＊ ĉagreni 〔動詞〕 （心を）さいなむ；いらだたせる；残念がらせる；＝ aflikti（悲しませる）。《「新選エス和」》 … 感情を表現するための必須単語です。下例のように名詞形としてもよく使われます。Baza E Radikaro では「他の人に不快さをもたらす（kaŭzi malplezuron al iu)」です。昨日の dio の用例に続く文章です。
Sasivusan neniam kaŭzis al ŝi ĉagrenon, fakte li ege ĝuis la kritikemon -- bonan kaj malbonan -- de ĉi tiu eta lernantino. En la tuta vilaĝo nur Giribala fariĝis lia komprenema amikino.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （サシヴサンは決して彼女を困らせなかった。実をいえば、このかわいらしい生徒の、良きにつけ悪しきにつけ、批評したがる傾向を彼は大いに楽しんでいた。村中で、彼をよく理解している友だちはギリバーラだけだった。）（2004. 11. 11.)
＊ ĉambro 〔名詞〕 室； [政治] 院。 《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'room; chamber' に相当します。「二（'du-')」をつけて形容詞にすると「二院制の('duĉambra')」となります。下例の一番目は「前」を意味する接頭辞 'antaŭ-' をつけています。Baza E Radikaro では「壁（小壁）で他の場所と区別した、家の中の一部分 (parto de domo disigita de aliaj partoj per mur(et)oj）」です。昨日の kastelo の用例に続く文章です。
Preterpasinte ŝtuparon mi atingis la antaŭĉambron, kiu estis treege granda. Sur tri vicoj de belornamitaj kolonoj kuŝis la larĝa plafono. La granda ĉambro estis ĉiam malplena.
… "Malsata ŝtono" （私は、階段の横を通ってとても大きい控えの間にたどり着いた。三列の美しく飾られた円柱の上に広い天井がのっかっていた。その大きな部屋はいつもひと気がなかった。）（2006. 1. 14.)
＊ ĉapelo 〔名詞〕 帽子（縁付）；深い帽子；f. 帽子形の物。 《「新選エス和」》 f. = 転義。 …重要単語です。「縁なしの帽子」は 'ĉapo' です。英国語のそれぞれ 'hat', 'cap' に相当します。「かぶっている」は 'porti'、「ぬぐ」は 'demeti' です。Baza E Radikaro では「頭を覆うもの（いくぶん固い素材で出来ていて、しばしば縁が突き出ている）（エスペラントのいくつかの文字につけられる字上符でもある）（kapvesto (el pli-malpli malmola materialo, ofte kun elstara rando)(ankaŭ la signo "^" de iuj literoj en Esperanto)」です。昨年末の prepari の用例に続く文章です。
La sekvantan matenon la tuta afero ŝajnas al mi ridinda. Mi vestis min kiel eŭropano kaj metis la ĉapelon sur mian kapon, kaj mi mem kondukis la ĉevalveturilon al mia laboroficejo.
… "Malsata ŝtono" （翌日になると、私にはすべての事が馬鹿馬鹿しく思えた。私は西洋人としての服装に着替え、頭に帽子をかぶり、自分自身で馬車を御して職場へと出かけた。）（2006. 1. 10.)
