havi, sed li obstine insistis, ĝis ili konsentis akcepti kelkajn oerojn. Ili ankaŭ volis regali lin per manĝaĵo, sed li rifuzis.
… "Maljunulo migras (Stellan Engholm: 1943)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （彼は歩くのを続行し、そんなに行かないうちに、手招きしているように見えた小さな荘園風の家にやって来た。そこへ彼は入って行き、少し待った後でとてもおいしいコーヒーを彼は手に入れた。もう長い間飲んだことがないような素敵なコーヒーだった。彼らは代金を受け取ろうとしなかったが、彼は頑固に代金を押しつけ、結局、彼らは数ウーレを受けとることに同意した。彼らはまた彼に食事を提供しようしたが、彼は断わった。）（2008. 2. 14.)
＊ iri 〔動詞〕 行く；[機械] 作動する；f. はかどる。《「新選エス和」》f. = 転義。 …重要単語です。下例では 'en-（中へを示す）' をつけ、語尾を '-o' に変えて「入ること」といった意味の名詞にしています。ちなみに、「入口」は '-ej（場所を示す）' をつけ 'enirejo' 、「出口」は 'elirejo' です。Baza E Radikaro では「足で、羽根で、ひれである場所から他の場所へ動く；動かして機能させる（movi sin de loko al loko per piedoj, flugiloj, naĝiloj; funkcii per movo)」です。昨日の akompani の用例に続く文章です。
Post lia eniro en malliberejon lia patro mortis. Li ne havis multajn parencojn.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （彼が刑務所へ入った後、彼の父が死んだ。彼には親族が多くはなかった。）（2005. 8. 13)
＊ itinero 〔名詞〕 旅程、道程。《 PIV;「新選エス和」になし》 … 英国語の itinerary に相当。 La patrino unue rifuzas, sed devas fine permesi interparolon almenaŭ kun Holger. Ja li estas la vera trovinto de la kadavro. Ŝi mem interpretas al kaj de la germana. Do Svedberg iniciatas demandon svede, kiun Jankeus precizigas angle kaj sinjorino Schulze - espereble fidele - paŭsas germane, kaj poste la germana respondo de Holger treniĝas reen laŭ la sama itinero al la polickomisaro. "Tion ĉi oni ne instruis en la polica altlernejo", pensas Roger Svedberg. … el "Falĉita kiel fojno" (最初、母親は拒否しましたが、最後に少なくともホルガーとだけは、話すことを許可しなければなりませんでした。何といっても、彼が死体の本当の発見者だったからです。彼女自身がドイツ語から、そしてドイツ語への通訳をしました。そこで、スベドベルグが、まずスェーデン語で質問し、それをヤンケウスが英語にし、シュルツ夫人（母親）が、できるだけ忠実に、ドイツ語にうつしました。そのあと、ホルガーのドイツ語の返事が同じ道をふたたび通って警部にかえりました。「このやり方は警察学校では教わらなかったなあ」とローガー・スベドベルグは思いました。）（2003.5. 10)
＊ izoli 〔動詞〕 孤立させる；隔離する；[電気] 絶縁する；[化学] 単離させる；[建築学] 防湿・防音・防火する；[生物学] 分離する。《「新選エス和」》 … 専門用語としても重要な単語です。下例では形容詞として、あるいは、-em（好みを示す）をつけ副詞として使っています。Baza E Radikaro では「周囲から完全に分け隔てる；他との接触や伝達を不可能にする（tute apartigi de la ĉirkaŭaĵo; malebligi kontakton aŭ komunikadon kun aliaj)
」です。昨日の miksi の用例に続く文章です。
Nu, decas vivi izoleme inter la popolamaso de Kalikato, sed en vilaĝo oni konsideras izolan vivadon kiel signon de fiereco.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （さて、カルカッタの人口密集地に孤立して住むのなら良いが、村で孤立して暮らすのは威張っているしるしと人は考える。）（2004. 10. 16.)