＊ ĉaro 〔名詞〕 二輪戦車、荷車、二輪馬車、車両、キャリヤー。《「新選エス和」》 … 自動車の時代ですが、フィクションの世界では、まだこの単語のお世話になります。 "Nu, aŭdu," Toro diris, "okazis tiel, ke iam, iufoje, Lokio kaj mi vojaĝadis, en mia ĉaro, malantaŭ miaj virkaproj, ĉar ni havis iun aŭ alian aferon farontan (aŭ pli ĝuste dirite faruntan, ĉar ni neniam faris ĝin) ie oriente, en la lando de la gigantoj, sed pri kiu afero fakte temis mi, honeste dirite, ne bone povas memori, ĉar ĉio hazarde kaj subite komencis okazi tute alimaniere ol ni antaŭe imagis. … el "Mokrokalvo" (「さて、聞いてくれ」と、トーロは言った。「いつか、ある折に、ロキーオと私が雄のヤギにひかれた私の二輪車に乗って旅を続けたことがあったんだ。というのも、東の方のどこか巨人たちの国で何かかにかする事（正確に言えば、されるはずだった事があったんだ、なぜかって、結局はそれをしなかったのだから）があったんだ。でも、実際は、問題になっていた事が何であったかは、正直に言って、よく覚えていないんだ。なぜなら、我々が事前に予想していたのとは全く違った風に、すべたが突然で、偶発的に始まってしまったのだから。）（2003.8. 23)
＊ ĉarma 〔形容詞〕 魅惑的な；= belega (大変美しい）。《「新選エス和」》 … 重要単語です。Baza E Radikaro では「好みの、美しい、魅力的な（plaĉa, bela, alloga)」です。先週末の konsciencriproĉo の用例に続く文章です。このお話はこれで終わりです。明日からはジュリアン・モデストさんの短編を始めます。乞うご期待。
Sed mi kun granda admiro rigardadas ĉiam ankaŭ la kutimajn ĉielarkojn. Ilia beleco aperas al mi kiel ponto kapabla krei amikecon inter mezaĝa eŭropano kaj brunhaŭta knabino el Hindujo. Tiu ĉarma, multkolora ponto venkis la diferencon de aĝo, haŭtkoloro, nacieco, kulturo por krei varmecon de sentoj, kiu por ĉiam restas nia havaĵo.
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" （しかし、私はありふれた虹でさえ大きな賞賛をもって眺めるのが常である。虹の美しさが、中年のヨーロッパの男とインド生まれの褐色の肌をした少女との間に友情を生み出す架け橋となったのである。その美しい七色の橋は、年齢や、肌の色、国民性、長く私たちの財産として残る心温まる感動を生み出す文化の差異をものともしなかったのである。）（2004. 7. 6.)
＊ ĉarpenti 〔動詞〕 @大工仕事で作る；木組みする；組み立てる。A = trabizi（梁（はり）をかける）。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'carpenter' に相当します。下例では形容詞として使っていますが、複数語尾と対格語尾がついています。Baza E Radikaro では「例えば、家を作ろうと、木、木片、あるいは、梁などに手を加える （prilabori lignojn, ligno-pecojn aŭ trabojn, ekzemple por fari domojn)」です。昨日の avenuo の用例に続く文章です。
Por gajni sian vivrimedon Bartolmeo Redman prizorgis kelkajn ĝardenojn en diversaj antaŭ urboj de Wellington, faris ĉarpentajn riparojn ekstere kaj interne de domoj, farbis kaj tapetis, kaj ofte en vesperoj akrigis segilojn kaj razentondilojn. Mallonge, li estis diverstaska viro.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （生活資金を得るためにバーソロミュー・レドマンはウエリントン郊外のさまざまな所にある庭の手入れをしたり、大工仕事の腕を生かして家の内外の修繕をしたり、ペンキを塗ったり、壁紙を貼ったりし、さらには、夜はしばしばのこぎりや芝刈り機を研いだりしていた。手短に言えば、彼は便利屋だった。）（2009. 5. 30.)
＊ ĉasi 〔動詞〕 (ion) @狩をする。A＜名誉や利益などを＞追い求める。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｂランクの単語です。英国語の 'hunt; chase' に相当します。下例では「職業人など」を示す接尾辞 '-ist' をつけています。Baza E Radikaro では「捕まえようとある人/物を追いかける；獣を殺そうと銃で撃つ （postkuri iun/ion por provi kapti tiun/tion; pafi al bestoj por mortigi ilin)」です。昨日の kroĉi の用例に続く文章です。
La esploristo vokis kaj la ĉasisto tuj revenis.
"Vi aspektas pli bone," li diris.
"Mi dankas vin pro la supo. Mi bezonis ĝin. Ŝajne mi senkonsciiĝis."
… "Nokto da timo (Bertram
Potts)" （探検家が声を上げると、猟師はすぐに戻ってきた。「あんた、前よりよくなったように見えるよ」と、彼は言った。「スープありがとう。それを飲みたかったんだ。私は意識を失っていたようだね」）（2010. 5. 21.)
ĉasi 〔動詞〕 狩猟する；f. あさり歩く。《「新選エス和」》f. = 転義。 …重要単語です。英国語では 'hunt, chase' です。「犬」とあわせた 'ĉashundo' は「猟犬」です。Baza E Radikaro では「それを（人・物）を捕らえようとその後を追いかける；動物を殺すために撃つ（postkuri iun/ion por provi kapti tiun/tion; pafi al bestoj por mortigi ilin)」です。先週末の komenci の用例に続く文章です。
Tiun tagon ankaŭ la nubo kaj la suno ĉasis unu la alian en la ĉielo.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （その日もまた、空では雲と太陽が互いに追っ掛けっこをしていた。）（2005. 8. 30)
＊ ĉe 〔前置詞〕 ...において；...に関して；...のもとに；...でありながら。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'at; by; in tha case of, with' に相当します。「場所・近接」などを示す接頭辞として使われる場合もあり、その代表例は 'ĉeesti' で、「出席している」です。Baza E Radikaro では「...にとても近い場所で；（ほとんど）接触して；（ほとんど）...と同時に (en loko tre proksima de...; (preskaŭ) tuŝante...; (preskaŭ) samtempe kun...)」です。昨日の dolori の用例に続く文章です。
Hodiaŭ la sevistoj estis en la oficejo kaj neniu estis ĉe mi por eklumigi la lampon.
… "Malsata ŝtono" （今日は、召使たちは事務所の方にいた。それで、私のもとにはランプをともす者が誰もいなかった。）（2006. 5. 25.)
＊ ĉemizo 〔名詞〕 [服飾] @シャツ。Aシュミーズ、スリップ、アンダードレス。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'shirt' に相当します。「シュミーズ（chemise)」はフランス語なのですね。「下着」は 'subĉemizo' です。Baza E Radikaro では「そんなに分厚くない衣服で、体の上部を覆うもの （ne tre dika vesto, kiu kovras la supran parton de la korpo)」です。先週末の -aĵ- の用例に続く文章です。
Subite mi aŭdis akran sonon, kvazaŭ iu peza objekto falus sur la lignan plankon. Cunningham rapide ĵetis ĉemizon sur ĝin sed tro malfrue. Mi ekvidis revolveron.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （突然、私は鋭い音を聞いた。まるで、何か重いものが木の床の上に落ちたかのようだった。カニンガムがあわててその上にシャツを投げたが遅すぎた。私はちらっとリボルバーを見てしまった。）（2007. 3. 6.)
＊ ĉeno 〔名詞〕 p. f. 鎖；[機械] チェン：f. 連鎖。《「新選エス和」》 p. = 本義。f. = 転義。 …重要単語です。名詞と動詞が同じの英国語の 'chain' に相当します。エスペラントは動詞は 'ĉeni' ですよね。Baza E Radikaro では「金属の輪（鎖の輪の一つずつ）をつないで作った結び道具；物事、あるいは、出来事が次々に起こること (ligilo el kunligitaj metalaj ringoj (ĉeneroj); sinsekvo de aferoj aŭ okazaĵoj)」です。昨日の tamen の用例に続く文章です。
Kiam la policestro ordonis ĉeni tiujn virojn, ĝuste tiam Sasivusan rapidege sin vestis kaj senorde vestita aperis antaŭ la policestro.
… 'Nubo kaj suno' el "Malsata ŝtono" （警察署長がその男たちを鎖につなぐようにと命令した、ちょうどその時に、サシヴサンは大急ぎで服を着て、乱れた服装のままで警察署長の前に出た。）（2005. 7. 13)
＊ ĉerizo 〔名詞〕 [植物] 〔果実〕さくらんぼ。《「エスペラント日本語辞典」》 …Ｃランクの単語です。英国語の 'cherry' に相当します。下例の二つ目では 'torto（タルト）' と合わせ合成語としています。共に複数語尾が、そして、後者には対格語尾もついています。Baza E Radikaro では「小さくて硬い、たいていは赤い果実 （malgranda firma, ofte ruĝa frukto)」です。先週末の kremo の用例に続く文章です。
"Sed atendu la sezonon de la maturaj ĉerizoj, kiam mi kutimas baki ĉerizo-tortojn. Ha, ilin vi ĝuos!"
En tiu momento li faris misgluton kaj forte tusis kun granda embaraso, kiu pli rimarkiĝis, kiam la vidvino dorlote trudis al li glason da akvo. Li penis trinki, sed verŝis pli sur la tablotukon kaj sian jakon, antaŭ ol la kukero lasis lian gorĝon kaj ebligis lin balbute peti pardonon.
… 'Ĉerizo-Torto' el "Nokto da timo (Bertram Potts)" （「でも、サクランボが熟す頃までまってください。その時には私はサクランボのトルトを焼くことにしていますから。そう、あなたはそのトルトにうっとりされるでしょうよ！」その瞬間、彼はむせてしまい大いにどぎまぎし、強く咳き込んだ。未亡人が彼にコップに一杯の水をそっと差し出したので、それは一層ひどくなった。彼は飲もうとしたが、トルトの塊がのどを通り過ぎ、もごもごとごめんなさいと言うより前にテーブルクロスや自分の上着の上にこぼしてしまった。）（2009. 8. 25.)
＊ ĉerpi 〔動詞〕 汲み取る；引出す。《「新選エス和」》 … 下例では、el-（移出を示す接頭語）をつけた過去受動形で、大変よく使われる形容詞、「使い果たした；売切の」です。Baza E Radikaro では、「水（あるいは他の液体）を、手で、あるいは、その目的にふさわしい道具（ひしゃく）でくみだす（elpreni akvon (aŭ alian likvon) per la mano aŭ per ilo taŭga por tio (ĉerpilo)」です。昨日の enui の用例につづく文章です。 Mi decidis alparoli ŝin. Responde al miaj demandoj Sita rakontis, ke ŝi lernis en la kvara klaso de elementa lernejo. Ŝi ŝatis la geografion kaj malŝatis la matematikon. Post kelkaj pluaj demandoj la konversacia materialo estis elĉerpita. Paŭzo ekestis.
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" （私は、その女の子に話しかけることにした。私の質問に答えて、シタは、小学校の4年生だと話してくれた。地理はすきだが算数はきらいだという。あと、いくつか質問したら、話題がなくなってしまった。沈黙がうまれた。）（2004. 5. 15.)
＊ ĉesi 〔動詞〕 @やむ。A (-i) 〔…するのを〕やめる。《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'cease; desist, stop' に相当します。Baza E Radikaro では「存在しなくなり始める；起きなくなり始める（それが止む：それはもう起きない） (komenci ne esti; komenci ne okazi (ĝi ĉesis: ĝi ne plu okazas))」です。昨日の konstati の用例に続く文章です。
Dum la kverelo neniu zorgis pri la ovoj, kiuj tute karboniĝis. Raffaele malŝaltis la fornelon, la ov-fuŝaĵo ĉesis kraketi, kaj en silento ni denove aŭdis tiun sonon, malakutan, longe tirantan sed nun pli proksiman ol antaŭe.
… "Bestoj" el "Bestoj kaj homoj (Bernard Golden)" （喧嘩さわぎの間、誰もすっかり焦げてしまった卵料理に注意を払わなかった。ラファエルがコンロの火を消し、駄目になった卵料理もパチパチはじけるのを止め静かになって、私たちは、また、にぶい長く引きずった、今度は前よりもずっと近いところでの、あの音を聞いた。）（2007. 5. 24.)
＊ ĉevalo 〔名詞〕 馬、[チェス] ナイト。《「新選エス和」》 … -id（生物の子・苗を示す）をつけました。日本語だと、「子」を先頭につけますね。エスペラントと単語の作り方が似ています。昨日の esperi の用例に続く文章です。 Sed la pasantoj, kiam ili vidis ĉi tiun lignofiguron kurantan kiel vento, haltis ravitaj por rigardi lin, kaj ridis, ridis tiel, kiel imagi malfacilas. Fine la bona hazardo venigis renkonte ĝendarmon, kiu aŭdante la bruon kaj kredante, ke temas pri forkurinta ĉevalido, metis sin sur la vojmezon kun disstreĉitaj kruroj kun la firma intenco, haltigi ĝin kaj malhelpi, ke okazu pli granda malfeliĉo. … el "La aventuroj de Pinokjo" (でも、通りを歩いていた人たちは立ちどまって、その木の人形が風のように走るのをあっけにとられて見ていました。そして、笑うこと、笑うこと、想像もできないほどに笑いました。結局、運のいいことに向こうから騒ぎを聞きつけた憲兵がやってきました。彼は、子馬が逃げ出したんだと思い、そいつをつかまえてより大きな災難がおきないようにしようと固い決心をして、道のまん中に足をひろげて立ちはだかりました。）（2003.12. 25)
＊ ĉielo 〔名詞〕 大空；[宗] 天；f. 神。《「新選エス和」》 … これに「アーチ」を意味する -arko をつけると、「虹」という合成語ができます。「おおぞらのアーチ」、美しい単語ですね。ĉielo は、Baza E Radikaro では「（屋外で）我々の上方にあり、雲があったりなかったりする；（宗教：）神（々）が住む場所、天国（tio super ni (ekster domo), kie estas nuboj aŭ ne; (religio:) loko, kie loĝas la dio(j), paradizo)」です。昨日の abstrakta の用例につづく文章です。
Dum kelkaj sekundoj mi rigardis tra la fenestro meditante. Ĉar ni sidis en la unua vagono de la trajno, mi klare povis vidi tra la fenestro la vaportufon elŝprucatan el sub la lokomotivo. La sunradio rompiĝadis tra la vaporo kaj formis dunonrondan zonon de ĉielarko ĉirkaŭ ĝi. -- Ĉielarko! -- mi ekkriis kun admiro.
… el "Kolektanto de ĉielarkoj" （数秒間、私は、窓の外を見ながら考えていた。私たちは汽車の一番先頭の客車に座っていたので、窓ごしに機関車の下から吐きだされる大量の蒸気をまのあたりに見ることができた。太陽の光がその蒸気に当たってくだけ、そのあたりに虹の半円の帯ができていた。「虹！」私は感嘆のあまり大声でいった。）（2004. 5. 20.)
＊ ĉifi 〔動詞〕しわくちゃにする、くしゃくしゃにする。《「エスペラント日本語辞典」》 …ランク外の単語です。英国語の 'crumple, crease' に相当します。下例では過去受動態の語尾 '-it' と、形容詞語尾、複数語尾がついています。Baza E Radikaro では「何か（紙）を無秩序に押さえつけあるいは折って傷つける （difekti ion (paperon), malorde kunpremante aŭ faldante ĝin)」です。昨日の aparteni の用例に続く文章です。
Foje dum promeno li rimarkis ilustritan revuon, kuŝantan sur la trotuaro. Kelkaj ĉifitaj folioj de la manova 《The London News》. La titolo frapis lian atenton.
… "Kiel Mihok instruis angle (Julio Baghy: 1927)" el "33 rakontoj - la esperanta novelarto" （ある時散歩していて彼は歩道の上に捨てられている挿絵入りの評論雑誌を見つけた。古い「ロンドン・ニュース」のしわくちゃになった数頁だった。その雑誌の名前が彼の注意を引いた。）（2008. 10. 16.)
ĉifi 〔動詞〕 しわくちゃにする；乱す。《「新選エス和」》 … ĉifoni（ちぎる）と混同しやすい（私だけかもしれないが...）。 Ŝuŝa sono, kiun Kant sibligis preskaŭ fajfe interdente, supozigis al Tops, ke ĝia punperiod estas trasidita. Kant reaperis antaŭ ĝi, ankoraŭ en pensoj kaj manipulante ĉifitan, blankan poŝtuketon. (カントが、まるで口笛のように歯の間でシューシューさせたのを聞いて、トプスはお座りのお仕置きの時間が過ぎたと思った。カントは、しわくちゃの白いハンカチを手に考えにふけりながら、犬の前にふたたび姿を見せた）（2003.1. 20)
＊ ĉio 〔ザメンホフの表にある単語〕 すべて。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'everything' に相当します。「売店（vendejo)」とあわせた 'ĉiovendejo' は「デパート」です。Baza E Radikaro では「すべての事柄；全体 (ĉiuj aferoj; la tuto)」です。昨日の do の用例に続く文章です。
La frenezulo subite ekkriis: 'Foriru! Foriru! Ĉio estas mensogo! Ĉio estas mensogo!' Ĝuste tiam meteniĝis kaj Meher Ali ankaŭ en tiu malbona vetero ĉirkaŭiris la kastelon kaj ekkriis kiel kutime.
… "Malsata ŝtono" （あの狂人が突然叫びはじめた。「逃げろ！ 逃げろ！全部嘘だ。全部嘘だ。」 まさにその時朝になった。そして、メヘール・アリもまたその悪天候の中お城の周りをさまよっていて、いつものように叫びだした。）（2006. 6. 2.)
＊ ĉirkaŭ 〔前置詞〕 〜のまわりに、〜のあたりに、〜のころ。《「新選エス和」》 … 下例では、動詞語尾をつけ、現在分詞受動形となっています。前置詞も動詞にできるのは、エスペラントの優れた点です。
Kvankam mi estis ĉirkaŭata de pli da homoj, ol mi vidis en mia tuta vivo, mi sentis teruran solecon. Neniu parolis al mi kaj mankis al mi ĉiuj, kiuj mi konis en la vilao. Mi ne kuraĝis plori antaŭ Filono, sed kiam li laboris en la skribejo, mi ŝajnigis okupi min en la malluma malantaŭa ĉambreto, dum la larmoj ruliĝis laŭ miaj vangoj. … el "La ŝtona urbo" (これまでの私の人生で見たよりももっとたくさんの人に取り囲まれていましが、私はひどいさみしさを感じていました。誰も私に話しかけてくれる者はなく、お屋敷で私が知っていた人は誰もいませんでした。フィローノの前で泣き出す勇気はありませんでした、でも、彼が書き物部屋で働いている時に、私は奥のうすぐらい小部屋で忙しくしている振りをしていましたが、その間じゅう、涙が頬をぬらしていたのでした。）（2003.10. 5)
ĉirkaŭ 〔前置詞〕 @〔周囲〕〔主格の名詞を伴って〕…のまわりで・に・の；〔対格の名詞を伴って〕…のまわりへと：A〔おおよその位置〕…のあたりで・に・の：B〔おおよその時刻〕…のころ（の）：C〔おおよその数値〕…位の、約…：《「エスペラント日本語辞典」》 …重要単語です。英国語の 'around, round, about' に相当します。下例では「具体的な事物を示す」接尾辞 '-aĵ' をつけ「周囲、近傍」の意味で使っています。Baza E Radikaro では「そのあらゆる側面で、おおよそ（je ĉiuj flankoj de ...; proksimume)」です。昨日の konkludi の用例に続く文章です。
Mi daŭrigis la legadon. Mi tute forgesis la ĉirkaŭaĵon, mi enprofundiĝis en la rakonton, mi estis en fantoma kastelo en Anglujo.
… "'Nenio' frapas sur la pordon" el "Kie boacoj vagadas (Eija Salovaara)" （私は読書を続けた。私は周りのことをすっかり忘れて物語りにのめりこんでいた。私は英国の幽霊が出没するお城にいた。）（2006. 10. 5.)
＊ ĉiu 〔ザメンホフの表にある単語〕 おのおのの；どれもみな；だれもみな。《「新選エス和」》 …重要単語です。英国語の 'each; every; each one; every one' に相当します。Baza E Radikaro では「[例外なしで]（人々、個々人、冊子、...） ([sen escepto] (homoj, individuoj, ekzempleroj,...)」です。昨日の oceano の用例に続く文章です。
Tiam subite Meher Ali -- la frenezulo -- ekkriis: 'Foriru! Foriru! Ĉiu estas mensogo! Ĉio estas mensogo!' Mi malfermis la okulojn kaj tiam mateniĝis.
… "Malsata ŝtono" （その時、突然、メール・アリが、あの狂人のことだが、「消えてしまえ！ 消えてしまえ！ どいつもこいつも嘘っぱちだ。どれもこれも嘘っぱちだ。」と叫びだした。私は目を開いた。そして、時刻は朝になっていた。）（2006. 4. 26.)
